Samenvatting 'Hoofdstukken personen-, familie- en erfrecht' 4e druk - 2020/2021

Hoofdstukken personen-, familie- en erfrecht

T.J. Mellema-Kranenburg & E.J.M. Cornelissen

Druk 4
___________________________________________________________________________

H1 – De persoon

Iedereen heeft burgerlijke rechten (1:1 BW). Slavernij is niet toegestaan (1:2 BW). Een
ongeboren kind kan als reeds geboren worden aangemerkt (1:2 BW). Zodra het kind geboren
wordt, ontstaat er een bloed- en aanverwantschap met familie (1:3 BW).

1.2 – Naam en woonplaats

1.2.1 – De naam

Een naam geeft een persoon identiteit. We maken onderscheid tussen de voornaam en
achternaam (geslachtsnaam). De voornaam is de naam zoals die in de geboorteakte staat
(1:4 lid 1 BW). Wil iemand zijn voornaam veranderen, dan kan diegene een verzoek indienen
bij de rechtbank (1:4 lid 4 BW). De ambtenaar van de burgerlijke stand kan weigeren
voornamen op te nemen die ongepast zijn of die overeenstemmen met een bestaande
geslachtsnaam (tenzij dit een gebruikelijke voornaam is) (1:4 lid 2 BW).

De ouders mogen zelf bepalen welke geslachtsnaam het kind zal hebben (1:5 lid 4 BW). Dit
moet voor of binnen 3 dagen na de bevalling (1:19e lid 7 BW). Wordt er geen keuze
gemaakt, dan prevaleert de naam van de vader/duomoeder (1:5 lid 5 aanhef en sub a jo. lid
13 BW).

Komt het kind bij de geboorte enkel in familierechtelijke betrekking tot de moeder te staan,
dan krijgt het kind haar geslachtsnaam (1:5 lid 1 BW). Dit kan alleen veranderen als beide
ouders verklaren dat het kind de geslachtsnaam van de vader zal hebben (1:5 lid 2 BW).

De keuze voor de achternaam geldt alleen voor het eerste kind. De broers/zussen zullen
dezelfde achternaam hebben (1:5 lid 8 BW). Dit is niet anders wanneer er geen keuze wordt
gemaakt en de keuze dus uit de wet volgt.

De wijziging van een geslachtsnaam moet d.m.v. een verzoek aan de Koning (1:7 lid 1 BW).

Vrouwen mogen de naam van hun partner uit een huwelijk of geregistreerd partnerschap
gebruiken of deze aan hun naam toevoegen (voor of achter hun eigen geslachtsnaam) (1:9
lid 1 BW). Dit geldt ook voor mannen (1:9 lid 3 BW). Dit recht blijft ook na scheiding bestaan,
totdat de ex-partner een nieuw huwelijk/geregistreerd partnerschap aangaat.

1.2.2 – Woonplaats

,De woonplaats van een natuurlijk persoon bevindt zich te zijner woonstede, en bij gebreke
van woonstede ter plaatse van zijn werkelijk verblijf (1:10 BW).
- Woonstede: woning waar iemand duurzaam verblijft
- Minderjarigen en onder curatele gestelden hebben een afgeleide woonplaats. Hun
woonplaats is de woonplaats van degene die het gezag over hem uitoefent respectievelijk de
curator (1:12 lid 1 BW).

Sterfhuis: de plaats waar iemand zijn laatste woonplaats heeft gehad (1:13 BW).

1.3 – Het huwelijk en geregistreerd partnerschap

1.3.1 – Het huwelijk

Het huwelijk heeft een monogaam karakter (1:33 + 1:42 BW). Een huwelijk kan worden
aangegaan door 2 personen van verschillend of van gelijk geslacht (1:30 lid 1 BW). Het
huwelijk is voor de wet geen religieuze aangelegenheid (1:30 lid 2 BW). Godsdienstige
plechtigheden mogen pas plaatsvinden na de huwelijksvoltrekking (1:68 BW).

