Thermotherapie – cryotherapie
Indicaties behandeling koude prikkels:
1. Pijn en of bij aandoeningen van het houdings- en bewegingsapparaat.
2. Bij lokale spierspasmen.
3. Voorbereiding op oefentherapie; ter facilitatie bij hypertonie, ter inhibitie bij spasticiteit of bij
spierrekkingen.
4. Verbrandingen en insectenbeten.
Contra indicaties behandeling koudeprikkels
1. Hypersensibiliteit (voorkomend bij reumatoïde artritis, lues, lupus erythematodes en periarteritis
nodosa).
2. Angiospastische aandoeningen. (ziekte van Raynaud).
3. Patiënten met een sterke antipathie tegen koude.
4. Coronaire afwijkingen (voorzichtigheid geboden).
5. Vaatinsufficiëntie
6. Open wonden.
7. Gangreen
Maatregelen voor, tijdens en na de behandeling:
1. Navragen actualiteit, gevoeligheid koude en specifieke contra indicaties.
2. sensibiliteitstest warmte/koude.
3. test vooraf.
4. palpatie, huidcontrole, uitgangshouding, voor informatie aan de patient.
5. Behandeling.
6. Na testen en na instructie
Dieptewerking cryotherapie.
Bij voldoende lange applicatie-duur is 4cm onder het huidoppervlak nog een therapeutisch
bruikbare temperatuurdaling te gebruiken.
Na beëindiging van een langdurige applicatie kan de spiertemperatuur een tijdlang blijven dalen.
Dit als after fall bekend staand verschijnsel treedt niet op in de huid.
Fysiologische reacties bij lokale koudeprikkels
Bij koude therapie treden reacties op die erop gericht zijn de lichaamstemperatuur te handhaven.
Lokale vasoconstrictie in de huid zorgt ervoor dat de warmte-onttrekking via geleiding wordt
verminderd. Dreigt de kerntemperatuur ondanks deze maatregelen toch te dalen, dan treedt
vasoconstrictie op over het gehele lichaamsoppervlak en neemt de spiertonus toe.
Bij lokale afkoeling worden koude sensoren geprikkeld en ontstaat een afferente impulsstroom naar
de sympatische zijhoorns in het ruggenmerg, die de vaatdiameter beïnvloeden, Door deze
impulsstroom kunnen remmende systemen worden geactiveerd, hetgeen resulteert in pijndemping
en sympaticus-inhibitie.
De huid
huidbloedvaten reageren met vasoconstrictie, die soms tijdens maar vaak na de applicatie wordt
afgewisseld met vasodilatatie.
Verklaring vasoconstrictie:
directe invloed → koude werkt tonusverhogend.
Indirecte invloed → Door prikkeling van thermosensoren in de huid ontstaan actiepotentialen in en
naar het ruggenmerg leidende zenuwen. Met deze afferente zenuwen gaan de actiepotentialen via de
,achterwortels naar de zijhoornkernen van het ruggenmerg. Prikkeling van de zijhoornkernen leidt
tot vasoconstrictie van de huidvaten via sympatische vezels die het ruggenmerg verlaten via de
voorwortels en via de grensstreng naar de gemengde perifere zenuwen lopen en zo de bloedvaten in
de huid bereiken.
Verklaring vasodilatatie:
Onder invloed van de thermische prikkel komen vasodilataire stoffen vrij via de axonreflex.
Doorgaans komt de vasodilatatie pas door na de applicatie en wordt dan after dilatation genoemd.
De after dilatation is gericht op herstel van de lokale weefseltemperatuur. Veelal wordt de
uitgangswaarde van voor de applicatie duidelijk overschreden. Soms doet zich tijdens de applicatie
een vasodilatatie voor, met name bij afkoeling van lichaamsuiteinden.
Hunting reaction → Als de weefseltemperatuur sterk genoeg daalt, treedt door de hoge concentratie
van de plaatselijk vrijkomende vasodilataire stoffen een reactieve vaatverwijding op, waardoor de
temperatuur weer wat toeneemt.
Volgens de wet van 't Hoff zal daling van de weefseltemperatuur de lokale stofwisselingsactiviteit
verminderen. Lokale ontstekingsreacties kunnen door koude dan ook worden beperkt.
Voordelen koudetherapie acute blessure
– vermindering van bloeding.
– vermindering van zwelling.
– vermindering van pijn.
– vermindering van metabole eisen.
Nadelen koudetherapie acute blessure
– Vasoconstrictie in de huid correspondeert niet zonder meer met vasoconstrictie in dieper gelegen
weefsels.
