Biologische Grondslagen: Neuropsychologie + psychofarmacologie PB1222
Open Universiteit
Klinische Neuropsychologie (2022) & Brightspace
Nederlandse Samenvatting
Gemaakt door Saartje Koning
Gemaakt in April 2026
Inhoud
Persoonlijke noot ............................................................................................................. 2
Thema 1 – introductie ....................................................................................................... 4
Hoofdstuk 1 – een historische schets ............................................................................. 4
Hoofdstuk 2 – Neuropsychologische wetenschappelijke aanpak .....................................12
Video – Miller → Double Dissociations ..........................................................................19
Hoofdstuk 3 – neuropsychologische praktijk ..................................................................19
Hoofdstuk 5 – herstel en behandeling ............................................................................24
Hoofdstuk 4 – Beeldvorming van de hersenen ................................................................30
Erik Scherder college 1: de wereld draait door university .................................................36
Thema 2 – Psychofarmacologie ........................................................................................37
PDF Kenemans – hoofdstuk 1 – wat zijn psychofarmaca? ................................................37
PDF Kenemans – hoofdstuk 4 – neurotransmissie ...........................................................42
PDF Kenemans – hoofdstuk 5 – principes van psychofarmacologie ..................................47
PDF Kenemans – hoofdstsuk 11 - afhankelijk .................................................................52
Thema 3 – functiedomeinen .............................................................................................54
Hoofdstuk 6 – waarneming ...........................................................................................54
Erik Scherder College – Deel 2 ......................................................................................62
Erik Scherder College – Deel 3 ......................................................................................63
Hoofdstuk 7 – Geheugen ..............................................................................................64
Hoofdstuk 8 – taal en spraak .........................................................................................75
Hoofdstuk 9 – aandacht en executief functioneren .........................................................81
Hoofdstuk 12 – Intelligentie ..........................................................................................88
Artikel Weems .............................................................................................................94
Thema 4 – Neuropsychologische ziektebeelden .................................................................95
Hoofdstuk 13 – Vasculaire cognitieve stoornissen ..........................................................95
Hoofdstuk 14 – Traumatisch hersenletsel .................................................................... 101
Tekstboek Klinische Neuropsychologie – Hoofdstuk 15.6 .............................................. 106
Hoofdstuk 15 - Epilepsie............................................................................................. 107
Hoofdstuk 19 – Alzheimer .............................................................................................. 119
, Hoofdstuk 20 – Spectrum frontotemporale dementie ....................................................... 126
Hoofdstuk 21 – Parkinson .............................................................................................. 130
Hoofdstuk 18 – Alcoholgerelateerde cognitieve stoornissen ............................................. 137
PDF Neuropsychologische diagnostiek en cognitieve functies bij alcoholabstinentie ......... 143
ASS .............................................................................................................................. 144
PDF – Harker, Stone & Stone ....................................................................................... 145
PDF – Le Couteur ....................................................................................................... 146
PDF – oude tekstboek H26 – ASS ................................................................................. 147
ADHD ........................................................................................................................... 152
PDF – Bhullar ............................................................................................................. 152
PDF – Nunez-Jaramillo ............................................................................................... 153
PDF – Sonuga-Barke ................................................................................................... 155
PDF – Hinshaw .......................................................................................................... 157
Cheatsheets: ................................................................................................................ 159
Persoonlijke noot
Welkom bij mijn samenvatting! Ik ben iemand die van opsommingen, een duidelijk overzicht en
puntsgewijs leren houdt. Voor dit tentamen heb ik een 7,4 gehaald en jij kan dit ook! De
informatie van brightspace zit in de samenvatting verwerkt en staat niet apart in de
samenvatting.
Aan het einde van mijn samenvatting heb ik mijn zogenoemde ‘cheatsheets’ toegevoegd. Dit is
een zeer korte samenvatting met de kernpunten per hoofdstuk én associaties tussen bepaalde
woorden om het leren makkelijker te maken. Let op! Dit vak bevat veel informatie en daarmee
ook meer cheatsheets dan normaal (zeker 40 bladzijdes). Ik heb een bladzijde hieronder als
voorbeeld gegeven. Deze cheatsheets leer ik 2 à 3 dagen voor het tentamen totdat alles erin zit.
Ik wens je veel succes met dit vak!
