Inleiding in de Forensische Psychologie: Uitgebreide samenvatting (2021)
Ivyvanekert
Samenvatting Inleiding in de Forensische
Psychologie
--- Hoorcollege 1: Introductie ---
Schirmann, F. (2013). Badness, madness, and the brain – the late 19th-century controversy on immoral persons
and their malfunctioning brains. History of the Human Sciences, 26(2), 33-50.
Klinische Forensische Psychologie
Klinische forensische psychologie is de wetenschap die zich bezig houdt met de
onderliggende psychologische karakteristieken waardoor men delinquent gedrag
vertoond. Men houdt zich bezig met afwijkend (antisociaal) gedrag, persoonlijkheid,
cognitie, preventie en interventie, diagnostiek en andere psychologie vlakken, zoals
medische, biologische, ontwikkelings- en sociale psychologie.
Verschillende aspecten die bij delinquent gedrag voorkomen zijn:
• Persoonlijkheidsstoornissen: antisociale persoonlijkheid, borderline,
psychopathie en narcistische persoonlijkheid.
• Psychotische stoornissen.
• Middelengebruik stoornissen.
Het Forensische Werkveld
• Politiebureau en huis van bewaring.
• Gevangenis en penitentiair psychiatrisch centrum (PPC).
• NIRP (Nederlands Instituut van Forensische Psychiatrie en Psychologie) voert
een Pro-Justitia rapportage uit.
• Zorg instellingen: forensisch psychiatrische polikliniek (deeltijdbehandeling),
forensische woonbegeleiding (F-RIBW), forensisch psychiatrische afdeling
binnen een ziekenhuis (FPA), forensisch psychiatrische kliniek (FPK),
forensische verslavingszorgkliniek (FVK) en forensisch psychiatrische centra
(FPC/ TBS kliniek).
De Oorsprong
De oorsprong van de forensische psychologie bevindt zich bij Hippocrates, een
medisch deskundige die optrad in een rechtszaak tegen geestesziekten. Hierbij vroeg
een rechter medisch advies aan Hippocrates over de geestesziekte die de delinquent
bezat. Dit wordt gezien als het begin van de forensische psychologie. Dit fenomeen
vinden we hedendaags nog steeds terug bij rechtszaken, wanneer een rechter om
psychologisch advies vraagt voor het opstellen van een vonnis.
In de middeleeuwen werden mensen met geestesziekten beschouwd als onnozel
beschouwd en onder curatele van de familie gesteld. Hierbij werd de persoon in
kwestie niet verantwoordelijk geacht, maar wel de familie. De familie zou daardoor een
straf of boete opgelegd kunnen krijgen indien de persoon iets illegaals gedaan had.
Toendertijd was er sprake van gehele of gedeeltelijk ontoerekeningsvatbaarheid.
Om te voorkomen dat deze persoon opnieuw de fout in zou gaan, kreeg de familie de
machtiging voor opsluiting.
, Inleiding in de Forensische Psychologie: Uitgebreide samenvatting (2021)
Ivyvanekert
Door de Verlichting kwamen er drie nieuwe manieren voor hoe er naar geesteszieke
mensen gekeken werd:
• Verzorgen: door middel van dolhuizen, een soort instelling waar
“doorgedraaide” verzorgd werden. Dit kan gezien worden als de eerste vorm
van forensische zorg/ psychiatrie.
• Bezetenheid: mensen die geestesziek waren, werden gezien als bezeten door
de duivel. Hierbij werden er heksenvervolgingen uitgevoerd. Men ging op
bedevaartstocht langs kerken, om hier de geesteszieke vast te boeien en indien
ze vrij gelaten werden, na een aantal dagen, werden ze als genezen verklaard.
• Johannes Wier: een wetenschapper die geestesziekte zag als een
problematiek met een natuurlijke, biologische, neurologische oorzaak. Hierdoor
ontstond de forensische wetenschap in combinatie met biologie en neurologie.
De Ommekeer/ Verlichting
De Verlichting staat voor het verlichte denken dat ieder mens een vrije wil heeft, dus
alles wat men doet, daar is een keuze voor gemaakt. Dit zou betekenen dat als iemand
een moord pleegt, dit altijd een bewuste keuze is geweest uit vrije wil. Hierdoor werd
er geen onderscheid gemaakt op basis van verantwoordelijkheid, of je nou kind,
volwassenen of geestesziek was. Een rechter kon lastig bepalen wanneer wie nou een
straf kreeg en daar werd machtsmisbruik van gemaakt. De Code Pénal zorgde ervoor
dat ook de rechter zich aan bepaalde regels moest houden, zoals minder
machtsmisbruik en zonder oordeel des onderscheids bij jongeren onder de 16 jaar,
waardoor ze een lagere straf zouden krijgen en dat onder de 10 jaar een kind niet
bestraft mocht worden. Toen in 1886 het Wetboek van Strafrecht werd ingevoerd,
kwam er meer aandacht voor psychische afwijkingen en daarbij een
natuurwetenschappelijke benadering. In Engeland gold een Moral Treatment, enkele
wettelijke regelingen voor de opsluiting van psychisch gestoorden.
