Business ethics.
Les 1. (moraal, normen en waarden)
Dilemma = probleem, waarbij je vaak in 2 strijd komt; je hebt een keuze die je moet maken, bv. een contract met dat hotel
sluiten of dat andere hotel.
Welke bedrijven streven mvo na? (dia 11, les 1)
– TIU
– KLM
– Ben & jerry's
– C&A
– Bodyshop
– McDonalds
Waarom zou een bedrijf aan organisatie ethiek doen? (dia 14, les 1)
– Op langere termijn maakt het winst; werknemers zijn productiever wanneer ze bijdragen aan een betere wereld:
als bedrijf loop je minder risico (waarborgen van continuïteit); voldoen aan de maatschappelijke
verantwoordelijkheid.
Organisatie ethiek als instrument:(dia 15, les 1)
1. Instrument voor marketing en pr
2. Instrument voor strategisch management
3. Instrument voor (in)direct management
4. Instrument voor zingeving
1.Instrument voor marketing en pr
– communicatie over bedrijf naar stakeholder5
– vertrouwen kweken (hoe betrouwbaar is een bedrijf/ goed doel?
– Verantwoordelijk / uiten in reclame.
2.Instrument voor strategisch management
= Naar buiten toe strategisch management, zinvol om te investeren in relaties en werknemers (duurzame relatie aangaan
met bv. leverancier).
– Anticiperen op veranderende verwachting stakeholders (→ bv invloed beleid overheid op lange termijn plannen).
– Anticiperen op toekomstige maatschappelijke issues (→ bv crisis situaties o.a. oliecrisis, terreur).
– Samenwerken met lokale bevolking.
3.Instrument voor (in)direct management
– Uiting van maatschappelijke verantwoordelijkheid verstrekt binding van interne stakeholders (ofwel werknemers).
– Minder verloop, betere nieuwe interne stakeholders.
– Interne stakeholders onderling: je werkt liever voor een bedrijf dat verantwoordelijkheid neemt en integer met
belangen van anderen omgaat, dan voor een louche bedrijf dat winst behaalt via oneerlijke of schadelijke
praktijken.
– Integriteitsmanagement, integer = eerlijkheid. Een organisatie functioneert optimaal als collega's goed met elkaar
samenwerken, op elkaar kunnen rekenen, dezelfde normen en waarden nastreven, managers integer zijn.
– Iedereen zelfde normen en waarden: waarom wil iemand voor een organisatie werken? Omdat het iets bijdraagt
aan de maatschappij.
4.Instrument voor zingeving
– Zin geven aan het bestaan de werknemers
– Zin geven aan het bestaan van de organisatie.
(Met hoeveel zin ga je naar je werk).
Definitie van ethiek (dia 21, les 1)
– Normen en waarden
– Gaat niet alleen om jezelf, maar ook om anderen en hierbij rekening houden met redelijkheid*
– Nodig om onze maatschappij te laten functioneren.
,*Redelijkheid = iedereen in de samenleving kan er mee leven/ minste schade voor hele samenleving.
Moraal: overkoepelend begrip met normen en waarden
– Het geheel van normen en waarden, dat weergeeft wat wij zien als goed en verwantwoord gedrag.
– Iedereen hanteert vanuit zijn geweten een bepaald moraal.
– Normen en waarden zijn niet individueel verschillend.
Waarde: kunnen in conflict met elkaar komen
– = Een overtuiging
– Goed en kwaad in relatie tot ons samenleven
– Waarde bestaat meestal uit een woord
– Iedereen erkent ze en ze zijn van alle tijden
– Wat is belangrijk in je leven (druk het uit in een woord).
Bv. liefde, welvaart, vrijheid, gezondheid, respect.
Vrijheid is een belangrijke waarde, maar zien we tegenwoordig als vanzelfsprekend en zal niet genoemd worden.
Normen = ene gedragsregel, een winstmarge, gedragscode in buitenland, hoeveel gedeclareerd kan worden door directeur.
Normen zijn gekoppeld aan culturen en normen kunnen per cultuur verschillen. Ze kunnen per plaats, bedrijf, situatie
verschillen.
3 soorten normen: (dia 28, les 1)
1. Relationele norm: hebben betrekking op de direct omgang met mensen.
2. Professionele norm: normen die betrekking hebben op het uitoefenen van je beroep (wanneer krijgt iemand
promotie, hoeveel uren moet er gewerkt worden, voldoen aan de normen v/d scriptie).
