Kunstwerelden:
kunst en kunstgeschiedenis in mondiaal perspectief
,College 1: Inleiding Kunstwerelden
maandag 3 november 2025
13:00
Overzicht college:
1. Waarom naar mondiaal perspectief streven?
2. Kunstwerk en kunstgeschiedschrijving
3. Wat biedt het vak
4. Opdrachten
1. Argumenten om naar mondiaal perspectief te streven
• Nieuwsgierigheid / interesse
• Openheid andere culturen
• Inclusiviteit in tijden veranderende bevolkingssamenstelling
• Dekolonisatie v/d kunstgeschiedenis
2. A Kunstwerk en kunstgeschiedschrijving
• Wat voor soort kunstwerken zouden interessant kunnen zijn; 3 soorten
• Kunstwerelden:
a. (Europese) kunstwerken met andere volken als motief
b. Kunstwerken die elementen kunst andere culturen
incorporeren
c. Kunst uit andere culturen, die we elders zien maar niet
meteen link met NL obj
Voorbeelden;
• 2 schilderijen die duidelijk willen maken aan toeschouwer
hoe het er elders uitziet => 'othering' => manier van
afbeelden, waarom doe je dat? Wat zit er in schilderijen voor
informatie
• Men stelt iets a/d orde door te stellen dat het ergens anders
speelt
➔ Europeaan in contrast tot andere volken
• Vb. kunstwerken die voor Europeanen zijn gemaakt met
invloeden van elders
Huisje rederij, Van Gogh
• Hoe komt het in de Europese kunst terecht?
• Kunstwerken uit andere culturen
➔ in zijn eigen context, in eigen land, bekijken
• Waarom zijn er zoveel kunstwerken in Europa? Wat voor mechanismen zitten daar achter?
Dus; beeld andere culturen, die gebruik maken van inspiratie, en kunstwerken die buiten
Europa liggen
B Het kunsthistorische verhaal (narratief)
• Narratieven onderverdelen in grote scheiding; belangrijk om vak te snappen!!
• Waarom gaan we a/d slag met kunst van elders, wat willen
we daar mee?
• Reden 1; welke invloed/inspiratie heeft westerse kunst
opgedaan door in aanraking te komen met andere culturen
• Waarom hebben we het over deze kunstwerken; verklaren
eigen Europese kunstwerken! Vb. het Japanse bij Van Gogh,
iets op de gevel van een huis,…
2
,• Reden 2; kunst buiten Europa/VS met eigen gesch + idee schoonheid, betekenis, relevantie
maatschappij, spiritualiteit,…
• Grote tweedeling; kijken we naar dingen met hun eigen achtergrond OF om onze
Europese kunst te kunnen verklaren??
➢ Interesse in de Europese (of Noord-Amerikaanse) cultuur in situaties
waarin ze in aanraking kwam met andere culturen?
• Voordelen:
• Enigszins binnen onze comfortzone
• Meer geschreven bronnen in Europa
• Taal
• Kleine stap binnen onze kennis
• Vertrouwd
• Instrumentarium, vb stijlperiodes Europese kunst ook alleen maar
bruikbaar bij Europese kunst
• Geschreven bronnen
• Secundaire literatuur
• Engels wetenschapstaal
• Nadelen:
• Eurocentrisch beeld
• Opnieuw vooral met Europa/VS bezig
• Benaderen andere culturen vanuit referentiekaders EU en VS
➢ Interesse in de kunst buiten Europa/ de VS met haar eigen
geschiedenis en ideeën over schoonheid, betekenis,
maatschappelijke relevantie, spiritualiteit, etc.
• Voordelen, ppt.
• Begeven ons buiten comfortzone
• Leren potentieel andere concepten kunst en cultuur kennen
• In EU weten we weinig, kans groter dat geleerden andere
werelddelen participeren
• Musea/Curatoren halen vaak uit landen waar het vandaan komt
• Nadelen, ppt.
