Arbeid en organisatiepsychologie
3.1
De individuele verschillen tussen mensen op verschillende eigenschappen zoals intelligentie,
persoonlijkheid en kennis zijn belangrijk om een breed scala aan sociaal belangrijke uitkomsten
te begrijpen.
James McKeen Cattell ontwikkelde het concept van een mentale test. Omdat het
onderzoeksgebied van dit onderzoek verschillen waren, werd de studie van verschillen bekend
als differentiële psychologie. De werkelijke meting van vaardigheden werd bekend als
psychometrie.
De differentiële psycholoog zoekt naar kenmerken binnen de persoon die kunnen helpen het
gedrag van die persoon te verklaren. De differentiële psycholoog bepaalt wat gemeten moet
worden, en de psychometricus meet het.
Vroege differentiële psychologen maten meestal intelligentie, of cognitieve capaciteit. Zij
verwezen naar deze eigenschap als "g", een afkorting voor algemene mentale capaciteit.
Naast cognitieve capaciteit houden I-O psychologen rekening met individuele verschillen in
fysieke vaardigheden, persoonlijkheid, interesses, kennis en emotie.
Mentale test:
Instrument ontworpen om het vermogen van een individu om te redeneren, plannen en het
oplossen van problemen te meten
Intelligentie:
Het vermogen om te leren en aan te passen aan omgeving.
Vaak verwezen naar algemene mentale capaciteit (g)
Algemene mentale capaciteit:
Niet specifieke capaciteit om te redenen, leren en het oplossen van problemen, op
verschillende manieren en in verschillende omstandigheden.
Psychometrie:
Praktijk van het meten van een eigenschap zoals mentale capaciteit, door deze op een schaal
of metriek te plaatsen.
G-centrisch model:
Neiging om gedrag van werknemers te begrijpen en voorspellen door simpelweg g te
onderzoeken.
Persoonlijkheid:
,Gedrag en emotionele kenmerken van een individu, over het algemeen stabiel lijkend in tijd en
omstandigheden. (De gebruikelijke reactie)
Emotie:
Effect of gevoel. Vaak ervaren en getoond als reactie op een gebeurtenis of gedachten. Komt
samen met fysiologische veranderingen in verschillende systemen van t lichaam.
3.2
Fleishman en zijn medewerkers hebben een taxonomie van 52 vermogens ontwikkeld, verdeeld
over de brede categorieën cognitieve, fysieke en perceptueel-motorische vermogens.
Intelligentie (of “g”) is een zeer algemene mentale capaciteit die het vermogen van een persoon
beschrijft om te leren van ervaring.
Meta-analyses van de relatie tussen “g” en werkprestaties toonden aan dat hoe complexer de
baan, hoe sterker de voorspellende waarde van algemene intelligentietests.
Carroll stelde voor dat intelligentie drie lagen, of strata, had. De hoogste laag is “g”; de laag
daaronder bestaat uit zeven meer specifieke vermogens: vloeiende intelligentie,
gekristalliseerde intelligentie, geheugen, visuele waarneming, auditieve waarneming,
informatie-opvraging en cognitieve snelheid.
Fysiek veeleisende banen vereisen kracht, flexibiliteit en uithoudingsvermogen of aerobe
conditie. Hogan stelde een taxonomie van fysieke vermogens met zeven maten voor en
combineerde deze zeven maten om drie hogere-orde fysieke vermogens te vormen:
spierkracht, cardiovasculair uithoudingsvermogen en bewegingskwaliteit.
Het is belangrijk om te bepalen of de fysieke vaardigheidstests van werkgevers eerlijk zijn voor
vrouwelijke sollicitanten en oudere sollicitanten, aangezien beide groepen doorgaans minder
kracht hebben dan jonge mannen. Een manier om de prestaties van vrouwelijke en oudere
sollicitanten op deze tests te verbeteren, is door sollicitanten aan te moedigen van tevoren te
oefenen. Het is ook belangrijk dat deze tests verband houden met de voorspelling van
werkprestaties in plaats van met letselschade.
Er zijn duidelijke verbanden tussen aspecten van persoonlijkheid en verschillende
werkgedragingen, zowel productief (bijv. werkprestaties) als contraproductief (bijv.
oneerlijkheid, verzuim). I-O psychologen die persoonlijkheid bestuderen, gebruiken een
taxonomie die de Big Five of het Vijf-Factorenmodel (FFM) wordt genoemd.
Van deze vijf factoren heeft de factor die de meeste aandacht heeft gekregen van I-O
psychologen, consciëntieusheid, is. Barrick en Mount concludeerden, op basis van een meta-
analyse, dat consciëntieusheid positief gerelateerd was aan succes in alle aspecten van werk
voor alle beroepen.
