Aantekeningen psychopathologie
Hoorcollege 1:
Abnormale psychologie = wetenschappelijke studie van abnormaal gedrag met het doel om
te beschrijven, voorspellen, verklaren en veranderen van abnormale patronen van
functioneren
de 4 D’s
- Deviance = afwijkend van normaal
- Distress
- Dysfunction = niet meer goed functioneren
- Danger = gevaar voor zichzelf of omgeving
Beïnvloed door cultuur en context
Behandeling of therapie = procedure met het doel tot het veranderen van abnormaal gedrag
in meer normaal gedrag
Verschillen tussen beroepen
- Psychopathologie = omvat alle psychische stoornissen inclusief verklaring en
behandeling
- Psychiatrie = richt zich ook op deze stoornissen, vooral op de wat ernstige
stoornissen waarbij medicijnen nodig zijn.
- Klinische psychologie = richt zich ook op stoornissen maar niet medicatie
- Psycholoog = algemene term van iemand die psychologie heeft gestudeerd
- Klinisch psycholoog = na GZ-opleiding. Wetenschappelijk onderzoek en leren over
management en beleid
- Psychotherapeut = als je postdoctorale opleiding hebben gevolgd. Meestal
bezighouden met persoonlijkheidsstoornissen
Geschiedenis
- Prehistorische benaderingen en behandelingen
o Benaderden abnormaal gedrag als het gevolg van kwade geesten
o Trepanation = operatievorm waarbij met een stenen instrument een cirkel uit
de schedel werd weggesneden. En ook exorcismes
- Griekse en romeinse benaderingen
o Filosofen en artsen Hippocrates doceerde dat ziektes een natuurlijk
oorsprong hadden
o Humors: geel gal, zwart gal, bloed en slijm disbalans veroorzaakt
manie/melancholie
o Behandeling: rustig leven, dieet van groenten, lichaamsbeweging, seksuele
onthouding
- Europa in de middeleeuwen: terugkeer van bezetenheid
o Katholieke kerk verwerpt wetenschappelijke vormen van onderzoek en
controleert alle educatie
, o Mentale stoornissen hadden demonische oorzaken, massa hysterie
o Behandeling: uitdrijving, martelingen en geleidelijk aan ook hospitalisatie
- De renaissance en ontwikkeling verpleegtehuizen
o Terugkeer wetenschappelijke methoden
o Weyer eerste arts gespecialiseerd in mentale gezondheid
o Verzorging in bedevaartsoorden en gezinnen
o Verpleegtehuizen ontstonden midden 16e eeuw asielen
e
- 19 eeuw: hervormingen en morele behandelingen
o Pinel en Tuke: pleiten voor morele behandelingen
o State hospitals
o Morele behandelingen grotendeels stopgezet: te volle verpleeghuizen, te kort
aan geld, weer vooroordelen
- Vanaf 1950
o Psychotropische medicaties: medicijnen die het brein beïnvloeden en veel
symptomen van mentaal disfunctioneren beïnvloeden
o Hierdoor ontstond deïnstitutionalisatie = het vrijlaten van 100.000 patiënten
van publieke mentale ziekenhuizen
- Begin 20e eeuw: 2 perspectieven
o Somatogeen perspectief: abnormaal functioneren heeft fysieke oorzaken
Fysieke factoren zijn de oorzaak van mentaal disfunctioneren
Nieuwe biologische ontdekkingen waarbij mentaal functioneren werd
gelinkt aan dingen zoals syfilis en algemene paralyse
o Psychogeen perspectief: abnormaal functioneren heeft psychische oorzaken
Toename in populariteit door werk met hypnose
Mesmer en Freud
- Afgelopen decennia en hedendaagse trends
o Negatieve publieke attitudes bestaan nog steeds maar grote veranderingen:
meer theorieën, behandelingsvormen, onderzoek, informatie
Door medicatie veel minder opnames in klinieken tegenwoordig.
Hoe worden mensen met serieuze psychische problemen verzorgd?