• Taalbarrière
• Ontbrekend referentiekader
• Minder wetenschappelijke (2nd) literatuur
• Voormalige kolonie: koloniale vooroordelen?
• Literatuur:
• Global/WAH: WAH = overkoepelende term, global = deel daarvan dat aanhaakt op
verschijnsel 'globalisering', global = dus modern/hedendaags, terwijl WAH over hele lijn
gaat
• Cross-cultural: niet naar één cultuur kijken, maar culturen onderling vergelijken
• Eurocentrism: blik alleen gericht op Europa, hiërarchie doet er als het ware aan onder
• Cultural influence/transfer: beïnvloeden, dus gevende en nemende partij
• Cultural exchange: uitwisseling, je krijgt iets en geeft ook iets terug => connotatie van een
gelijk niveau
• Cultural encounters: ontmoetingen tss culturen; op welke manier komen volkeren met
elkaar in aanraking
3
, • Elkins
• Transnational perspectives;
• North-Atlantic Art History; met welke term houdt het aan en wat is de strekking => er is een
bepaalde vorm van KG die laat zien dat ze uit de VS/EU komt, en waarom speelt die North
Atlantic Art History zo'n grote rol; wat zit daar achter? Wat zit er nog aan vast? =>
universiteiten, structuur Noord-Amerika en Europa, grof geld investeren in
onderzoeksprojecten => meer geld dan andere landen = meteen een soort overwicht,
leidende rol + rol van bekende universiteiten
• Circulations & Center en periphery: hiërarchie-idee; kunststroming bv. idee in de stad en
jaren later pas op platteland (betoogd dat ook juist op platteland ideeën ontstaan die hun
weg naar de stad maken = soort circulatie
• Westers en Niet-Westers: onderscheid; wat zit er ook aan vast? => Heel veel termen hebben
directe betekenis, maar ook een connotatie
➔ Term die niet meer vaak gebruikt wordt, en als het wel gebeurt met befaamde
aanhalingstekens want men weet wel wat er mee bedoeld wordt
• Upton:
• Hiërarchie, die we niet willen in de KG: vernacular
➔ wat is hoge kunst en wat is lage kunst
• European imperial project: hoe heeft kolonialisme invloed gehad op de
kunstgeschiedschrijving, 19e E vaak beeld dat alleen in de westerse kunst vooruitgang zit, en
andere volken in traditie blijven hangen en steeds hetzelfde blijven doen + soort waardering
vooruitgang dat a/d Europeaan werd gegeven
➔ zit heel diep in de kunst + daarmee in gesch gekeken naar bouwkunst uit India, niet
slecht gemaakt maar symmetrie kenden ze niet => voorstadium echte symmetrische
kunst; ingangen voldoen niet aan esthetisch principe
• Dekolonisatie KG: bij vrij veel standaarden en invalshoeken kijken we elke keer of het recht
doet aan het object, onderbouwend idee (ideologisch) = de verhevenheid Europeanen
• Termen uit discussie
• Participatie: in hoeverre bestaat er iets als moreel recht, mensen van daar die mee gaan in
bedrijven hier; door samenwerkingsverbanden
• Cultural appropriation/culturele toe-eigening: eenzijdig, dus geen toe-eigening, …
➔ machtsverhoudingen; Europeaan die naar Afrika gaat, daar iets opdoet en meegaat
= gebruik maken van machtsongelijkheid
➔ apporporiation vaak gediscussieerd in bv. ook hedendaagse culturen; diefstal
esthetisch eigendom van volken met daaromheen ook machtsverhouding; diefstal en
inspiratie
3. Wat het vak kan bieden:
• Je krijgt argumenten die je voor wereldkunstobjecten kunt gebruiken
4. Opdrachten
• Tentamen = essayvragen; grote strekking van het verhaal, minder over namen en jaartallen,
meer over waarom het college terecht is gekomen in het vak
• Groepsopdracht Wereldmuseum, naar verschillende afdelingen
➔ Link tss obj en grote verhaal + duidelijk maken of bedoeling verhaal ook zo tot
uiting is gekomen
4
kunst en kunstgeschiedenis in mondiaal perspectief
,College 1: Inleiding Kunstwerelden
maandag 3 november 2025
13:00
Overzicht college:
