Sociale wetenschappen
De sociale psychologie en de groepsdynamica, een deelgebied van de sociale
psychologie, bieden wetenschappelijke inzichten in het gedrag van mensen in groepen
De sociale psychologie is de wetenschap die zich bezighoudt met de manier waarop de
gedragingen, gevoelens, wensen en opvattingen van mensen wordt beïnvloed door de
sociale omgeving waarin ze verkeren. Het centrale thema van de sociale psychologie is
wederzijdse sociale beïnvloeding. De oranje fans in het stadion laten zich beïnvloeden
door de groep die met de wave begint. Kurt Lewin zag het belang van de invloed van de
sociale omgeving op het doen en laten van mensen -> veldtheorie
Het G (gedrag) van een persoon een functie (f) is van zijn persoonskenmerken (p) en
van de kenmerken van de sociale omgeving (s) G=f(P,S)
Sherif stelde vast dat als mensen in een groep te maken krijgen met een probleem, ze in
overeenstemming komen totdat een bepaalde mate van groepsconsensus is bereikt.
Groepsleden gingen door het proces van wederzijdse beïnvloeding -> gemeen. Opvatting
1.2 3 visies op het fenomeen 'groep'/verschillende soorten groepen
- individualistische benadering, groep bestaat uit individuele personen, ‘groepen
bestaan niet en kunnen niet zoals mensen denken aldus Allport. Groepen zijn slechts de
optelsom van individuele gedragingen van de leden
- groepsgerichte benadering, de groep heeft een eigen identiteit en het gedrag van de
groepsleden wordt daardoor beïnvloed. ‘De groep is rustig’, het is meer dan ‘n optelsom
- interactionele benadering, het gedrag van de groepsleden wordt zowel bepaald door
hun persoonseigenschappen als door de specifieke kenmerken van de groep.
benadering sluit aan bij de veldtheorie. Er wordt onderzocht hoe mensen met elkaar
een groep vormen. Het is vooral deze benadering waar de groepsdynamica zich op richt.
1.3 Mensen zijn lid van verschillende groepen ; lid van het gezin, collega’s, doet volleybal
1.4 wat is een groep?
We spreken van een groep als een aantal kenmerken is voldaan :
interactie : moet regelmatige interactie zijn tussen twee of meer personen
Identiteit : personen die met elkaar omgaan moeten gevoel hebben een groep te zijn
Doelen : personen die met elkaar omgaan hebben gemeenschappelijke doelen
Afhankelijkheid : ze hebben elkaar nodig om gemeen. Doelen te kunnen bereiken
,1.5 soorten groepen
Groepen kunnen onderscheiden worden naar hun functie :
1. overleggen, beoordelen en besluiten. ( overleggroepen te onderscheiden in
managementoverleg, werkoverleg op afdeling, etc. Voordat miranda aan de slag
gaat -> overleggen wat ze gaan doen en hoe ze de taak zullen aanpakken.
2. produceren, bv miranda gaan nu aan de slag om een goed verslag te kunnen
produceren. Bv ontwikkelen nieuwe producten, maken film, leveren
sportprestatie, doen van onderzoek.
3. Vrije tijd en recreatie, besluit om met elkaar elke week eens te gaan musiceren
4. Politiek, geloof, opvattingen, mensen kunnen behoefte hebben aan gezamenlijk
uiting geven aan een bepaald geloof of opvatting, bv kerk, actiegroep, pol. partij
5. Therapie, therapie in groepsverband bij bv alcoholverslaving.
Formele groepen ; als de leden van een groep zijn aangesteld. Er is ook meestal sprake
van een bepaalde rolverdeling, door het goed laten functioneren van de groep.
Informele groepen ; spontaan en zonder druk van buitenaf tot stand is gekomen.