– Koude-applicatie blijkt een verhoogde permeabiliteit van bloed- en lymfevaten te kunnen
veroorzaken, zodat er juist meer zwelling ontstaat.
– Beperking van de ontstekingsreactie verstoort de mechanismen die zorgen voor opruiming en
regeneratie van het beschadigde weefsel en kan bovendien reactieve toename van de
ontstekingsreactie na applicatie geven.
– Koude applicatie kan tot celdestructie leiden.
De invloed van koude op prikkelbaarheid van spieren
Kort durende (<2min) aanhoudende koudeprikkels geven een toename van de tonus en
rekgevoeligheid van de dwarsgestreepte skeletspieren; lang durende koude prikkels geven een
afname.
De invloed van koude op pijn
Koude vermindert pijn
→ Stimulatie van met koudesensoren verbonden afferenten, activeren remmende centra.
Als de koude lang genoeg inwerkt om het aangedane weefsel voldoende in temperatuur te doen
dalen komt daarbij:
– Een lokaal verdovende werking. De verdoving zal te wijten zijn aan de vertraging van de
chemische processen.
– Vertraging van de zenuwgeleidingssnelheid in de nocisensorische zenuwen
Therapeutische effecten
– Bestrijding van chronische ontstekingsprocessen.
– Detonisatie van musculatuur. → Vermindering van de zenuwgeleidingssnelheid onder invloed van
de temperatuurdaling.
, – Pijndemping.
Ijsmassage leent zich zowel voor de behandeling van pijn als verhoogde spierspanning. Voor
verlenging van de effectduur, direct na de ijsbehandeling rekken of masseren.
Bevriezing van de huid → bleek wordende huid en voelt stijf aan.
Hypotonie → kortdurende applicaties, snelle strijkingen.
Spasticiteit → insluipende prikkels om primaire fascilitatie te onderdrukken.
Spierrekken → breng de te behandelen spier op lengte totdat een lichte rek wordt waargenomen.
Koel vervolgens tot deze gewaarwording verdwijnt. Verleng verder tot de patiënt weer rek voelt.
Onder invloed van koude vermindert ook de pijngrens, er mag om veiligheidsredenen niet gerekt
worden tot deze pijngrens.
Indicaties behandeling koude prikkels:
1. Pijn en of bij aandoeningen van het houdings- en bewegingsapparaat.
2. Bij lokale spierspasmen.
3. Voorbereiding op oefentherapie; ter facilitatie bij hypertonie, ter inhibitie bij spasticiteit of bij
spierrekkingen.
4. Verbrandingen en insectenbeten.
Contra indicaties behandeling koudeprikkels
1. Hypersensibiliteit (voorkomend bij reumatoïde artritis, lues, lupus erythematodes en periarteritis
nodosa).
2. Angiospastische aandoeningen. (ziekte van Raynaud).
3. Patiënten met een sterke antipathie tegen koude.
4. Coronaire afwijkingen (voorzichtigheid geboden).
5. Vaatinsufficiëntie
6. Open wonden.
7. Gangreen
Maatregelen voor, tijdens en na de behandeling:
1. Navragen actualiteit, gevoeligheid koude en specifieke contra indicaties.
2. sensibiliteitstest warmte/koude.
3. test vooraf.
4. palpatie, huidcontrole, uitgangshouding, voor informatie aan de patient.
5. Behandeling.
6. Na testen en na instructie
Dieptewerking cryotherapie.
Bij voldoende lange applicatie-duur is 4cm onder het huidoppervlak nog een therapeutisch
bruikbare temperatuurdaling te gebruiken.
Na beëindiging van een langdurige applicatie kan de spiertemperatuur een tijdlang blijven dalen.
Dit als after fall bekend staand verschijnsel treedt niet op in de huid.
Fysiologische reacties bij lokale koudeprikkels
Bij koude therapie treden reacties op die erop gericht zijn de lichaamstemperatuur te handhaven.
Lokale vasoconstrictie in de huid zorgt ervoor dat de warmte-onttrekking via geleiding wordt
verminderd. Dreigt de kerntemperatuur ondanks deze maatregelen toch te dalen, dan treedt
vasoconstrictie op over het gehele lichaamsoppervlak en neemt de spiertonus toe.
Bij lokale afkoeling worden koude sensoren geprikkeld en ontstaat een afferente impulsstroom naar
de sympatische zijhoorns in het ruggenmerg, die de vaatdiameter beïnvloeden, Door deze
impulsstroom kunnen remmende systemen worden geactiveerd, hetgeen resulteert in pijndemping
en sympaticus-inhibitie.