1. Waarom naar mondiaal perspectief streven?
2. Kunstwerk en kunstgeschiedschrijving
3. Wat biedt het vak
4. Opdrachten
1. Argumenten om naar mondiaal perspectief te streven
• Nieuwsgierigheid / interesse
• Openheid andere culturen
• Inclusiviteit in tijden veranderende bevolkingssamenstelling
• Dekolonisatie v/d kunstgeschiedenis
2. A Kunstwerk en kunstgeschiedschrijving
• Wat voor soort kunstwerken zouden interessant kunnen zijn; 3 soorten
• Kunstwerelden:
a. (Europese) kunstwerken met andere volken als motief
b. Kunstwerken die elementen kunst andere culturen
incorporeren
c. Kunst uit andere culturen, die we elders zien maar niet
meteen link met NL obj
Voorbeelden;
• 2 schilderijen die duidelijk willen maken aan toeschouwer
hoe het er elders uitziet => 'othering' => manier van
afbeelden, waarom doe je dat? Wat zit er in schilderijen voor
informatie
• Men stelt iets a/d orde door te stellen dat het ergens anders
speelt
➔ Europeaan in contrast tot andere volken
• Vb. kunstwerken die voor Europeanen zijn gemaakt met
invloeden van elders
Huisje rederij, Van Gogh
• Hoe komt het in de Europese kunst terecht?
• Kunstwerken uit andere culturen
➔ in zijn eigen context, in eigen land, bekijken
• Waarom zijn er zoveel kunstwerken in Europa? Wat voor mechanismen zitten daar achter?
Dus; beeld andere culturen, die gebruik maken van inspiratie, en kunstwerken die buiten
Europa liggen
B Het kunsthistorische verhaal (narratief)
• Narratieven onderverdelen in grote scheiding; belangrijk om vak te snappen!!
• Waarom gaan we a/d slag met kunst van elders, wat willen
we daar mee?
• Reden 1; welke invloed/inspiratie heeft westerse kunst
opgedaan door in aanraking te komen met andere culturen
• Waarom hebben we het over deze kunstwerken; verklaren
eigen Europese kunstwerken! Vb. het Japanse bij Van Gogh,
iets op de gevel van een huis,…
2
,• Reden 2; kunst buiten Europa/VS met eigen gesch + idee schoonheid, betekenis, relevantie
maatschappij, spiritualiteit,…
• Grote tweedeling; kijken we naar dingen met hun eigen achtergrond OF om onze
Europese kunst te kunnen verklaren??
➢ Interesse in de Europese (of Noord-Amerikaanse) cultuur in situaties
waarin ze in aanraking kwam met andere culturen?
• Voordelen:
• Enigszins binnen onze comfortzone
• Meer geschreven bronnen in Europa
• Taal
• Kleine stap binnen onze kennis
• Vertrouwd
• Instrumentarium, vb stijlperiodes Europese kunst ook alleen maar
bruikbaar bij Europese kunst
• Geschreven bronnen
• Secundaire literatuur
• Engels wetenschapstaal
• Nadelen:
• Eurocentrisch beeld
• Opnieuw vooral met Europa/VS bezig
• Benaderen andere culturen vanuit referentiekaders EU en VS
➢ Interesse in de kunst buiten Europa/ de VS met haar eigen
geschiedenis en ideeën over schoonheid, betekenis,
maatschappelijke relevantie, spiritualiteit, etc.
• Voordelen, ppt.
• Begeven ons buiten comfortzone
• Leren potentieel andere concepten kunst en cultuur kennen
• In EU weten we weinig, kans groter dat geleerden andere
werelddelen participeren
• Musea/Curatoren halen vaak uit landen waar het vandaan komt
• Nadelen, ppt.
• Taalbarrière
• Ontbrekend referentiekader
• Minder wetenschappelijke (2nd) literatuur
• Voormalige kolonie: koloniale vooroordelen?
