Hoorcollege 1
Organisatie zenuwstelsel
Zenuwstelsel opdelen in:
• Centrale zenuwstelsel (omsloten door bot)
• Perifere zenuwstelsel (zenuwstelsel buiten botten)
Perifere zenuwstelsel opdelen in:
• Autonome zenuwstelsel: zelfsturend, automatisch, buiten de wil
• Bestuurd organen in ons lichaam (hart, darmen) en stuurt onze vitale
levensfuncties (hartslag, bloeddruk, ademhaling, temperatuurregeling,
maag/darm stelsel)
• Word vanuit de hersenstam aangestuurd
• Somatische zenuwstelsel: verbinden lichaam met buitenwereld, zintuigelijke
informatie/ motoriek, staat onder invloed van de wil, je heb er controle over
• Zenuwen die perifeer zijn (buiten botten): maken interactie mogelijk tussen
lichaam en buitenwereld
• Zintuigelijke waarneming: registreren en verwerken zintuigelijke prikkels
(zintuigen naar brein)
• Motoriek: aansturing vanuit het brein naar skeletspieren (brein naar spieren)
Autonome zenuwstelsel opdelen in:
Sympatische deel: lichaam in staat van paraatheid gebracht/ actief worden (gevaar,
stress)
, • Lichaam heeft energie nodig (veel glucose verbrand): zweten, ademhaling
hoger, bloeddruk omhoog, alertheid, arousal
• minder bloed naar organen die niet relevent bij stress bijvoorbeeld spijsvertering
• Fight flight reactie: confrontatie aan met stress of afkeren van stressvolle
situatie)
• Neurotransmitters: betrokken bij actief worden sympathische zenuwstelsel ->
acetylcholine en noradrenaline (neuronaal geactiveerd)
• Hormonaal geactiveerd: adrenaline -> gaat via bloed
Parasympatische deel: actief als lichaam in herstelstand gaat, rust, energie behoud
(tegenhanger van sympathische)
• Meer energie naar: spijsvertering en stofwisseling
• Glucose: kan worden opgeslagen
• Glucose als glycogeen op te slaan in lever en spier cellen
• Glucose als eiwitten in spierweefsel (energiereserves)
• Aan deze twee zit wel een bepaalde bovengrens aan: dan zet het lichaam het
om in vetcellen -> veel moeilijker te verbranden
• Hormonale omzetting glucose: gebeurd door insuline (hormoon) ->
bloedsuikerspiegel gaat naar beneden
• Neuronale activatie parasympatische deel: acetylcholine
• Nervus vagus: Speelt rol bij aansturing parasympatische zenuwstelsel
(ontspringt in hersenstam)
Spijsvertering stofwisseling en verbranding
• Spijsvertering: verteren voedsel tot bouwstenen die door lichaam worden
opgenomen (koolhydraten) -> als het niet word opgenomen dat uitgescheiden
• Stofwisseling (metabolisme): die bouwstenen door lichaam opgenomen,
voortdurend bewerkt en omgevormd in andere stoffen (stofwisseling) ->
bijvoorbeeld koolhydraten naar glucose
• Verbranding: het behulp van zuurstof kan je die voedingsstoffen omzetten in
energie -> heb je nodig voor alles wat we doen (spieractiviteit, mentale
inspanning, vitale functies, constant houden lichaamstemperatuur, etc.
• Glucose kan of worden verbrand of opgeslagen: afhankelijk van
energiebehoefte
• Veel energiebehoefte: sympathisch deel actief (verbranding)
• Weinig energiebehoefte: parasympatisch deel actief (opslag)
Tweede opdeling die je kunt maken van het perifere zenuwstelsel (buiten botten)
• Ruggenmergzenuwen en hersenzenuwen: deze opdeling is voor zowel
somatische als autonome deel
,Ruggenmergzenuwen (spinale zenuwen): via het ruggenmerg in en uit CZS treden
• Elk mens heeft: 31 paar, 1 rechterkant en 1 linkerkant lichaam
• Efferente zenuwen: die dus prikkels vervoeren van hersenen naar lichaam
• Motorische: op weg naar spieren
• Autonoom efferent: op weg naar organen en klieren
• Afferente zenuwen: zenuwen die prikkels aanvoeren vanuit het lichaam naar
hersenen
• Sensorische (afferente) zenuwen: zintuigelijke prikkels -> opdeling in:
• Exteroceptieve prikkels: wat buitenwereld met je lichaam doet (pijn,
temperatuur)
• Interoceptieve prikkels: zintuigelijke prikkels vanuit binnenuit (houding, balans,
beweging)
• Viscerale afferente zenuwen: informatie uit organen
Hersenzenuwen (craniale zenuwen of kopzenuwen): via het hoofd uit en in het
CZS treden
• Elk mens heeft: 12 paar, 1 rechterkant en 1 linkerkant hoofd
• Efferente zenuwen: zenuwen die prikkels vervoeren uit de hersenen naar het
hoofd/ organen in borst- en buikholte
• Motorische zenuwen: naar spieren in het hoofd
• Autonoom efferent: naar klieren in het hoofd en naar organen in borst- en
buikholte (via nervus vagus)
• Afferente zenuwen: zenuwen die prikkels aanvoeren van het hoofd/ organen
in borst- en buikholte naar de hersenen
• Sensorische zenuwen: zintuigelijke informatie uit het hoofd (ogen, oren,
neus, tong, huid)
• Viscerale afferente vezels: zintuigelijke informatie uit borst en buikholte (via
nervus vagus)
Nervus vagus: tiende hersenzenuw, maar werkt ook buiten het hoofd?