,Barrick en Mount ontdekten via FFM-onderzoek dat bij banen waarin de werknemer veel
controle of autonomie had, persoonlijkheid veel beter voorspellend was voor prestaties dan bij
banen waarin de werknemer weinig of geen controle had.
Vaardigheden zijn geoefende handelingen. Hoewel vaardigheden afhankelijk zijn van
vermogens-, persoonlijkheids- en kennisfactoren, is dat wat we vaardigheden noemen, dat ze
zich ontwikkelen door oefening.
Kennis kan worden gedefinieerd als "een verzameling van afzonderlijke maar gerelateerde
feiten en informatie over een specifiek domein. Het wordt verworven door formeel onderwijs of
training, of opgebouwd door specifieke ervaringen." Een ander voorgesteld type kennis is tacit
knowledge (impliciete kennis), beschreven als "weten hoe" in plaats van "weten dat." Een meer
formele manier om deze twee soorten kennis te onderscheiden is procedurele kennis (weten
hoe) vergeleken met declaratieve kennis (weten dat).
Competenties zijn "sets van gedragingen die instrumenteel zijn bij het leveren van gewenste
resultaten of uitkomsten." Competenties verschillen van kennis—of een vaardigheid,
bekwaamheid of persoonlijkheidskenmerk—in die zin dat ze eigenlijk een verzameling zijn van
al deze specifieke individuele verschilkenmerken.
Het relatief nieuwe concept van emotionele intelligentie (EI) richt zich op het bewustzijn van
mensen over hun eigen emoties en die van anderen.
Taxonomie:
Ordelijk wetenschappelijk classificatiesysteem
Perceptioneel-motorische vaardigheden:
Fysieke eigenschappen die de zintuigen en beweging beïnvloeden
Affect:
Het bewuste, subjectieve aspect van emotie
Intelligentiequotiënt (IQ):
Maatstaaf voor intelligentie, verkregen door IQ test af te nemen.
Score = Verhouding mentale leeftijd tot de chronologische leeftijd X 100
Meta-analyse:
Statistieke methode om de resultaten van veel studies te combineren en te analyseren om een
algemene conclusie te trekken over relaties tussen variabelen.
Uithoudingsvermogen:
Fysiek vermogen om spieren van zuurstofrijk bloed te voorzien via het cardiovasculaire systeem
Big 5: Taxonomie van 5 persoonlijkheidsfactoren. (5-factorenmodel VMF/FFM)
, The Five-Factor Model
1. Conscientiousness Responsible, persistent, planful, achievement oriented
2. Extraversion Sociable, assertive, talkative, energetic
3. Agreeableness Cooperative, trusting, likable, friendly
4. Emotional stability Secure, calm, poised, relaxed
5. Openness to experience Curious, imaginative, independent, creative
Hexaco model: 6 dimenties naast de big 5.
1.Honestley-Humble Authenticity, humbliy, itegrity, power
2. Emotional stability Secure, calm, poised, relaxed
3. Extraversion Sociable, assertive, talkative, energetic
4. Agreeableness Cooperative, trusting, likable, friendly
5. Conscientiousness Responsible, persistent, planful, achievement oriented
6. Openness to experience Curious, imaginative, independent, creative
RIASEC model: beroepsmatige interesses:
Realistic: Conforming, frank, genuine, hard-headed, materialistic, natural, normal,
Persistent, practical.
Investigative: Analytical, cautious, critical, complex, curious, independent, intellectual,
introspective, precise, rational, reserved, unassuming.
Artistic: Complicated, emotional, expressive, idealistic, imaginative, independent,
introspective, intuitive, nonconforming, original, sensitive, open.
Social: Cooperative, patient, friendly, generous, helpful, idealistic, empathic, kind,
persuasive, sociable, tactful, understanding, warm.
Enterprising: Adventurous, agreeable, ambitious, domineering, energetic, exhibitionistic,
excitement-seeking, extraverted, flirtatious, optimistic, self-confident, sociable,
talkative.
Conventional: Careful, conscientious, defensive, efficient, inflexible, inhibited, methodical,
obedient, orderly, persistent, practical, thrifty, unimaginative.
Skills: Aangeleerde vaardigheden
People skills: Sociale vaardigheden
Competienties: Set vaardigheden en gedragingen. Meestal geleerd uit ervaringen
Impliciete kennis:
Actie/doelgerichte kennis. Verworven zonder directe hulp van anderen. (Straatwijsheid)
Procedurele kennis:
Vertrouwdheid met een procedure (weten hoe)
Declaratieve kennis:
Begrijpen wat nodig is om een taak uit te voeren (weten van)
3.1
De individuele verschillen tussen mensen op verschillende eigenschappen zoals intelligentie,
persoonlijkheid en kennis zijn belangrijk om een breed scala aan sociaal belangrijke uitkomsten
te begrijpen.