- Voor 1950
o Private psychotherapie
- Vandaag de dag
o Poliklinische behandeling voornamelijk
o Preventieprogramma’s nemen toe
o Programma’s ontwikkeld die zich richten op specifiek psychisch probleem
Multiculturele psychologie = proberen te begrijpen hoe factoren zoals cultuur, etniciteit,
gender en andere factoren invloed hebben op gedragingen en gedachtes en hoe mensen
met verschillende achtergronden psychologisch verschillen
Telemental health = gebruik van digitale technologieën om mental health service te bieden
zonder dat de therapeut fysiek aanwezig is
Theoretische perspectieven
, - Psychoanalytisch
- Biologisch
- Cognitief-gedrag
- Humanistisch-existentieel
- Socio-cultureel
- Ontwikkelings-psychopathologisch
- Geen enkel perspectief heeft de overhand
Onderzoek = systematische zoeken naar feiten met behulp van observaties en studies
Casussen beperkingen:
- Bias bij onderzoekers
- Subjectieve evidentie (weinig interne validiteit)
- Slechte externe validiteit
Alternatieve onderzoeksdesigns
- Gematchte designs (bijvoorbeeld mensen met of zonder bepaalde aandoening,
verder helemaal gematcht)
- Natuurlijke experimenten (natuurrampen)
- Analoge experiemten (proberen echte leven na te bootsen, Stanford prisoner exp)
- Single-subject experimenten
- Longitudinale studies
- Epidemiologische studies (geven info over de incidentie of prevalentie van specifieke
stoornis)
o Incidentie = nieuwe gevallen in specifieke periode
o Prevalentie = totaal aantal gevallen in specifieke periode
Hoorcollege 2
Modellen worden gebruikt door wetenschappers en clinici om abnormaliteit te behandelen:
- Verklaren fenomenen en basisassumpties
- Leidraad voor behandelmethoden en principes
- Er bestaan meerdere modellen voor abnormaliteit
Biologische model
- Biologische basis en medisch perspectief
- Gaat ervanuit dat stoornissen het gevolg zijn van disfunctioneren delen van
organisme
- Bij psychische stoornissen wijst dit model in de richting van problemen en
hersenanatomie en chemie
- Er zijn verbanden tussen psychische problemen en hersenstructuren (anatomie)
- Hersenchemie:
o Abnormale activiteit van bepaalde neurotransmitters is gelinkt aan mentale
stoornissen (serotonine en depressie)
o Ziekte van Huntington: stoornis gekenmerkt door onvrijwillige
lichaamsbewegingen, gewelddadige emotionele uitbarsting, geheugenverlies
o Depressie: lage activiteit serotonine en norepinephrine
, - Abnormale activiteit in het endocriene systeen (hormonen) is ook gerelateerd aan
mentale stoornissen
- Abnormaliteiten in hersenanatomie of chemie zijn soms het gevolg van genetische
overerving.
o Belangrijke rol bij stemmingsstoornissen (genen), bijvoorbeeld schizofrenie
o Meerdere genen betrokken die kunnen interacteren om acties te veroorzaken
- Genen die bijdragen aan metale stoornissen kunnen gezien worden als problemen in
genetische overerving mutaties
- Hersencircuits = netwerk van specifieke hersenstructuren die samenwerken door
elkaar te triggeren om een specifieke gedrags-, cognitieve of emotionele reactie te
geven. Slechte interconnectiviteit kan leiden tot abnormaal functioneren.
- Evolutionaire theorie suggereert: genetische overerving nu soms minder adaptief en
kan sommige mensen kwetsbaar maken voor psychopathologie (bv overgewicht,
angst)
Behandeling biologisch model
1. Psychofarmaca
a. Anxiolytica (kalmeringsmiddelen)
b. Anti-depressiva
c. Anti-bipolaire drugs = stabiliseren het humeur van bipolair
d. Anti-psychotische drugs = reduceren de verwarring en hallucinaties
2. Hersenstimulatie
a. ECT (electroconvulsive therapie) = beroerte getriggerd door een elektrische
stroom door elektrodes op het voorhoofd van de patiënt te laten gaan
b. TMS (transcranial magnetic stimulatie) = elektromagnetische spiraal boven
iemands hoofd wordt geplaatst om een stroom in bepaalde gebieden van
diens brein te sturen
c. VNS (vagus nerve stimulatie)
d. Deep brain stimulation = elektroden in specifieke gebieden van de hersenen
3. Psychochirurgie
a. Hersenchirurgie voor mentale stoornissen (vroeger lobotomie, nu enkel bij
ernstige epilepsie)
Voordelen biologisch model
- Veel aanzien
- Veel kostbare en nieuwe inzichten
- Behandelingen vaak effectief
Nadelen biologisch model
- Gelimiteerde kijk op abnormaal functioneren
- Vrij vaak sterke ongewenste neveneffecten zoals bijwerkingen, middelen-
afhankelijkheid
Psychodynamische model
- Gedrag wordt bepaald door onbewuste dynamische psychische krachten (Freud)
- Abnormale symptomen gevolg van conflicten tussen deze onbewuste psychische
krachten
Hoorcollege 1:
Abnormale psychologie = wetenschappelijke studie van abnormaal gedrag met het doel om
te beschrijven, voorspellen, verklaren en veranderen van abnormale patronen van
functioneren
de 4 D’s
- Deviance = afwijkend van normaal
- Distress
- Dysfunction = niet meer goed functioneren
- Danger = gevaar voor zichzelf of omgeving
Beïnvloed door cultuur en context
Behandeling of therapie = procedure met het doel tot het veranderen van abnormaal gedrag
in meer normaal gedrag
Verschillen tussen beroepen
- Psychopathologie = omvat alle psychische stoornissen inclusief verklaring en
behandeling
- Psychiatrie = richt zich ook op deze stoornissen, vooral op de wat ernstige
stoornissen waarbij medicijnen nodig zijn.