1.3.1.1 – Materiële vereisten

De minimumleeftijd voor het aangaan van een huwelijk is 18 (1:31 lid 1 BW).
- Andere huwelijksbeletselen:
- Gestoorde geestvermogens (1:32 BW)
- Polygamie (1:33 + 1:42 BW)
- Curatele zonder toestemming van curator/kantonrechter (1:37 + 1:38)
- Te nauwe verwantschap (1:41 + 1:41a BW)

Is de ambtenaar van de burgerlijke stand op de hoogte van een huwelijksbeletsel, dan mag
hij niet meewerken aan de voltrekking van het huwelijk (1:57 BW)
- Sommige mensen kunnen het huwelijk van een ander stuiten
- Het huwelijk mag gedurende de stuiting niet worden voltrokken (1:56 BW)
- Bevoegd tot stuiten: bloedverwanten in rechte lijn, broers, zussen, voogden,
curatoren van een der aanstaande echtgenoten (1:51 lid 1 BW), reeds bestaande
echtgenoot/geregistreerd partner van een der echtgenoten (1:52 BW).
- Het OM is verplicht tot stuiting indien het op de hoogte is van de
huwelijksbeletselen (1:53 BW).
- Schijnhuwelijk: wanneer het oogmerk van (een der) aanstaande echtgenoten louter
gericht is op het verkrijgen van toelating tot NL, kan een huwelijk ook worden gestuit
(1:50 BW).

1.3.1.2 – Formele vereisten

Formele vereisten:
- Aan de ambtenaar van de burgerlijke stand het voornemen om te gaan huwen kenbaar
maken door het verstrekken van de opgesomde gegevens (1:44 BW).
- Het huwelijk mag pas vanaf de 14e dag na bekendmaking worden voltrokken (1:62 BW)
- Binnen een jaar na het kenbaar maken moet het huwelijk zijn voltrokken (1:46 BW)

, - De huwelijksvoltrekking geschiedt ten overstaan van de ambtenaar van de burgerlijke
stand en in tegenwoordigheid van ten minste 2 en ten hoogste 4 getuigen op het
gemeentehuis (1:63 BW).

Ja-woord (1:67 lid 1 BW) > ambtenaar verklaart partijen verbonden en maakt een akte op
(1:67 lid 2 BW)
- Let op: het huwelijk komt tot stand door het ja-woord, niet door de akte.

Een huwelijk kan achteraf nietig worden verklaard (1:69 + 1:76 BW). De nietigverklaring
heeft terugwerkende kracht, behalve ten aanzien van bijv. de kinderen. Voor hen wordt het
gevolg van de nietigverklaring gelijkgesteld met het gevolg van een echtscheiding (1:77 lid 1
en 2 BW).

1.3.2 – Het geregistreerd partnerschap

Het geregistreerd partnerschap wordt op vrijwel alle punten gelijkgesteld met een huwelijk:
- Totstandkoming (1:80a BW)
- De regels van het huwelijksvermogensrecht (1:80b BW)
- De regels der echtscheiding (1:80d en 1:80e BW)

De verschillen:
- Geregistreerd partnerschap komt tot stand zonder formele verklaring (ja-woord). De akte
van de ambtenaar van de burgerlijke stand doet het partnerschap ontstaan. Art. 1:63 BW is
wel van overeenkomstige toepassing.
- Art. 1:68 BW ziet niet op geregistreerd partnerschap
- Beëindiging partnerschap is mogelijk zonder tussenkomst rechter. Slechts wederzijds
goedvinden is vereist (1:80c lid 1 sub d BW). De regels van een echtscheiding zijn hierop
onverkort van toepassing (1:80e BW).
- Scheiding van tafel en bed is niet mogelijk bij een geregistreerd partnerschap

1.4 – Ontbinding van het huwelijk en scheiding van tafel en bed

1.4.1 – Inleiding

De 4 wijzen van beëindiging van het huwelijk (1:149 BW):
1. Dood
2. Nieuw huwelijk of geregistreerd partnerschap bij vermissing echtgenoot
3. Echtscheiding
4. Ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed

1.4.2 – Echtscheiding

Scheiden kan alleen door uitspraak door de rechter op verzoek van 1 of beide echtgenoten
(1:150 BW).
- Gemeenschappelijk verzoek > rechter stelt vast dat dit verzoek is gegrond op hun beider
oordeel dat het huwelijk duurzaam is ontwricht (1:154 BW).