Collegeaantekeningen Inleiding Archeologie Week 6 | Saxion/ Romeinse Tijd

Inleiding in de archeologie week 6
Romeinse tijd: bronnen en ontwikkelingen

Late ijzertijd – Romeinse tijd
Kelten
- Zuid NL
- Protohistorie
- Samenlevingen met sterke leiders, krijgshaftig
- Goede verdedigbare nederzettingen
- Eerste munten in onze gebieden
La Tene cultuur
- Metaalbewerking
- Herkenbare stijl
- Gestileerde flora en fauna
- Zout wordt belangrijk (conservering)

Germanen
- Noord NL
- Protohistorie
- Losse stammen
- Geen eenduidige materiele cultuur
- Keltische invloeden zichtbaar
Rituelen
- Offers
Heiligdommen
- Tempels, cultusplaatsen
- Goeden (polytheïsme)
Continuïteit: Romeinse tijd
Offers in het veen worden uit die tijd gevonden, want blijft goed bewaard

Romeinse tijd (12 v.Chr – 450 n. Chr)
Bronnen:
- Archeologie
- Geschreven bronnen
 Protohistorie
 Epigrafie (teksten in grafstenen)

Ontwikkelingen Romeinse rijk
- 500 – 27 v.Chr Romeinse republiek (nog geen keizer)
- 48 v.Chr Julius Caesar wordt dictator
- Veldtochten naar Gallië
- 27 v.Chr Augustus wordt keizer
- 12 v. Chr veldtochten Drusus ten noorden van de Rijn (vanuit Nijmegen)
- 47 n. Chr Rijn definitieve grens
Buiten romeinse rijk -> barbaren (barbaricum)
Binnen romeinse rijk -> imperium romanicum

, Chronologie
- 12 v.Chr Campagnes Drusus
- 47 n.Chr Noord-NL opgegeven
- Rijn definitieve grens
- 69/70 n.Chr Bataafse opstand
- 80-180 n. Chr hoogtepunt Romeinse tijd in NL
- 235 n. Chr chaos: opkomst soldatenkeizers (leiders met leger willen keizer worden)
- 280 n. Chr splitsing in oost en west Romeinse rijk
- 406 n.Chr Rijngrens bezwijkt
- 455 n.Chr Keulen bezet door Franken
- 476 n.Chr val West-Romeine Rijk (laatste keizer valt)
- Oost Romeinse rijk blijft nog lang bestaan

Vroeg Romeinse tijd 12 v. Chr – 70 n. Chr
- Consolidatie Limes (uitbreiden grens)
Midden romeinse tijd 70 – 270 n. Chr
- Relatief rustig en stabiel (pax romana)
Laat romeinse tijd 270 – 450 n. Chr
- Chaos, onrust, nederzettingen worden verlaten
- Splitsing Romeinse Rijk

Militair - leger
Romeinse leger
- Beroepsleger, ingezet bij veroveringen en consolidatie
 Romeinse burgers -> legioenen
 Veroverde volkeren -> hulptroepen (auxilia)
Militair
- 12 v. Chr inval romeinen in NL (Drusus
- 47 n. Chr Noord nederland opgegeven
- Rijn definitieve grens: limes
 Fortificatie
Castra: legioensplaats, 1 legioen = 5500 Romeinse soldaten
Castellum: legerplaats, 1 cohort = 500 – 1000 hulptroepen (auxilia)

Militair – peutinger kaart
- Peutinger kaart: middeleeuwse kopie van Romeinse kaart

Militair – Nijmegen
Uitvalsbasis expedities ten noorden van de Rijn
- Hunerberg 15 – 10 v. Chr
 Castra
 42 ha. 12000 soldaten
- Kops plateau 10 v. chr – 70 n.Chr
 Castra
 4 ha. 800 soldaten
 Groot praetorium (commandantswoning) > Drusus?
 Elite-eenheid
 Verlaten na Bataafse opstand 69/70 n.Chr

Militair – bataafse opstand (69 – 70 n. Chr)
- Bataven en Cananefaten
 Germaanse volkeren, ten zuiden van de limes