,Voorbeeld cheatsheet:
, Thema 1 – introductie
Hoofdstuk 1 – een historische schets
Neuropsychologie = het wetenschapsgebied waarin de samenhang tussen gedrag en de
werking van de hersenen wordt bestudeerd
• Onderzoek naar de relatie tussen neurale structuren en cognitieve functies, emoties of
waarneembaar gedrag
• Overt gedrag (waarneembaar gedrag)
• Cognitieve functies (mentale processen)
• Gedragswetenschapper
Klassieke oudheid → samenwerking tussen hersenen en gedrag
• Hippocrates → afwijkend gedrag en gevoel kwam voort uit de hersenen. Probeerde
mensen ervan te overtuigen dat het onjuist was om verschijnselen toe te schrijven aan
goden
Grieken en Romeinen
• Elementen → lichaam als samenstelling van elementen (water, vuur, bloed en slijm)
• Sprake van ziekte: indien deze elementen niet in balans waren
Vanaf 1400 → kritisch en zelfstandig te observeren en denken
• Descartes → ziel is een ongedeelde, zelfstandige, maar immateriële eenheid
• De ziel zat in een holte in het hoofd (de pijnappelklier)
Vanaf 1900
• Gall → benadering van mentale organen in de grijze schors van de hersenen
• Frenologie = onwetenschappelijke praktijk die commercieel wel interessant was
• Clinicoanatomische methode = bestuderen van mensen met hersenschade voor de
uitvalsverschijnselen op het gebied van taal, geheugen en waarneming en na het
overlijden werd de plaats van de laesie gerelateerd aan de aard van de functionele
stoornis
Sinds jaren 70 → klinische neuropsychologie werd een zelfstandige discipline met uitbreiding
naar hersendisfuncties
• Klinisch psycholoog met de hersenen niet zelf
• Veronderstelling → laesies in de hersenen leiden tot stoornissen in een bepaalde
cognitieve functie
• Herseninfarct links → taalstoornis
Wat wordt er onderzocht met neuropsychologie?
Bij aandoeningen is de beschadiging in de hersenen vaak niet aantoonbaar, waardoor er
wordt gesproken van → hersendisfuncties die kunnen leiden tot cognitieve
functiestoornissen
Tijd/persoon Beschrijving Kernwoorden
Klassieke - lokalisatie van de geest - Celtheorie
oudheid 3 zielen van Grieken: - Celtheorie is de basis van
1) Overleven de cognitieve psychologie
2) Activiteiten in relatie tot omgeving - Karakter
3) Hogere-orde ziel (onderscheid tussen goed/fout) - Fysiognomie
= psychikon hegemonicon (zelfsturend)
Open Universiteit
Klinische Neuropsychologie (2022) & Brightspace
Nederlandse Samenvatting
Gemaakt door Saartje Koning
Gemaakt in April 2026
Inhoud
Persoonlijke noot ............................................................................................................. 2
Thema 1 – introductie ....................................................................................................... 4
Hoofdstuk 1 – een historische schets ............................................................................. 4
Hoofdstuk 2 – Neuropsychologische wetenschappelijke aanpak .....................................12
Video – Miller → Double Dissociations ..........................................................................19
Hoofdstuk 3 – neuropsychologische praktijk ..................................................................19
Hoofdstuk 5 – herstel en behandeling ............................................................................24
Hoofdstuk 4 – Beeldvorming van de hersenen ................................................................30
Erik Scherder college 1: de wereld draait door university .................................................36
Thema 2 – Psychofarmacologie ........................................................................................37
PDF Kenemans – hoofdstuk 1 – wat zijn psychofarmaca? ................................................37
PDF Kenemans – hoofdstuk 4 – neurotransmissie ...........................................................42
PDF Kenemans – hoofdstuk 5 – principes van psychofarmacologie ..................................47
PDF Kenemans – hoofdstsuk 11 - afhankelijk .................................................................52
Thema 3 – functiedomeinen .............................................................................................54
Hoofdstuk 6 – waarneming ...........................................................................................54
Erik Scherder College – Deel 2 ......................................................................................62
Erik Scherder College – Deel 3 ......................................................................................63
Hoofdstuk 7 – Geheugen ..............................................................................................64
Hoofdstuk 8 – taal en spraak .........................................................................................75
Hoofdstuk 9 – aandacht en executief functioneren .........................................................81
Hoofdstuk 12 – Intelligentie ..........................................................................................88
Artikel Weems .............................................................................................................94
Thema 4 – Neuropsychologische ziektebeelden .................................................................95
Hoofdstuk 13 – Vasculaire cognitieve stoornissen ..........................................................95
Hoofdstuk 14 – Traumatisch hersenletsel .................................................................... 101
Tekstboek Klinische Neuropsychologie – Hoofdstuk 15.6 .............................................. 106
Hoofdstuk 15 - Epilepsie............................................................................................. 107
Hoofdstuk 19 – Alzheimer .............................................................................................. 119
, Hoofdstuk 20 – Spectrum frontotemporale dementie ....................................................... 126
Hoofdstuk 21 – Parkinson .............................................................................................. 130
Hoofdstuk 18 – Alcoholgerelateerde cognitieve stoornissen ............................................. 137
PDF Neuropsychologische diagnostiek en cognitieve functies bij alcoholabstinentie ......... 143
ASS .............................................................................................................................. 144
PDF – Harker, Stone & Stone ....................................................................................... 145
PDF – Le Couteur ....................................................................................................... 146
PDF – oude tekstboek H26 – ASS ................................................................................. 147
ADHD ........................................................................................................................... 152
PDF – Bhullar ............................................................................................................. 152
PDF – Nunez-Jaramillo ............................................................................................... 153
PDF – Sonuga-Barke ................................................................................................... 155
PDF – Hinshaw .......................................................................................................... 157
Cheatsheets: ................................................................................................................ 159
Persoonlijke noot
Welkom bij mijn samenvatting! Ik ben iemand die van opsommingen, een duidelijk overzicht en
puntsgewijs leren houdt. Voor dit tentamen heb ik een 7,4 gehaald en jij kan dit ook! De
informatie van brightspace zit in de samenvatting verwerkt en staat niet apart in de
samenvatting.