3. Publieke norm: speelt zich af buiten bedrijf, vriendenkring etc. bv verkeersveiligheid, diefstal, sociaal contact.
Dus hebben betrekking op het gedrag dat van ons verwacht wordt t.o.p. Van de samenleving.
Regels zijn hiervoor opgesteld.
Respect → waarden
Beleefdheid tonen → normen
Aankijken wel of niet → regels
Uit enkele waarde kunnen er meerdere normen gecreëerd worden.
Uit meerdere normen worden er nog meer regels gemaakt.
, Les 2 (Redelijkheid)
Organisatie = lange termijn visie.
Organisatie mag bij beslissingen niet rekening houden met emotionele dingen zoals kinderarbeid: 2 belangrijke redenen:
1. Organisatie heeft beleid nodig voor langer termijn.
2. Organisatie kan niet gelijk worden gesteld aan individu (verantwoordelijkheid).
Grondbeginselen morele analyse:
1. stakeholders in kaart brengen: → wie zijn de betrokkenen (belanghebbenden)? (werknemers, overheid,
aandeelhouders, klanten, leveranciers, groothandel, media, vakbonden, omwonenden, werkgeversorganisatie,
actiegroepen, concurrenten). Stakeholders zijn:
– Iedere partij die invloed kan uitoefenen op de belangen v/d organisatie.
– Iedere partij wier belangen kunnen worden beïnvloed door de activiteiten van de organisatie.
2. Overleggen / dialoog: → gesprek aangaan, oplossen tot een redelijke oplossing.
3. Oordeel uitstellen: → je moet je oordeel uitstellen: wanneer je je dilemma met stakeholders heb besproken, hou je
je oordeel voor jezelf.
4. Drogredenen vermijden: → redenen die niet waar zijn. Je reageert zo omdat het een persoonlijke aanval is over:
– iemands verleden
– iemands uiterlijk
– iemands religie.
5. Het principe van wederkerigheid toepassen: → hoe zou degene zich voelen als het hem zou gebeuren of jezelf.
6. Het principe universaliteit toepassen: → universaliteitsprincipe toepassen = is het overal toepasbaar?
7. Redeneren vanuit 3 typen ethiek:
1. gevolgen ethiek: focust op de gevolgen van die handeling. (shell in Zuid-Afrika tijdens apartheid)
2. beginsel-ethiek: handeling wordt geijkt aan de geldende norm (wat is wel en niet redelijk). In beginsel er niets
mee te maken willen hebben, bv terugtrekken van bedrijf uit land met 'onfatsoenlijke' regimes (genocide,
onderdrukking)
3. gezindheids-ethiek: de intentie van de handeling staat centraal. Intentie = idee dat achter de beslissing staat.
– social of ethical audits uitvoeren (periodieke controles van toeleverende bedrijven)
– vaak ook andere gedragscodes = bewijs van intentie op schrift (bv producten trachten te maken zonder hulp
kinderhand).
De analyse methode voor morele dilemma's.
Deel I: de analyse:
1. Wat is het morele probleem? (in een zin). Bv neem je een medewerker aan met daarbij de info die hij heeft over de
concurrent.
2. Wie zijn de betrokkene stakeholders en wat zijn hun belangen? Bv werknemers, de baas, sollicitant, klant,
omgeving.
3. Welke verschillende handelingsmogelijkheden zijn er? Bij handelingsmogelijkheden kies je A of B. bv
A : de werkgever neemt Jan aan.
B: de werkgever neemt een andere sollicitant aan.
4. Welke belangen worden positief of negatief geraakt? → zet je de positieve en negatieve zaken naast elkaar. Bv
wat is het gevolg als de baas de ene sollicitant aanneemt?
5. Welke normen of waarden zijn in het geding? → korte antwoorden bij waarde: zoals vertrouwen, succes.
Deel II: de beoordeling.
6. Belangenafweging en conclusie.
1. welke belangen wegen het zwaarst en waarom?
2. welke conclusie kan ik dus nu trekken?
3. Hoe kan ik mijn beslissing verdedigen vanuit:
A. 3 ethische optieken (gevolgen, beginsel, gezindheidsethiek)
B. principe van wederkerigheid.
C. principe van universaliteit.
4. gebruik ik bij deze afweging ongeldige drogredenen?
Moreel probleem → is het goed of slecht.
