Rechtspsychologie
Week 1
Reader H1+2
Wat is rechtspsychologie?
Er wordt kennis verzameld over beslissingsgedrag van politie, officieren van justitie en rechters en over het
functioneren van getuigen, verdachten en slachtoffers. Op grond daarvan kunnen in veel gevallen uitspraken
worden gedaan over de werking van het geheugen van betrokkenen, hun waarneming, de manier waarop is
verhoord en de effecten daarvan op de verklaringen en de waarheidsgetrouwheid van getuigen- en verdachte
verklaringen.
De rechtspsychologie is een tak van de psychologie en strekt zich uit tot het hele gebied van het recht en het
juridische bedrijf.
Wat is het doel van rechtspsychologie?
Het bevorderen van juiste procedures en beslissingen binnen de rechtspraktijk.
Met welke vragen houdt de rechtspsychologie zich bezig?
Psychologie houdt zich bezig met vragen als: hoe gedraagt Ina Post zich en waardoor wordt zij beïnvloed; hoe
dient Ina Post zich te gedragen in de ogen van anderen.
Wat is rechterlijke dwaling?
Eerder gemaakte fouten in een onderzoek naar strafbare feiten worden niet door de rechter opgemerkt en
gecorrigeerd. Van zo’n rechterlijke dwaling is sprake als iemand is veroordeeld voor een misdrijf dat hij niet
heeft begaan of voor een misdrijf dat niet heeft plaatsgevonden.
Wat voor patroon kan er in rechterlijke dwaling worden herkend?
De kiem voor een foutieve beslissing wordt meestal gelegd in een opsporingsonderzoek. De beslissingen die
door de politie genomen worden, leiden ertoe dat de OvJ de verkeerde vervolgt en de rechter de verkeerde
veroordeelt.
Hoe vaak komen gerechtelijke dwalingen voor?
Dit cijfer is niet bekend, het is alleen van belang om te weten dat het voorkomt en dat slechts een klein
percentage ervan uiteindelijk bekend wordt.
Welke kritiek heeft prof. Buruma op de rechtspsychologen?
Rechtspsychologen gaan ervanuit dat rechters getuigen en verdachten geloven op hun woord en dat er daarom
zouden rechters fouten maken. Rechters weten heel goed dat getuigen en verdachten vaak liegen, rechters
vertrouwen daarom ook niet blind op een verklaring.
Boek H11.1 + 11.2
Waar is de onschuldpresumptie van de verdachte vastgelegd?
Art. 6 lid 2 EVRM en art. 48 Handvest van de Grondrechten. De verdachte moet worden behandeld alsof hij
geen strafbare feiten heeft gepleegd, totdat het tegendeel bewezen is.
Welke beginsel zijn vastgelegd o.a. in art. 6 EVRM?
- het zwijgrecht.
- de cautieplicht.
- het legaliteitsbeginsel
- ‘geen straf zonder schuld’ beginsel.
- ‘ne bis in idem’ (niet 2x straffen voor hetzelfde strafbare feit).
- vervaltermijn.
- evenredigheidsbeginsel.
- verdedigingsbeginsel.
- fair trail- beginsel.
- behandeling van de zaak binnen redelijke termijn.
- onafhankelijke en onpartijdige rechters.
Week 1
Reader H1+2
Wat is rechtspsychologie?
Er wordt kennis verzameld over beslissingsgedrag van politie, officieren van justitie en rechters en over het
functioneren van getuigen, verdachten en slachtoffers. Op grond daarvan kunnen in veel gevallen uitspraken
worden gedaan over de werking van het geheugen van betrokkenen, hun waarneming, de manier waarop is
verhoord en de effecten daarvan op de verklaringen en de waarheidsgetrouwheid van getuigen- en verdachte
verklaringen.
De rechtspsychologie is een tak van de psychologie en strekt zich uit tot het hele gebied van het recht en het
juridische bedrijf.
Wat is het doel van rechtspsychologie?
Het bevorderen van juiste procedures en beslissingen binnen de rechtspraktijk.
Met welke vragen houdt de rechtspsychologie zich bezig?
Psychologie houdt zich bezig met vragen als: hoe gedraagt Ina Post zich en waardoor wordt zij beïnvloed; hoe
dient Ina Post zich te gedragen in de ogen van anderen.
Wat is rechterlijke dwaling?
Eerder gemaakte fouten in een onderzoek naar strafbare feiten worden niet door de rechter opgemerkt en
gecorrigeerd. Van zo’n rechterlijke dwaling is sprake als iemand is veroordeeld voor een misdrijf dat hij niet
heeft begaan of voor een misdrijf dat niet heeft plaatsgevonden.
Wat voor patroon kan er in rechterlijke dwaling worden herkend?
De kiem voor een foutieve beslissing wordt meestal gelegd in een opsporingsonderzoek. De beslissingen die
door de politie genomen worden, leiden ertoe dat de OvJ de verkeerde vervolgt en de rechter de verkeerde
veroordeelt.
Hoe vaak komen gerechtelijke dwalingen voor?
Dit cijfer is niet bekend, het is alleen van belang om te weten dat het voorkomt en dat slechts een klein
percentage ervan uiteindelijk bekend wordt.
Welke kritiek heeft prof. Buruma op de rechtspsychologen?
Rechtspsychologen gaan ervanuit dat rechters getuigen en verdachten geloven op hun woord en dat er daarom
zouden rechters fouten maken. Rechters weten heel goed dat getuigen en verdachten vaak liegen, rechters
vertrouwen daarom ook niet blind op een verklaring.
Boek H11.1 + 11.2
Waar is de onschuldpresumptie van de verdachte vastgelegd?
Art. 6 lid 2 EVRM en art. 48 Handvest van de Grondrechten. De verdachte moet worden behandeld alsof hij
geen strafbare feiten heeft gepleegd, totdat het tegendeel bewezen is.
Welke beginsel zijn vastgelegd o.a. in art. 6 EVRM?
- het zwijgrecht.
- de cautieplicht.
- het legaliteitsbeginsel
- ‘geen straf zonder schuld’ beginsel.
- ‘ne bis in idem’ (niet 2x straffen voor hetzelfde strafbare feit).
- vervaltermijn.
- evenredigheidsbeginsel.
- verdedigingsbeginsel.
- fair trail- beginsel.
- behandeling van de zaak binnen redelijke termijn.
- onafhankelijke en onpartijdige rechters.
