Samenvatting Bestuursrecht Examen Week 1 | Hogeschool Leiden | 2025/2026

Bestuursrecht Examen
Week 1 les 1

1.1 Wat is bestuursrecht?

Bestuursrecht: Het bestuursrecht gaat over wat de overheid daadwerkelijk
doet in de praktijk.

Het regelt:

 Hoe het openbaar bestuur is georganiseerd en opgebouwd
 Het verlenen van bestuursbevoegdheden aan organen van het
openbaar bestuur
 Aan welke rechtsnormen het bestuur zich moet houden bij het
uitvoeren van haar taken
 Handhaving van rechtsnormen die ervoor zorgt dat burgers zich aan
de regels houden
 Hoe burgers zich kunnen beschermen tegen het openbaar bestuur

Openbaar bestuur: organen van de overheid (gemeente, provincie en rijk)
die het algemeen belang behartigen.

 Algemeen belang = het is niet één exact belang, maar een
afweging wat goed is voor de samenleving als geheel (bijv. veilig
wonen, werken, onderwijs).
 Burgers kunnen soms nadeel ondervinden → bestuursrecht
beschermt hen hiertegen.

Belangrijk:
Het algemeen belang kan botsen met individuele belangen van burgers.

VB:

 Gemeente wil een weg aanleggen
 Een burger moet zijn huis verkopen
 → belang van samenleving gaat soms vóór individueel belang

 Rechtsnormen= regels waar mensen en de overheid zich aan moeten
houden volgens het recht
 VB: Je moet belasting betalen / De overheid moet een besluit goed
motiveren



Wat regelt het bestuursrecht:

,Het bestuursrecht bevat regels, ook wel rechtsnormen genoemd, met
betrekking tot:

1. Organisatie van het openbaar bestuur
a. Hoe bestuursorganen zijn ingericht en samenwerken.
2. Verlenen van bestuursbevoegdheden aan organen
a. Welke bevoegdheden bijvoorbeeld een gemeente of minister
heeft.
3. Regels voor uitvoering van bevoegdheden
a. Hoe bestuursorganen hun bevoegdheden mogen uitoefenen.
4. Regels die gelden voor burgers en handhaving ervan
a. Wat burgers moeten doen (bijv. vergunning aanvragen) en
hoe dit wordt gecontroleerd.
5. Juridische bescherming van burgers
a. Burgers kunnen bezwaar maken, beroep instellen of naar de
rechter stappen als de overheid regels overtreedt.
 Bestuursrecht = overheid ↔ burger.
 VB: vergunningverlening, subsidies, belastingen, handhaving.

VB:

 College van B&W verleent vergunning voor het opblazen van fabriek.
 Dit is toegestaan omdat het algemeen belang (snelweg plannen) wordt
gediend, maar burgers kunnen bezwaar maken via bestuursrecht.

Het openbaar bestuur mag veel invloed hebben op burgers
(vergunningen, belastingen, subsidies), maar alleen binnen de grenzen
van het recht.

2. Staatsrecht

2. Wat is staatsrecht?

Het staatsrecht gaat over de inrichting van de staat.

Dat betekent:

 Hoe de overheid is opgebouwd
 Welke organen er zijn (regering, parlement, gemeenten)
 Welke bevoegdheden zij hebben
 Welke grondrechten burgers hebben


3 voorwaarden van een staat

1. Volksgemeenschap/Natie

Een groep mensen die samen in een georganiseerd verband leeft.

,2. Grondgebied/Territorium

Een duidelijk afgebakend gebied waar die macht geldt.

3. Soevereiniteit

De hoogste macht binnen dat gebied, zonder dat een hogere macht daarboven
staat.




4. Verhouding tussen Staatsrecht en Bestuursrecht

De belangrijkste relatie is:

→ Het bestuursrecht werkt binnen de kaders van het staatsrecht

 Staatsrecht geeft de basis en regels (wie mag wat?)
 Bestuursrecht voert die regels uit in de praktijk (vergunningen,
besluiten)

Verschil:
 Het bestuursrecht regelt de relatie tussen de overheid en de
burgers. Het bepaalt de rechten en plichten van de overheid en de
burgers in hun onderlinge relatie.
 Het staatsrecht daarentegen regelt de inrichting van de staat. Het
bepaalt hoe de verschillende organen van de staat (zoals de koning,
de regering, het parlement) zijn georganiseerd en hoe ze met
elkaar moeten omgaan.

VB:

 Staatsrecht: zegt dat gemeenten bevoegdheden hebben
 Bestuursrecht: regelt hoe een gemeente een vergunning verleent



1.2 Legaliteitsbeginsel en specialiteitsbeginsel

1.2.1 Legaliteitsbeginsel

 Het legaliteitsbeginsel houdt in dat de overheid alleen mag handelen
als er een wettelijke grondslag voor is.
 De overheid kan dus niet zomaar regels maken of ingrijpen in de rechten
van burgers. Alles moet gebaseerd zijn op een wet.

Geen wet = geen bevoegdheid voor de overheid

, De overheid mag rechten van burgers alleen beperken als de wet dat
toestaat

VB:

 De vrijheid van vereniging (art. 8 Grondwet) mag niet zomaar worden
beperkt.

→ Alleen als er een wet is die dat toestaat, mag de overheid ingrijpen
Bijvoorbeeld bij gevaar voor openbare orde of veiligheid.



Soorten wetten

1. Wet in formele zin

 Gemaakt door: regering + Staten-Generaal
 Een wet in formele zin is een besluit van regering en Staten-
Generaal samen, gebaseerd op de grondwettelijke wetgevingsprocedure
(wie het maakt).
 Heet altijd “wet”
 Voorbeeld: Omgevingswet, Gemeentewet

2. Wet in materiële zin

 Alle regels die burgers binden
 Kan ook komen van lagere overheden
 Een wet in materiële zin is elk algemeen verbindend voorschrift,
gericht op burgers (wat de inhoud is).
 Voorbeeld: AMvB, gemeentelijke verordening

De overheid mag pas handelen als de wet dat expliciet mogelijk maakt.




1.2.2 Specialiteitsbeginsel

 Het specialiteitsbeginsel betekent dat de overheid bij het nemen van
besluiten alleen de belangen mag afwegen waarvoor de wet is
bedoeld.

Elke wet heeft een eigen doel (specialiteit), en de overheid mag daar
niet buiten kijken.

 Alleen belangen binnen de wet mogen worden meegenomen
 Andere belangen mogen niet meespelen, ook al zijn ze
maatschappelijk belangrijk

VB:

Bbl (Besluit bouwwerken leefomgeving)