• Zwervende zenuw: omdat hij een lange weg aflegt van of naar borst- en
buikholte
• Stuurt hart, longen, maag/darmen etc. aan
• Toch hersenzenuw: ontspringt het brein via hals
• Belangrijkste parasympatische zenuw
Structuur van de hersenen (neuroanatomie)
• Brein opgebouwd uit 2 type cellen: neuronen (informatieverwerkers) en
gliacellen (ondersteuners van neuronen)
, Neuron
Neuronen
• Ze ontvangen elektrische signalen, verwerken ze en geven het signaal door
• Elk neuron: cellichaam met aan 2 kanten uitlopers, ene kant dendriet en andere
kant een axon
• Dendriet: eindigt in vertakkingen (spines) waar informatie op word ontvangen
• Axon: vertakt ook (collateralen) en eindigen in een terminale eindvoet
• De terminale eindvoet: maakt contact met dendritische spine (raken elkaar net
niet)
• Contactpunt: elektrische informatie ene neuron doorgeven aan de ander
Zenuw: grote verzameling axonen die bij elkaar liggen, die gezamenlijk dezelfde route
afleggen in het perifere zenuwstelsel
Tractus: grote verzameling axonen die bij elkaar liggen, die gezamenlijk dezelfde route
afleggen in het centrale zenuwstelsel
• Neuron: ontvangt input en stuurt output naar duizenden andere neuronen (30
keer per seconde per contactpunt)
• Stel neuron 10.000 contact punten: 10.000 (input) x 10.000 (output) x 30 = 3
miljard signaal overdrachten per seconde per actief neuron!
• Er zit geen limiet op: opslagcapaciteit
• Hoe schept het brein orde: in deze chaos?
• Antwoord: netwerken -> dit is de sleutel tot snappen hoe het brein werkt
(versterken, remmen etc.)
Het brein vs. Chat GPT
Organisatie zenuwstelsel
Zenuwstelsel opdelen in:
• Centrale zenuwstelsel (omsloten door bot)
• Perifere zenuwstelsel (zenuwstelsel buiten botten)
Perifere zenuwstelsel opdelen in:
• Autonome zenuwstelsel: zelfsturend, automatisch, buiten de wil
• Bestuurd organen in ons lichaam (hart, darmen) en stuurt onze vitale
levensfuncties (hartslag, bloeddruk, ademhaling, temperatuurregeling,
maag/darm stelsel)
• Word vanuit de hersenstam aangestuurd
• Somatische zenuwstelsel: verbinden lichaam met buitenwereld, zintuigelijke
informatie/ motoriek, staat onder invloed van de wil, je heb er controle over
• Zenuwen die perifeer zijn (buiten botten): maken interactie mogelijk tussen
lichaam en buitenwereld
• Zintuigelijke waarneming: registreren en verwerken zintuigelijke prikkels
(zintuigen naar brein)
• Motoriek: aansturing vanuit het brein naar skeletspieren (brein naar spieren)
Autonome zenuwstelsel opdelen in:
Sympatische deel: lichaam in staat van paraatheid gebracht/ actief worden (gevaar,
stress)
, • Lichaam heeft energie nodig (veel glucose verbrand): zweten, ademhaling
hoger, bloeddruk omhoog, alertheid, arousal
• minder bloed naar organen die niet relevent bij stress bijvoorbeeld spijsvertering
• Fight flight reactie: confrontatie aan met stress of afkeren van stressvolle
situatie)
• Neurotransmitters: betrokken bij actief worden sympathische zenuwstelsel ->
acetylcholine en noradrenaline (neuronaal geactiveerd)
• Hormonaal geactiveerd: adrenaline -> gaat via bloed
Parasympatische deel: actief als lichaam in herstelstand gaat, rust, energie behoud
(tegenhanger van sympathische)
• Meer energie naar: spijsvertering en stofwisseling
• Glucose: kan worden opgeslagen
• Glucose als glycogeen op te slaan in lever en spier cellen
• Glucose als eiwitten in spierweefsel (energiereserves)
• Aan deze twee zit wel een bepaalde bovengrens aan: dan zet het lichaam het
om in vetcellen -> veel moeilijker te verbranden
• Hormonale omzetting glucose: gebeurd door insuline (hormoon) ->
bloedsuikerspiegel gaat naar beneden
• Neuronale activatie parasympatische deel: acetylcholine
• Nervus vagus: Speelt rol bij aansturing parasympatische zenuwstelsel
(ontspringt in hersenstam)
Spijsvertering stofwisseling en verbranding
• Spijsvertering: verteren voedsel tot bouwstenen die door lichaam worden
opgenomen (koolhydraten) -> als het niet word opgenomen dat uitgescheiden
• Stofwisseling (metabolisme): die bouwstenen door lichaam opgenomen,
voortdurend bewerkt en omgevormd in andere stoffen (stofwisseling) ->
bijvoorbeeld koolhydraten naar glucose
• Verbranding: het behulp van zuurstof kan je die voedingsstoffen omzetten in
energie -> heb je nodig voor alles wat we doen (spieractiviteit, mentale
inspanning, vitale functies, constant houden lichaamstemperatuur, etc.