James McKeen Cattell ontwikkelde het concept van een mentale test. Omdat het
onderzoeksgebied van dit onderzoek verschillen waren, werd de studie van verschillen bekend
als differentiële psychologie. De werkelijke meting van vaardigheden werd bekend als
psychometrie.
De differentiële psycholoog zoekt naar kenmerken binnen de persoon die kunnen helpen het
gedrag van die persoon te verklaren. De differentiële psycholoog bepaalt wat gemeten moet
worden, en de psychometricus meet het.
Vroege differentiële psychologen maten meestal intelligentie, of cognitieve capaciteit. Zij
verwezen naar deze eigenschap als "g", een afkorting voor algemene mentale capaciteit.
Naast cognitieve capaciteit houden I-O psychologen rekening met individuele verschillen in
fysieke vaardigheden, persoonlijkheid, interesses, kennis en emotie.
Mentale test:
Instrument ontworpen om het vermogen van een individu om te redeneren, plannen en het
oplossen van problemen te meten
Intelligentie:
Het vermogen om te leren en aan te passen aan omgeving.
Vaak verwezen naar algemene mentale capaciteit (g)
Algemene mentale capaciteit:
Niet specifieke capaciteit om te redenen, leren en het oplossen van problemen, op
verschillende manieren en in verschillende omstandigheden.
Psychometrie:
Praktijk van het meten van een eigenschap zoals mentale capaciteit, door deze op een schaal
of metriek te plaatsen.
G-centrisch model:
Neiging om gedrag van werknemers te begrijpen en voorspellen door simpelweg g te
onderzoeken.
Persoonlijkheid:
,Gedrag en emotionele kenmerken van een individu, over het algemeen stabiel lijkend in tijd en
omstandigheden. (De gebruikelijke reactie)
Emotie:
Effect of gevoel. Vaak ervaren en getoond als reactie op een gebeurtenis of gedachten. Komt
samen met fysiologische veranderingen in verschillende systemen van t lichaam.
3.2
Fleishman en zijn medewerkers hebben een taxonomie van 52 vermogens ontwikkeld, verdeeld
over de brede categorieën cognitieve, fysieke en perceptueel-motorische vermogens.
Intelligentie (of “g”) is een zeer algemene mentale capaciteit die het vermogen van een persoon
beschrijft om te leren van ervaring.
Meta-analyses van de relatie tussen “g” en werkprestaties toonden aan dat hoe complexer de
baan, hoe sterker de voorspellende waarde van algemene intelligentietests.
Carroll stelde voor dat intelligentie drie lagen, of strata, had. De hoogste laag is “g”; de laag
daaronder bestaat uit zeven meer specifieke vermogens: vloeiende intelligentie,
gekristalliseerde intelligentie, geheugen, visuele waarneming, auditieve waarneming,
informatie-opvraging en cognitieve snelheid.
Fysiek veeleisende banen vereisen kracht, flexibiliteit en uithoudingsvermogen of aerobe
conditie. Hogan stelde een taxonomie van fysieke vermogens met zeven maten voor en
combineerde deze zeven maten om drie hogere-orde fysieke vermogens te vormen:
spierkracht, cardiovasculair uithoudingsvermogen en bewegingskwaliteit.
Het is belangrijk om te bepalen of de fysieke vaardigheidstests van werkgevers eerlijk zijn voor
vrouwelijke sollicitanten en oudere sollicitanten, aangezien beide groepen doorgaans minder
kracht hebben dan jonge mannen. Een manier om de prestaties van vrouwelijke en oudere
sollicitanten op deze tests te verbeteren, is door sollicitanten aan te moedigen van tevoren te
oefenen. Het is ook belangrijk dat deze tests verband houden met de voorspelling van
werkprestaties in plaats van met letselschade.
Er zijn duidelijke verbanden tussen aspecten van persoonlijkheid en verschillende
werkgedragingen, zowel productief (bijv. werkprestaties) als contraproductief (bijv.
oneerlijkheid, verzuim). I-O psychologen die persoonlijkheid bestuderen, gebruiken een
taxonomie die de Big Five of het Vijf-Factorenmodel (FFM) wordt genoemd.
Van deze vijf factoren heeft de factor die de meeste aandacht heeft gekregen van I-O
psychologen, consciëntieusheid, is. Barrick en Mount concludeerden, op basis van een meta-
analyse, dat consciëntieusheid positief gerelateerd was aan succes in alle aspecten van werk
voor alle beroepen.