Les 1. (moraal, normen en waarden)
Dilemma = probleem, waarbij je vaak in 2 strijd komt; je hebt een keuze die je moet maken, bv. een contract met dat hotel
sluiten of dat andere hotel.
Welke bedrijven streven mvo na? (dia 11, les 1)
– TIU
– KLM
– Ben & jerry's
– C&A
– Bodyshop
– McDonalds
Waarom zou een bedrijf aan organisatie ethiek doen? (dia 14, les 1)
– Op langere termijn maakt het winst; werknemers zijn productiever wanneer ze bijdragen aan een betere wereld:
als bedrijf loop je minder risico (waarborgen van continuïteit); voldoen aan de maatschappelijke
verantwoordelijkheid.
Organisatie ethiek als instrument:(dia 15, les 1)
1. Instrument voor marketing en pr
2. Instrument voor strategisch management
3. Instrument voor (in)direct management
4. Instrument voor zingeving
1.Instrument voor marketing en pr
– communicatie over bedrijf naar stakeholder5
– vertrouwen kweken (hoe betrouwbaar is een bedrijf/ goed doel?
– Verantwoordelijk / uiten in reclame.
2.Instrument voor strategisch management
= Naar buiten toe strategisch management, zinvol om te investeren in relaties en werknemers (duurzame relatie aangaan
met bv. leverancier).
– Anticiperen op veranderende verwachting stakeholders (→ bv invloed beleid overheid op lange termijn plannen).
– Anticiperen op toekomstige maatschappelijke issues (→ bv crisis situaties o.a. oliecrisis, terreur).
– Samenwerken met lokale bevolking.
3.Instrument voor (in)direct management
– Uiting van maatschappelijke verantwoordelijkheid verstrekt binding van interne stakeholders (ofwel werknemers).
– Minder verloop, betere nieuwe interne stakeholders.
– Interne stakeholders onderling: je werkt liever voor een bedrijf dat verantwoordelijkheid neemt en integer met
belangen van anderen omgaat, dan voor een louche bedrijf dat winst behaalt via oneerlijke of schadelijke
praktijken.
– Integriteitsmanagement, integer = eerlijkheid. Een organisatie functioneert optimaal als collega's goed met elkaar
samenwerken, op elkaar kunnen rekenen, dezelfde normen en waarden nastreven, managers integer zijn.
– Iedereen zelfde normen en waarden: waarom wil iemand voor een organisatie werken? Omdat het iets bijdraagt
aan de maatschappij.
4.Instrument voor zingeving
– Zin geven aan het bestaan de werknemers
– Zin geven aan het bestaan van de organisatie.
(Met hoeveel zin ga je naar je werk).
Definitie van ethiek (dia 21, les 1)
– Normen en waarden
– Gaat niet alleen om jezelf, maar ook om anderen en hierbij rekening houden met redelijkheid*
– Nodig om onze maatschappij te laten functioneren.
,*Redelijkheid = iedereen in de samenleving kan er mee leven/ minste schade voor hele samenleving.
Moraal: overkoepelend begrip met normen en waarden
– Het geheel van normen en waarden, dat weergeeft wat wij zien als goed en verwantwoord gedrag.
– Iedereen hanteert vanuit zijn geweten een bepaald moraal.
– Normen en waarden zijn niet individueel verschillend.
Waarde: kunnen in conflict met elkaar komen
– = Een overtuiging
– Goed en kwaad in relatie tot ons samenleven
– Waarde bestaat meestal uit een woord
– Iedereen erkent ze en ze zijn van alle tijden
– Wat is belangrijk in je leven (druk het uit in een woord).
Bv. liefde, welvaart, vrijheid, gezondheid, respect.
Vrijheid is een belangrijke waarde, maar zien we tegenwoordig als vanzelfsprekend en zal niet genoemd worden.
Normen = ene gedragsregel, een winstmarge, gedragscode in buitenland, hoeveel gedeclareerd kan worden door directeur.
Normen zijn gekoppeld aan culturen en normen kunnen per cultuur verschillen. Ze kunnen per plaats, bedrijf, situatie
verschillen.
3 soorten normen: (dia 28, les 1)
1. Relationele norm: hebben betrekking op de direct omgang met mensen.
2. Professionele norm: normen die betrekking hebben op het uitoefenen van je beroep (wanneer krijgt iemand
promotie, hoeveel uren moet er gewerkt worden, voldoen aan de normen v/d scriptie).