Reële groepen : in elkaars nabijheid. Face-face met elkaar communiceren
Virtuele groepen : in elkaar nabijheid uitsluitend via de elektronische weg
5 kenmerken typeren de structuur/vast patroon van een groep ( ook bij hfd 3)
1. communicatiepatroon, de manier waarop we met elkaar omgaan, bij verbale comm -
> zien wie dominanter is en andere veel bescheidener opstellen
2. status en invloed, wie de meeste invloed uitoefent op het reilen en zeilen van de
groep
3. Rollen, formele rollen zoals voorzitter, of grappenmaker
4. normen, welke gedragingen wel en niet in de groep worden geaccepteerd
5. affectieve relaties, uit de manier waarop groepsleden met elkaar omgaan, blijkt welk
patroon van affectieve relaties er tussen de groepsleen is ontstaan. Affectieve relaties
erg goed> hechte groep en sterke groepscohesie. Ze gaan dan vriendelijk met elkaar om.
1.7 groepsdynamisch onderzoek kan zich richten op :
- Observatieonderzoek ; bekijken van gedrag van groepsleden en die te beschrijven
- participerende observatie : onderzoeker die het groepsproces observeert en
tevens deelneemt aan het groepsproces. goed op de hoogte van wat er in de groep
speelt
- observeren als buitenstaander : geen groepslid en neemt niet deel aan
groepsproces : beter gekeken naar het gedrag van alle groepsleden en objectiever
- ongestructureerde observatie : van te voren niet vastleggen naar welke
gedragingen hij wilde kijken, onderzoeker afhankelijk van wat hij vindt.
- gestructureerde observatie : nauwkeurig omschreven gedragingen
, - Surveyonderzoek ; groepsleden ondervragen over hun gedrag en hun bevindingen in
de groep ; dmv interviewen en vragenlijst. Zo kan je zien of ze bv team gericht zijn.
- Correlatieonderzoek ; wordt vastgesteld hoe sterk de samenhang is tussen
verschijnselen. Correlatie is een maat voor de sterkte van de samenhang tussen twee
verschijnselen.
- experimenteel onderzoek ; opzetten van experimenten. kan wetenschappelijk
worden vastgesteld wat de oorzaken zijn van een bepaald verschijnsel Met deze vorm
van onderzoek kan men bv nagaan welke condities van invloed zijn op het gedrag van
mensen in groepen.
HOOFDSTUK 2
4 Verschillende verklaringen voor het leven in groepsverband. 'waarom leven in groep'
1.evolutionaire en biologische verklaring zorgt het groepsverband voor
bescherming, efficiëntere voedselverzameling, betere verzorging, meer mogelijkheden
om arbeid te kunnen verrichten, meer mogelijkheden tot voortplanting.
2.Psychologische verklaring : leven mensen in groepsverband omdat groepen in staat
zijn om onze behoefte om ergens bij te horen, aan informatie en aan sociale steun (
emotionele ondersteuning : blijken van meegevoel, advies en hulp : geven van raad,
positieve feedback : uitspreken van waardering) , identiteit en status te vervullen.
3. culturele verklaring : de moderne mens brengt groot deel van zijn tijd door in
groepsverband. Wat oorspronkelijk een goede strategie was om te kunnen overleven,
wordt na verloop van tijd een bepaalde samenleving tot norm verheven en is in de
cultuur verankerd. ‘zo behoren we dat te doen’/norm.
4,. Cognitieve verklaringen : leven in groepen maakt het bereiken van collectieve
doelen mogelijk. Soms hebben we anderen nodig om iets te bereiken : teamsporten,
gezamenlijk overleg, in je eentje -> minder effect.