• Glucose kan of worden verbrand of opgeslagen: afhankelijk van
energiebehoefte
• Veel energiebehoefte: sympathisch deel actief (verbranding)
• Weinig energiebehoefte: parasympatisch deel actief (opslag)
Tweede opdeling die je kunt maken van het perifere zenuwstelsel (buiten botten)
• Ruggenmergzenuwen en hersenzenuwen: deze opdeling is voor zowel
somatische als autonome deel
,Ruggenmergzenuwen (spinale zenuwen): via het ruggenmerg in en uit CZS treden
• Elk mens heeft: 31 paar, 1 rechterkant en 1 linkerkant lichaam
• Efferente zenuwen: die dus prikkels vervoeren van hersenen naar lichaam
• Motorische: op weg naar spieren
• Autonoom efferent: op weg naar organen en klieren
• Afferente zenuwen: zenuwen die prikkels aanvoeren vanuit het lichaam naar
hersenen
• Sensorische (afferente) zenuwen: zintuigelijke prikkels -> opdeling in:
• Exteroceptieve prikkels: wat buitenwereld met je lichaam doet (pijn,
temperatuur)
• Interoceptieve prikkels: zintuigelijke prikkels vanuit binnenuit (houding, balans,
beweging)
• Viscerale afferente zenuwen: informatie uit organen
Hersenzenuwen (craniale zenuwen of kopzenuwen): via het hoofd uit en in het
CZS treden
• Elk mens heeft: 12 paar, 1 rechterkant en 1 linkerkant hoofd
• Efferente zenuwen: zenuwen die prikkels vervoeren uit de hersenen naar het
hoofd/ organen in borst- en buikholte
• Motorische zenuwen: naar spieren in het hoofd
• Autonoom efferent: naar klieren in het hoofd en naar organen in borst- en
buikholte (via nervus vagus)
• Afferente zenuwen: zenuwen die prikkels aanvoeren van het hoofd/ organen
in borst- en buikholte naar de hersenen
• Sensorische zenuwen: zintuigelijke informatie uit het hoofd (ogen, oren,
neus, tong, huid)
• Viscerale afferente vezels: zintuigelijke informatie uit borst en buikholte (via
nervus vagus)
Nervus vagus: tiende hersenzenuw, maar werkt ook buiten het hoofd?
• Zwervende zenuw: omdat hij een lange weg aflegt van of naar borst- en
buikholte
• Stuurt hart, longen, maag/darmen etc. aan
• Toch hersenzenuw: ontspringt het brein via hals
• Belangrijkste parasympatische zenuw
Structuur van de hersenen (neuroanatomie)
• Brein opgebouwd uit 2 type cellen: neuronen (informatieverwerkers) en
gliacellen (ondersteuners van neuronen)
, Neuron
Neuronen
• Ze ontvangen elektrische signalen, verwerken ze en geven het signaal door
• Elk neuron: cellichaam met aan 2 kanten uitlopers, ene kant dendriet en andere
kant een axon
• Dendriet: eindigt in vertakkingen (spines) waar informatie op word ontvangen
• Axon: vertakt ook (collateralen) en eindigen in een terminale eindvoet
• De terminale eindvoet: maakt contact met dendritische spine (raken elkaar net
niet)
• Contactpunt: elektrische informatie ene neuron doorgeven aan de ander
Zenuw: grote verzameling axonen die bij elkaar liggen, die gezamenlijk dezelfde route
afleggen in het perifere zenuwstelsel
Tractus: grote verzameling axonen die bij elkaar liggen, die gezamenlijk dezelfde route
afleggen in het centrale zenuwstelsel
• Neuron: ontvangt input en stuurt output naar duizenden andere neuronen (30
keer per seconde per contactpunt)
• Stel neuron 10.000 contact punten: 10.000 (input) x 10.000 (output) x 30 = 3
miljard signaal overdrachten per seconde per actief neuron!
• Er zit geen limiet op: opslagcapaciteit
• Hoe schept het brein orde: in deze chaos?
• Antwoord: netwerken -> dit is de sleutel tot snappen hoe het brein werkt
(versterken, remmen etc.)
Het brein vs. Chat GPT