Aan het einde van mijn samenvatting heb ik mijn zogenoemde ‘cheatsheets’ toegevoegd. Dit is
een zeer korte samenvatting met de kernpunten per hoofdstuk én associaties tussen bepaalde
woorden om het leren makkelijker te maken. Let op! Dit vak bevat veel informatie en daarmee
ook meer cheatsheets dan normaal (zeker 40 bladzijdes). Ik heb een bladzijde hieronder als
voorbeeld gegeven. Deze cheatsheets leer ik 2 à 3 dagen voor het tentamen totdat alles erin zit.
Ik wens je veel succes met dit vak!
,Voorbeeld cheatsheet:
, Thema 1 – introductie
Hoofdstuk 1 – een historische schets
Neuropsychologie = het wetenschapsgebied waarin de samenhang tussen gedrag en de
werking van de hersenen wordt bestudeerd
• Onderzoek naar de relatie tussen neurale structuren en cognitieve functies, emoties of
waarneembaar gedrag
• Overt gedrag (waarneembaar gedrag)
• Cognitieve functies (mentale processen)
• Gedragswetenschapper
Klassieke oudheid → samenwerking tussen hersenen en gedrag
• Hippocrates → afwijkend gedrag en gevoel kwam voort uit de hersenen. Probeerde
mensen ervan te overtuigen dat het onjuist was om verschijnselen toe te schrijven aan
goden
Grieken en Romeinen
• Elementen → lichaam als samenstelling van elementen (water, vuur, bloed en slijm)
• Sprake van ziekte: indien deze elementen niet in balans waren
Vanaf 1400 → kritisch en zelfstandig te observeren en denken
• Descartes → ziel is een ongedeelde, zelfstandige, maar immateriële eenheid
• De ziel zat in een holte in het hoofd (de pijnappelklier)
Vanaf 1900
• Gall → benadering van mentale organen in de grijze schors van de hersenen
• Frenologie = onwetenschappelijke praktijk die commercieel wel interessant was
• Clinicoanatomische methode = bestuderen van mensen met hersenschade voor de
uitvalsverschijnselen op het gebied van taal, geheugen en waarneming en na het
overlijden werd de plaats van de laesie gerelateerd aan de aard van de functionele
stoornis
Sinds jaren 70 → klinische neuropsychologie werd een zelfstandige discipline met uitbreiding
naar hersendisfuncties
• Klinisch psycholoog met de hersenen niet zelf
• Veronderstelling → laesies in de hersenen leiden tot stoornissen in een bepaalde
cognitieve functie
• Herseninfarct links → taalstoornis
Wat wordt er onderzocht met neuropsychologie?
Bij aandoeningen is de beschadiging in de hersenen vaak niet aantoonbaar, waardoor er
wordt gesproken van → hersendisfuncties die kunnen leiden tot cognitieve
functiestoornissen
Tijd/persoon Beschrijving Kernwoorden
Klassieke - lokalisatie van de geest - Celtheorie
oudheid 3 zielen van Grieken: - Celtheorie is de basis van
1) Overleven de cognitieve psychologie
2) Activiteiten in relatie tot omgeving - Karakter
3) Hogere-orde ziel (onderscheid tussen goed/fout) - Fysiognomie
= psychikon hegemonicon (zelfsturend)