,Barrick en Mount ontdekten via FFM-onderzoek dat bij banen waarin de werknemer veel
controle of autonomie had, persoonlijkheid veel beter voorspellend was voor prestaties dan bij
banen waarin de werknemer weinig of geen controle had.
Vaardigheden zijn geoefende handelingen. Hoewel vaardigheden afhankelijk zijn van
vermogens-, persoonlijkheids- en kennisfactoren, is dat wat we vaardigheden noemen, dat ze
zich ontwikkelen door oefening.
Kennis kan worden gedefinieerd als "een verzameling van afzonderlijke maar gerelateerde
feiten en informatie over een specifiek domein. Het wordt verworven door formeel onderwijs of
training, of opgebouwd door specifieke ervaringen." Een ander voorgesteld type kennis is tacit
knowledge (impliciete kennis), beschreven als "weten hoe" in plaats van "weten dat." Een meer
formele manier om deze twee soorten kennis te onderscheiden is procedurele kennis (weten
hoe) vergeleken met declaratieve kennis (weten dat).
Competenties zijn "sets van gedragingen die instrumenteel zijn bij het leveren van gewenste
resultaten of uitkomsten." Competenties verschillen van kennis—of een vaardigheid,
bekwaamheid of persoonlijkheidskenmerk—in die zin dat ze eigenlijk een verzameling zijn van
al deze specifieke individuele verschilkenmerken.
Het relatief nieuwe concept van emotionele intelligentie (EI) richt zich op het bewustzijn van
mensen over hun eigen emoties en die van anderen.
Taxonomie:
Ordelijk wetenschappelijk classificatiesysteem
Perceptioneel-motorische vaardigheden:
Fysieke eigenschappen die de zintuigen en beweging beïnvloeden
Affect:
Het bewuste, subjectieve aspect van emotie
Intelligentiequotiënt (IQ):
Maatstaaf voor intelligentie, verkregen door IQ test af te nemen.
Score = Verhouding mentale leeftijd tot de chronologische leeftijd X 100
Meta-analyse:
Statistieke methode om de resultaten van veel studies te combineren en te analyseren om een
algemene conclusie te trekken over relaties tussen variabelen.
Uithoudingsvermogen:
Fysiek vermogen om spieren van zuurstofrijk bloed te voorzien via het cardiovasculaire systeem
Big 5: Taxonomie van 5 persoonlijkheidsfactoren. (5-factorenmodel VMF/FFM)
, The Five-Factor Model
1. Conscientiousness Responsible, persistent, planful, achievement oriented
2. Extraversion Sociable, assertive, talkative, energetic
3. Agreeableness Cooperative, trusting, likable, friendly
4. Emotional stability Secure, calm, poised, relaxed
5. Openness to experience Curious, imaginative, independent, creative
Hexaco model: 6 dimenties naast de big 5.
1.Honestley-Humble Authenticity, humbliy, itegrity, power
2. Emotional stability Secure, calm, poised, relaxed
3. Extraversion Sociable, assertive, talkative, energetic
4. Agreeableness Cooperative, trusting, likable, friendly
5. Conscientiousness Responsible, persistent, planful, achievement oriented
6. Openness to experience Curious, imaginative, independent, creative
RIASEC model: beroepsmatige interesses:
Realistic: Conforming, frank, genuine, hard-headed, materialistic, natural, normal,
Persistent, practical.
Investigative: Analytical, cautious, critical, complex, curious, independent, intellectual,
introspective, precise, rational, reserved, unassuming.
Artistic: Complicated, emotional, expressive, idealistic, imaginative, independent,
introspective, intuitive, nonconforming, original, sensitive, open.
Social: Cooperative, patient, friendly, generous, helpful, idealistic, empathic, kind,
persuasive, sociable, tactful, understanding, warm.
Enterprising: Adventurous, agreeable, ambitious, domineering, energetic, exhibitionistic,
excitement-seeking, extraverted, flirtatious, optimistic, self-confident, sociable,
talkative.
Conventional: Careful, conscientious, defensive, efficient, inflexible, inhibited, methodical,
obedient, orderly, persistent, practical, thrifty, unimaginative.
Skills: Aangeleerde vaardigheden
People skills: Sociale vaardigheden
Competienties: Set vaardigheden en gedragingen. Meestal geleerd uit ervaringen
Impliciete kennis:
Actie/doelgerichte kennis. Verworven zonder directe hulp van anderen. (Straatwijsheid)
Procedurele kennis:
Vertrouwdheid met een procedure (weten hoe)
Declaratieve kennis:
Begrijpen wat nodig is om een taak uit te voeren (weten van)