• Literatuur:
• Global/WAH: WAH = overkoepelende term, global = deel daarvan dat aanhaakt op
verschijnsel 'globalisering', global = dus modern/hedendaags, terwijl WAH over hele lijn
gaat
• Cross-cultural: niet naar één cultuur kijken, maar culturen onderling vergelijken
• Eurocentrism: blik alleen gericht op Europa, hiërarchie doet er als het ware aan onder
• Cultural influence/transfer: beïnvloeden, dus gevende en nemende partij
• Cultural exchange: uitwisseling, je krijgt iets en geeft ook iets terug => connotatie van een
gelijk niveau
• Cultural encounters: ontmoetingen tss culturen; op welke manier komen volkeren met
elkaar in aanraking
3
, • Elkins
• Transnational perspectives;
• North-Atlantic Art History; met welke term houdt het aan en wat is de strekking => er is een
bepaalde vorm van KG die laat zien dat ze uit de VS/EU komt, en waarom speelt die North
Atlantic Art History zo'n grote rol; wat zit daar achter? Wat zit er nog aan vast? =>
universiteiten, structuur Noord-Amerika en Europa, grof geld investeren in
onderzoeksprojecten => meer geld dan andere landen = meteen een soort overwicht,
leidende rol + rol van bekende universiteiten
• Circulations & Center en periphery: hiërarchie-idee; kunststroming bv. idee in de stad en
jaren later pas op platteland (betoogd dat ook juist op platteland ideeën ontstaan die hun
weg naar de stad maken = soort circulatie
• Westers en Niet-Westers: onderscheid; wat zit er ook aan vast? => Heel veel termen hebben
directe betekenis, maar ook een connotatie
➔ Term die niet meer vaak gebruikt wordt, en als het wel gebeurt met befaamde
aanhalingstekens want men weet wel wat er mee bedoeld wordt
• Upton:
• Hiërarchie, die we niet willen in de KG: vernacular
➔ wat is hoge kunst en wat is lage kunst
• European imperial project: hoe heeft kolonialisme invloed gehad op de
kunstgeschiedschrijving, 19e E vaak beeld dat alleen in de westerse kunst vooruitgang zit, en
andere volken in traditie blijven hangen en steeds hetzelfde blijven doen + soort waardering
vooruitgang dat a/d Europeaan werd gegeven
➔ zit heel diep in de kunst + daarmee in gesch gekeken naar bouwkunst uit India, niet
slecht gemaakt maar symmetrie kenden ze niet => voorstadium echte symmetrische
kunst; ingangen voldoen niet aan esthetisch principe
• Dekolonisatie KG: bij vrij veel standaarden en invalshoeken kijken we elke keer of het recht
doet aan het object, onderbouwend idee (ideologisch) = de verhevenheid Europeanen
• Termen uit discussie
• Participatie: in hoeverre bestaat er iets als moreel recht, mensen van daar die mee gaan in
bedrijven hier; door samenwerkingsverbanden
• Cultural appropriation/culturele toe-eigening: eenzijdig, dus geen toe-eigening, …
➔ machtsverhoudingen; Europeaan die naar Afrika gaat, daar iets opdoet en meegaat
= gebruik maken van machtsongelijkheid
➔ apporporiation vaak gediscussieerd in bv. ook hedendaagse culturen; diefstal
esthetisch eigendom van volken met daaromheen ook machtsverhouding; diefstal en
inspiratie
3. Wat het vak kan bieden:
• Je krijgt argumenten die je voor wereldkunstobjecten kunt gebruiken
4. Opdrachten
• Tentamen = essayvragen; grote strekking van het verhaal, minder over namen en jaartallen,
meer over waarom het college terecht is gekomen in het vak
• Groepsopdracht Wereldmuseum, naar verschillende afdelingen
➔ Link tss obj en grote verhaal + duidelijk maken of bedoeling verhaal ook zo tot
uiting is gekomen
4