- Klinische psychologie = richt zich ook op stoornissen maar niet medicatie
- Psycholoog = algemene term van iemand die psychologie heeft gestudeerd
- Klinisch psycholoog = na GZ-opleiding. Wetenschappelijk onderzoek en leren over
management en beleid
- Psychotherapeut = als je postdoctorale opleiding hebben gevolgd. Meestal
bezighouden met persoonlijkheidsstoornissen
Geschiedenis
- Prehistorische benaderingen en behandelingen
o Benaderden abnormaal gedrag als het gevolg van kwade geesten
o Trepanation = operatievorm waarbij met een stenen instrument een cirkel uit
de schedel werd weggesneden. En ook exorcismes
- Griekse en romeinse benaderingen
o Filosofen en artsen Hippocrates doceerde dat ziektes een natuurlijk
oorsprong hadden
o Humors: geel gal, zwart gal, bloed en slijm disbalans veroorzaakt
manie/melancholie
o Behandeling: rustig leven, dieet van groenten, lichaamsbeweging, seksuele
onthouding
- Europa in de middeleeuwen: terugkeer van bezetenheid
o Katholieke kerk verwerpt wetenschappelijke vormen van onderzoek en
controleert alle educatie
, o Mentale stoornissen hadden demonische oorzaken, massa hysterie
o Behandeling: uitdrijving, martelingen en geleidelijk aan ook hospitalisatie
- De renaissance en ontwikkeling verpleegtehuizen
o Terugkeer wetenschappelijke methoden
o Weyer eerste arts gespecialiseerd in mentale gezondheid
o Verzorging in bedevaartsoorden en gezinnen
o Verpleegtehuizen ontstonden midden 16e eeuw asielen
e
- 19 eeuw: hervormingen en morele behandelingen
o Pinel en Tuke: pleiten voor morele behandelingen
o State hospitals
o Morele behandelingen grotendeels stopgezet: te volle verpleeghuizen, te kort
aan geld, weer vooroordelen
- Vanaf 1950
o Psychotropische medicaties: medicijnen die het brein beïnvloeden en veel
symptomen van mentaal disfunctioneren beïnvloeden
o Hierdoor ontstond deïnstitutionalisatie = het vrijlaten van 100.000 patiënten
van publieke mentale ziekenhuizen
- Begin 20e eeuw: 2 perspectieven
o Somatogeen perspectief: abnormaal functioneren heeft fysieke oorzaken
Fysieke factoren zijn de oorzaak van mentaal disfunctioneren
Nieuwe biologische ontdekkingen waarbij mentaal functioneren werd
gelinkt aan dingen zoals syfilis en algemene paralyse
o Psychogeen perspectief: abnormaal functioneren heeft psychische oorzaken
Toename in populariteit door werk met hypnose
Mesmer en Freud
- Afgelopen decennia en hedendaagse trends
o Negatieve publieke attitudes bestaan nog steeds maar grote veranderingen:
meer theorieën, behandelingsvormen, onderzoek, informatie
Door medicatie veel minder opnames in klinieken tegenwoordig.
Hoe worden mensen met serieuze psychische problemen verzorgd?
