Samenvatting Psychopathologie | Periode 3 | Fontys | 2025/26

Samenvatting Psychopathologie periode 3
Week 1. Hoofdstuk 2 algemene kijk op psychische stoornissen
Bij psychische stoornissen moet je altijd breed kijken. Gedrag en klachten ontstaan nooit door één
oorzaak.

De mens wordt beïnvloed door:

 Het levensverhaal: persoonlijke ervaringen, opvoeding en ontwikkeling

 De stoornis zelf: specifieke symptomen en kenmerken

 De omgeving: sociale relaties, werk, wonen en fysieke context

 De hulpverlener: kennis, houding en culturele achtergrond beïnvloeden interpretatie en
behandeling



2.2 Biologisch perspectief

Zenuwstelsel en neuronen

Het biologische perspectief kijkt naar de
hersenen en het zenuwstelsel als basis van
gedrag.

Een neuron is een zenuwcel die informatie
doorgeeft via elektrische signalen.
Belangrijke onderdelen:

 Dendrieten ontvangen signalen van
andere cellen

 Cellichaam verwerkt informatie

 Axon stuurt signalen door

 Eindknopjes geven signalen door aan andere cellen

De overdracht tussen neuronen gebeurt via synapsen met neurotransmitters. Dit zijn chemische
stoffen die signalen doorgeven. Alleen passende neurotransmitters kunnen binden aan receptoren,
zoals een sleutel in een slot.

Wanneer neurotransmitters niet volledig worden opgenomen, worden ze afgebroken of opnieuw
opgenomen (heropname).

Psychofarmaca beïnvloeden deze neurotransmitters en kunnen zo gedrag, stemming en emoties
veranderen.

,Opbouw van het zenuwstelsel

Het zenuwstelsel bestaat uit twee delen:

Centraal zenuwstelsel

 Hersenen en ruggenmerg

 Verwerken informatie en sturen
reacties aan

Perifeer zenuwstelsel

 Verbindt lichaam met hersenen

Het perifere zenuwstelsel bestaat uit:

 Somatisch zenuwstelsel: bewuste
waarneming en beweging

 Autonoom zenuwstelsel: automatische functies zoals hartslag en ademhaling

Het autonome zenuwstelsel:

 Sympathisch: activeert lichaam bij stress (vecht of vlucht)

 Parasympathisch: zorgt voor rust en herstel



Belangrijke hersengebieden

De hersenen bestaan uit verschillende gebieden met eigen functies:

Achterhersenen

 Medulla: hartslag, ademhaling en basisfuncties

 Pons: slaap en beweging

 Cerebellum: coördinatie en evenwicht

Middenhersenen

 Verbinden hersendelen

 RAS regelt alertheid en slaap-waakritme

Voorhersenen

 Thalamus: schakelpunt voor zintuiglijke informatie

 Hypothalamus: regelt lichaamstemperatuur, honger en emoties

 Limbisch systeem: emoties en motivatie

 Basale ganglia: beweging en houding

 Cerebrum: hogere functies zoals denken en plannen

, Hersenschors (cortex):

 Occipitaalkwab: zien

 Temporaalkwab: horen

 Pariëtale kwab: voelen en pijn

 Frontaalkwab: bewegen

 Prefrontale cortex: plannen, beslissen en impulscontrole

Schade aan de prefrontale cortex kan leiden tot impulsief gedrag, slechte beslissingen en
verminderde remming.



2.3 Psychologisch perspectief

Psychodynamisch model

Freud stelde dat psychische problemen ontstaan door onbewuste conflicten, vaak uit de kindertijd.
Mensen zijn zich meestal niet bewust van de echte oorzaak van hun klachten.

De psyche bestaat uit:

 Bewust: wat je nu denkt en ervaart

 Voorbewust: herinneringen die je kunt ophalen

 Onbewust: verdrongen wensen en driften

Persoonlijkheid:

 Id: impulsen en behoeftebevrediging zonder rem

 Ego: realistisch en bemiddelend

 Superego: normen, waarden en geweten

Het ego probeert een balans te vinden tussen wat je wilt en wat maatschappelijk acceptabel is.

Afweermechanismen beschermen tegen innerlijke spanning:

 Projectie: eigen gevoelens op anderen schuiven

 Sublimatie: ongewenste driften omzetten in positief gedrag

 Regressie: kinderlijk gedrag bij stress

 Reactieformatie: tegenovergesteld gedrag laten zien

 Verdringing: herinneringen onbewust wegduwen

 Rationalisatie: goedpraten van gedrag

 Verplaatsing: emoties richten op iets veiligers

 Ontkenning: realiteit niet willen zien