2.2 we onderscheiden twee soorten determinanten die bepalen of mensen zich al dan
niet bij een groep aansluiten of zelf een groep vormen
Twee soorten determinanten
sociaal-emotionele determinanten ( fysieke aantrekkelijkheid, status, gelijkenis,
vriendelijkheid)
taakgerichte determinanten ( groepsdoelen, eigen doelen kosten en baten van
lidmaatschap)
groepsontwikkeling in 5 fasen
-oriëntatiefase ( kat uit de boom, behoedzaam) -
-conflictfase ( groepsleden geven aan wat ze willen bereiken en hoe ze dat gaan doen) -
-stabilisatiefase( herkenbaar patroon, stabilisering samenwerking> zo horen we dat te
doen HIER)
- prestatiefase -> overeenstemming over de manier waarop de groep dient te
functioneren
De sociale psychologie en de groepsdynamica, een deelgebied van de sociale
psychologie, bieden wetenschappelijke inzichten in het gedrag van mensen in groepen
De sociale psychologie is de wetenschap die zich bezighoudt met de manier waarop de
gedragingen, gevoelens, wensen en opvattingen van mensen wordt beïnvloed door de
sociale omgeving waarin ze verkeren. Het centrale thema van de sociale psychologie is
wederzijdse sociale beïnvloeding. De oranje fans in het stadion laten zich beïnvloeden
door de groep die met de wave begint. Kurt Lewin zag het belang van de invloed van de
sociale omgeving op het doen en laten van mensen -> veldtheorie
Het G (gedrag) van een persoon een functie (f) is van zijn persoonskenmerken (p) en
van de kenmerken van de sociale omgeving (s) G=f(P,S)
Sherif stelde vast dat als mensen in een groep te maken krijgen met een probleem, ze in
overeenstemming komen totdat een bepaalde mate van groepsconsensus is bereikt.
Groepsleden gingen door het proces van wederzijdse beïnvloeding -> gemeen. Opvatting
1.2 3 visies op het fenomeen 'groep'/verschillende soorten groepen
- individualistische benadering, groep bestaat uit individuele personen, ‘groepen
bestaan niet en kunnen niet zoals mensen denken aldus Allport. Groepen zijn slechts de
optelsom van individuele gedragingen van de leden
- groepsgerichte benadering, de groep heeft een eigen identiteit en het gedrag van de
groepsleden wordt daardoor beïnvloed. ‘De groep is rustig’, het is meer dan ‘n optelsom
- interactionele benadering, het gedrag van de groepsleden wordt zowel bepaald door
hun persoonseigenschappen als door de specifieke kenmerken van de groep.
benadering sluit aan bij de veldtheorie. Er wordt onderzocht hoe mensen met elkaar
een groep vormen. Het is vooral deze benadering waar de groepsdynamica zich op richt.
1.3 Mensen zijn lid van verschillende groepen ; lid van het gezin, collega’s, doet volleybal
1.4 wat is een groep?
We spreken van een groep als een aantal kenmerken is voldaan :
interactie : moet regelmatige interactie zijn tussen twee of meer personen
Identiteit : personen die met elkaar omgaan moeten gevoel hebben een groep te zijn
Doelen : personen die met elkaar omgaan hebben gemeenschappelijke doelen
Afhankelijkheid : ze hebben elkaar nodig om gemeen. Doelen te kunnen bereiken
,1.5 soorten groepen
Groepen kunnen onderscheiden worden naar hun functie :
1. overleggen, beoordelen en besluiten. ( overleggroepen te onderscheiden in
managementoverleg, werkoverleg op afdeling, etc. Voordat miranda aan de slag
gaat -> overleggen wat ze gaan doen en hoe ze de taak zullen aanpakken.
2. produceren, bv miranda gaan nu aan de slag om een goed verslag te kunnen
produceren. Bv ontwikkelen nieuwe producten, maken film, leveren
sportprestatie, doen van onderzoek.
3. Vrije tijd en recreatie, besluit om met elkaar elke week eens te gaan musiceren
4. Politiek, geloof, opvattingen, mensen kunnen behoefte hebben aan gezamenlijk
uiting geven aan een bepaald geloof of opvatting, bv kerk, actiegroep, pol. partij
5. Therapie, therapie in groepsverband bij bv alcoholverslaving.
Formele groepen ; als de leden van een groep zijn aangesteld. Er is ook meestal sprake
van een bepaalde rolverdeling, door het goed laten functioneren van de groep.
Informele groepen ; spontaan en zonder druk van buitenaf tot stand is gekomen.