- Voor 1950
o Private psychotherapie
- Vandaag de dag
o Poliklinische behandeling voornamelijk
o Preventieprogramma’s nemen toe
o Programma’s ontwikkeld die zich richten op specifiek psychisch probleem
Multiculturele psychologie = proberen te begrijpen hoe factoren zoals cultuur, etniciteit,
gender en andere factoren invloed hebben op gedragingen en gedachtes en hoe mensen
met verschillende achtergronden psychologisch verschillen
Telemental health = gebruik van digitale technologieën om mental health service te bieden
zonder dat de therapeut fysiek aanwezig is
Theoretische perspectieven
, - Psychoanalytisch
- Biologisch
- Cognitief-gedrag
- Humanistisch-existentieel
- Socio-cultureel
- Ontwikkelings-psychopathologisch
- Geen enkel perspectief heeft de overhand
Onderzoek = systematische zoeken naar feiten met behulp van observaties en studies
Casussen beperkingen:
- Bias bij onderzoekers
- Subjectieve evidentie (weinig interne validiteit)
- Slechte externe validiteit
Alternatieve onderzoeksdesigns
- Gematchte designs (bijvoorbeeld mensen met of zonder bepaalde aandoening,
verder helemaal gematcht)
- Natuurlijke experimenten (natuurrampen)
- Analoge experiemten (proberen echte leven na te bootsen, Stanford prisoner exp)
- Single-subject experimenten
- Longitudinale studies
- Epidemiologische studies (geven info over de incidentie of prevalentie van specifieke
stoornis)
o Incidentie = nieuwe gevallen in specifieke periode
o Prevalentie = totaal aantal gevallen in specifieke periode
Hoorcollege 2
Modellen worden gebruikt door wetenschappers en clinici om abnormaliteit te behandelen:
- Verklaren fenomenen en basisassumpties
- Leidraad voor behandelmethoden en principes
- Er bestaan meerdere modellen voor abnormaliteit
Biologische model
- Biologische basis en medisch perspectief
- Gaat ervanuit dat stoornissen het gevolg zijn van disfunctioneren delen van
organisme
- Bij psychische stoornissen wijst dit model in de richting van problemen en
hersenanatomie en chemie
- Er zijn verbanden tussen psychische problemen en hersenstructuren (anatomie)
- Hersenchemie:
o Abnormale activiteit van bepaalde neurotransmitters is gelinkt aan mentale
stoornissen (serotonine en depressie)
o Ziekte van Huntington: stoornis gekenmerkt door onvrijwillige
lichaamsbewegingen, gewelddadige emotionele uitbarsting, geheugenverlies
o Depressie: lage activiteit serotonine en norepinephrine
, - Abnormale activiteit in het endocriene systeen (hormonen) is ook gerelateerd aan
mentale stoornissen
- Abnormaliteiten in hersenanatomie of chemie zijn soms het gevolg van genetische
overerving.
o Belangrijke rol bij stemmingsstoornissen (genen), bijvoorbeeld schizofrenie
o Meerdere genen betrokken die kunnen interacteren om acties te veroorzaken
- Genen die bijdragen aan metale stoornissen kunnen gezien worden als problemen in
genetische overerving mutaties
- Hersencircuits = netwerk van specifieke hersenstructuren die samenwerken door
elkaar te triggeren om een specifieke gedrags-, cognitieve of emotionele reactie te
geven. Slechte interconnectiviteit kan leiden tot abnormaal functioneren.
- Evolutionaire theorie suggereert: genetische overerving nu soms minder adaptief en
kan sommige mensen kwetsbaar maken voor psychopathologie (bv overgewicht,
angst)
Behandeling biologisch model
1. Psychofarmaca
a. Anxiolytica (kalmeringsmiddelen)
b. Anti-depressiva
c. Anti-bipolaire drugs = stabiliseren het humeur van bipolair
d. Anti-psychotische drugs = reduceren de verwarring en hallucinaties
2. Hersenstimulatie
a. ECT (electroconvulsive therapie) = beroerte getriggerd door een elektrische
stroom door elektrodes op het voorhoofd van de patiënt te laten gaan
b. TMS (transcranial magnetic stimulatie) = elektromagnetische spiraal boven
iemands hoofd wordt geplaatst om een stroom in bepaalde gebieden van
diens brein te sturen
c. VNS (vagus nerve stimulatie)
d. Deep brain stimulation = elektroden in specifieke gebieden van de hersenen
3. Psychochirurgie
a. Hersenchirurgie voor mentale stoornissen (vroeger lobotomie, nu enkel bij
ernstige epilepsie)
Voordelen biologisch model
- Veel aanzien
- Veel kostbare en nieuwe inzichten
- Behandelingen vaak effectief
Nadelen biologisch model
- Gelimiteerde kijk op abnormaal functioneren
- Vrij vaak sterke ongewenste neveneffecten zoals bijwerkingen, middelen-
afhankelijkheid
Psychodynamische model
- Gedrag wordt bepaald door onbewuste dynamische psychische krachten (Freud)
- Abnormale symptomen gevolg van conflicten tussen deze onbewuste psychische
krachten