3. Publieke norm: speelt zich af buiten bedrijf, vriendenkring etc. bv verkeersveiligheid, diefstal, sociaal contact.
Dus hebben betrekking op het gedrag dat van ons verwacht wordt t.o.p. Van de samenleving.
Regels zijn hiervoor opgesteld.
Respect → waarden
Beleefdheid tonen → normen
Aankijken wel of niet → regels
Uit enkele waarde kunnen er meerdere normen gecreëerd worden.
Uit meerdere normen worden er nog meer regels gemaakt.
, Les 2 (Redelijkheid)
Organisatie = lange termijn visie.
Organisatie mag bij beslissingen niet rekening houden met emotionele dingen zoals kinderarbeid: 2 belangrijke redenen:
1. Organisatie heeft beleid nodig voor langer termijn.
2. Organisatie kan niet gelijk worden gesteld aan individu (verantwoordelijkheid).
Grondbeginselen morele analyse:
1. stakeholders in kaart brengen: → wie zijn de betrokkenen (belanghebbenden)? (werknemers, overheid,
aandeelhouders, klanten, leveranciers, groothandel, media, vakbonden, omwonenden, werkgeversorganisatie,
actiegroepen, concurrenten). Stakeholders zijn:
– Iedere partij die invloed kan uitoefenen op de belangen v/d organisatie.
– Iedere partij wier belangen kunnen worden beïnvloed door de activiteiten van de organisatie.
2. Overleggen / dialoog: → gesprek aangaan, oplossen tot een redelijke oplossing.
3. Oordeel uitstellen: → je moet je oordeel uitstellen: wanneer je je dilemma met stakeholders heb besproken, hou je
je oordeel voor jezelf.
4. Drogredenen vermijden: → redenen die niet waar zijn. Je reageert zo omdat het een persoonlijke aanval is over:
– iemands verleden
– iemands uiterlijk
– iemands religie.
5. Het principe van wederkerigheid toepassen: → hoe zou degene zich voelen als het hem zou gebeuren of jezelf.
6. Het principe universaliteit toepassen: → universaliteitsprincipe toepassen = is het overal toepasbaar?
7. Redeneren vanuit 3 typen ethiek:
1. gevolgen ethiek: focust op de gevolgen van die handeling. (shell in Zuid-Afrika tijdens apartheid)
2. beginsel-ethiek: handeling wordt geijkt aan de geldende norm (wat is wel en niet redelijk). In beginsel er niets
mee te maken willen hebben, bv terugtrekken van bedrijf uit land met 'onfatsoenlijke' regimes (genocide,
onderdrukking)
3. gezindheids-ethiek: de intentie van de handeling staat centraal. Intentie = idee dat achter de beslissing staat.
– social of ethical audits uitvoeren (periodieke controles van toeleverende bedrijven)
– vaak ook andere gedragscodes = bewijs van intentie op schrift (bv producten trachten te maken zonder hulp
kinderhand).
De analyse methode voor morele dilemma's.
Deel I: de analyse:
1. Wat is het morele probleem? (in een zin). Bv neem je een medewerker aan met daarbij de info die hij heeft over de
concurrent.
2. Wie zijn de betrokkene stakeholders en wat zijn hun belangen? Bv werknemers, de baas, sollicitant, klant,
omgeving.
3. Welke verschillende handelingsmogelijkheden zijn er? Bij handelingsmogelijkheden kies je A of B. bv
A : de werkgever neemt Jan aan.
B: de werkgever neemt een andere sollicitant aan.
4. Welke belangen worden positief of negatief geraakt? → zet je de positieve en negatieve zaken naast elkaar. Bv
wat is het gevolg als de baas de ene sollicitant aanneemt?
5. Welke normen of waarden zijn in het geding? → korte antwoorden bij waarde: zoals vertrouwen, succes.
Deel II: de beoordeling.
6. Belangenafweging en conclusie.
1. welke belangen wegen het zwaarst en waarom?
2. welke conclusie kan ik dus nu trekken?
3. Hoe kan ik mijn beslissing verdedigen vanuit:
A. 3 ethische optieken (gevolgen, beginsel, gezindheidsethiek)
B. principe van wederkerigheid.
C. principe van universaliteit.
4. gebruik ik bij deze afweging ongeldige drogredenen?
Moreel probleem → is het goed of slecht.