Reële groepen : in elkaars nabijheid. Face-face met elkaar communiceren
Virtuele groepen : in elkaar nabijheid uitsluitend via de elektronische weg
5 kenmerken typeren de structuur/vast patroon van een groep ( ook bij hfd 3)
1. communicatiepatroon, de manier waarop we met elkaar omgaan, bij verbale comm -
> zien wie dominanter is en andere veel bescheidener opstellen
2. status en invloed, wie de meeste invloed uitoefent op het reilen en zeilen van de
groep
3. Rollen, formele rollen zoals voorzitter, of grappenmaker
4. normen, welke gedragingen wel en niet in de groep worden geaccepteerd
5. affectieve relaties, uit de manier waarop groepsleden met elkaar omgaan, blijkt welk
patroon van affectieve relaties er tussen de groepsleen is ontstaan. Affectieve relaties
erg goed> hechte groep en sterke groepscohesie. Ze gaan dan vriendelijk met elkaar om.
1.7 groepsdynamisch onderzoek kan zich richten op :
- Observatieonderzoek ; bekijken van gedrag van groepsleden en die te beschrijven
- participerende observatie : onderzoeker die het groepsproces observeert en
tevens deelneemt aan het groepsproces. goed op de hoogte van wat er in de groep
speelt
- observeren als buitenstaander : geen groepslid en neemt niet deel aan
groepsproces : beter gekeken naar het gedrag van alle groepsleden en objectiever
- ongestructureerde observatie : van te voren niet vastleggen naar welke
gedragingen hij wilde kijken, onderzoeker afhankelijk van wat hij vindt.
- gestructureerde observatie : nauwkeurig omschreven gedragingen
, - Surveyonderzoek ; groepsleden ondervragen over hun gedrag en hun bevindingen in
de groep ; dmv interviewen en vragenlijst. Zo kan je zien of ze bv team gericht zijn.
- Correlatieonderzoek ; wordt vastgesteld hoe sterk de samenhang is tussen
verschijnselen. Correlatie is een maat voor de sterkte van de samenhang tussen twee
verschijnselen.
- experimenteel onderzoek ; opzetten van experimenten. kan wetenschappelijk
worden vastgesteld wat de oorzaken zijn van een bepaald verschijnsel Met deze vorm
van onderzoek kan men bv nagaan welke condities van invloed zijn op het gedrag van
mensen in groepen.
HOOFDSTUK 2
4 Verschillende verklaringen voor het leven in groepsverband. 'waarom leven in groep'
1.evolutionaire en biologische verklaring zorgt het groepsverband voor
bescherming, efficiëntere voedselverzameling, betere verzorging, meer mogelijkheden
om arbeid te kunnen verrichten, meer mogelijkheden tot voortplanting.
2.Psychologische verklaring : leven mensen in groepsverband omdat groepen in staat
zijn om onze behoefte om ergens bij te horen, aan informatie en aan sociale steun (
emotionele ondersteuning : blijken van meegevoel, advies en hulp : geven van raad,
positieve feedback : uitspreken van waardering) , identiteit en status te vervullen.
3. culturele verklaring : de moderne mens brengt groot deel van zijn tijd door in
groepsverband. Wat oorspronkelijk een goede strategie was om te kunnen overleven,
wordt na verloop van tijd een bepaalde samenleving tot norm verheven en is in de
cultuur verankerd. ‘zo behoren we dat te doen’/norm.
4,. Cognitieve verklaringen : leven in groepen maakt het bereiken van collectieve
doelen mogelijk. Soms hebben we anderen nodig om iets te bereiken : teamsporten,
gezamenlijk overleg, in je eentje -> minder effect.
2.2 we onderscheiden twee soorten determinanten die bepalen of mensen zich al dan
niet bij een groep aansluiten of zelf een groep vormen
Twee soorten determinanten
sociaal-emotionele determinanten ( fysieke aantrekkelijkheid, status, gelijkenis,
vriendelijkheid)
taakgerichte determinanten ( groepsdoelen, eigen doelen kosten en baten van
lidmaatschap)
groepsontwikkeling in 5 fasen
-oriëntatiefase ( kat uit de boom, behoedzaam) -
-conflictfase ( groepsleden geven aan wat ze willen bereiken en hoe ze dat gaan doen) -
-stabilisatiefase( herkenbaar patroon, stabilisering samenwerking> zo horen we dat te
doen HIER)
- prestatiefase -> overeenstemming over de manier waarop de groep dient te
functioneren