De huid
huidbloedvaten reageren met vasoconstrictie, die soms tijdens maar vaak na de applicatie wordt
afgewisseld met vasodilatatie.
Verklaring vasoconstrictie:
directe invloed → koude werkt tonusverhogend.
Indirecte invloed → Door prikkeling van thermosensoren in de huid ontstaan actiepotentialen in en
naar het ruggenmerg leidende zenuwen. Met deze afferente zenuwen gaan de actiepotentialen via de
,achterwortels naar de zijhoornkernen van het ruggenmerg. Prikkeling van de zijhoornkernen leidt
tot vasoconstrictie van de huidvaten via sympatische vezels die het ruggenmerg verlaten via de
voorwortels en via de grensstreng naar de gemengde perifere zenuwen lopen en zo de bloedvaten in
de huid bereiken.
Verklaring vasodilatatie:
Onder invloed van de thermische prikkel komen vasodilataire stoffen vrij via de axonreflex.
Doorgaans komt de vasodilatatie pas door na de applicatie en wordt dan after dilatation genoemd.
De after dilatation is gericht op herstel van de lokale weefseltemperatuur. Veelal wordt de
uitgangswaarde van voor de applicatie duidelijk overschreden. Soms doet zich tijdens de applicatie
een vasodilatatie voor, met name bij afkoeling van lichaamsuiteinden.
Hunting reaction → Als de weefseltemperatuur sterk genoeg daalt, treedt door de hoge concentratie
van de plaatselijk vrijkomende vasodilataire stoffen een reactieve vaatverwijding op, waardoor de
temperatuur weer wat toeneemt.
Volgens de wet van 't Hoff zal daling van de weefseltemperatuur de lokale stofwisselingsactiviteit
verminderen. Lokale ontstekingsreacties kunnen door koude dan ook worden beperkt.
Voordelen koudetherapie acute blessure
– vermindering van bloeding.
– vermindering van zwelling.
– vermindering van pijn.
– vermindering van metabole eisen.
Nadelen koudetherapie acute blessure
– Vasoconstrictie in de huid correspondeert niet zonder meer met vasoconstrictie in dieper gelegen
weefsels.
– Koude-applicatie blijkt een verhoogde permeabiliteit van bloed- en lymfevaten te kunnen
veroorzaken, zodat er juist meer zwelling ontstaat.
– Beperking van de ontstekingsreactie verstoort de mechanismen die zorgen voor opruiming en
regeneratie van het beschadigde weefsel en kan bovendien reactieve toename van de
ontstekingsreactie na applicatie geven.
– Koude applicatie kan tot celdestructie leiden.
De invloed van koude op prikkelbaarheid van spieren
Kort durende (<2min) aanhoudende koudeprikkels geven een toename van de tonus en
rekgevoeligheid van de dwarsgestreepte skeletspieren; lang durende koude prikkels geven een
afname.
De invloed van koude op pijn
Koude vermindert pijn
→ Stimulatie van met koudesensoren verbonden afferenten, activeren remmende centra.
Als de koude lang genoeg inwerkt om het aangedane weefsel voldoende in temperatuur te doen
dalen komt daarbij:
– Een lokaal verdovende werking. De verdoving zal te wijten zijn aan de vertraging van de
chemische processen.
– Vertraging van de zenuwgeleidingssnelheid in de nocisensorische zenuwen
Therapeutische effecten
– Bestrijding van chronische ontstekingsprocessen.
– Detonisatie van musculatuur. → Vermindering van de zenuwgeleidingssnelheid onder invloed van
de temperatuurdaling.
, – Pijndemping.
Ijsmassage leent zich zowel voor de behandeling van pijn als verhoogde spierspanning. Voor
verlenging van de effectduur, direct na de ijsbehandeling rekken of masseren.
Bevriezing van de huid → bleek wordende huid en voelt stijf aan.
Hypotonie → kortdurende applicaties, snelle strijkingen.
Spasticiteit → insluipende prikkels om primaire fascilitatie te onderdrukken.
Spierrekken → breng de te behandelen spier op lengte totdat een lichte rek wordt waargenomen.
Koel vervolgens tot deze gewaarwording verdwijnt. Verleng verder tot de patiënt weer rek voelt.
Onder invloed van koude vermindert ook de pijngrens, er mag om veiligheidsredenen niet gerekt
worden tot deze pijngrens.