De 19e Eeuw
In de 19e eeuw kwam er opnieuw een grote ommekeer door Pinel, een medicus, die
sprak over manie sans délire, oftewel een gemoedstoestand zonder aantasting van
het verstand. Hierbij zou iemand met een persoonlijkheidsstoornis een delict kunnen
plegen, zonder dat het verstand hierbij aangetast zou zijn. Voor Pinel ging men ervan
uit dat geesteszieke die een delict plegen, een mentale beperking of lage intelligentie
hadden. Tijdens een rechtszaak in Engeland, waar een aanslag was gepleegd op een
belangrijke politicus, werd voor het eerst een persoon niet gestraft op grond van
geestelijke toestand. In 1841 werd de eerste Krankzinnigenwet uitgevoerd, waarbij
psychisch gestoorden niet alleen werden opgesloten/ gestraft, maar ook nazorg
kregen wat kon zorgen voor de verbetering van gedrag. Later werd deze wet
aangescherpt tot de Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ).
2
Ivyvanekert
Samenvatting Inleiding in de Forensische
Psychologie
--- Hoorcollege 1: Introductie ---
Schirmann, F. (2013). Badness, madness, and the brain – the late 19th-century controversy on immoral persons
and their malfunctioning brains. History of the Human Sciences, 26(2), 33-50.
Klinische Forensische Psychologie
Klinische forensische psychologie is de wetenschap die zich bezig houdt met de
onderliggende psychologische karakteristieken waardoor men delinquent gedrag
vertoond. Men houdt zich bezig met afwijkend (antisociaal) gedrag, persoonlijkheid,
cognitie, preventie en interventie, diagnostiek en andere psychologie vlakken, zoals
medische, biologische, ontwikkelings- en sociale psychologie.
Verschillende aspecten die bij delinquent gedrag voorkomen zijn:
• Persoonlijkheidsstoornissen: antisociale persoonlijkheid, borderline,
psychopathie en narcistische persoonlijkheid.
• Psychotische stoornissen.
• Middelengebruik stoornissen.
Het Forensische Werkveld
• Politiebureau en huis van bewaring.
• Gevangenis en penitentiair psychiatrisch centrum (PPC).
• NIRP (Nederlands Instituut van Forensische Psychiatrie en Psychologie) voert
een Pro-Justitia rapportage uit.
• Zorg instellingen: forensisch psychiatrische polikliniek (deeltijdbehandeling),
forensische woonbegeleiding (F-RIBW), forensisch psychiatrische afdeling
binnen een ziekenhuis (FPA), forensisch psychiatrische kliniek (FPK),
forensische verslavingszorgkliniek (FVK) en forensisch psychiatrische centra
(FPC/ TBS kliniek).
De Oorsprong
De oorsprong van de forensische psychologie bevindt zich bij Hippocrates, een
medisch deskundige die optrad in een rechtszaak tegen geestesziekten. Hierbij vroeg
een rechter medisch advies aan Hippocrates over de geestesziekte die de delinquent
bezat. Dit wordt gezien als het begin van de forensische psychologie. Dit fenomeen
vinden we hedendaags nog steeds terug bij rechtszaken, wanneer een rechter om
psychologisch advies vraagt voor het opstellen van een vonnis.
In de middeleeuwen werden mensen met geestesziekten beschouwd als onnozel
beschouwd en onder curatele van de familie gesteld. Hierbij werd de persoon in
kwestie niet verantwoordelijk geacht, maar wel de familie. De familie zou daardoor een
straf of boete opgelegd kunnen krijgen indien de persoon iets illegaals gedaan had.
Toendertijd was er sprake van gehele of gedeeltelijk ontoerekeningsvatbaarheid.
Om te voorkomen dat deze persoon opnieuw de fout in zou gaan, kreeg de familie de
machtiging voor opsluiting.
, Inleiding in de Forensische Psychologie: Uitgebreide samenvatting (2021)
Ivyvanekert
Door de Verlichting kwamen er drie nieuwe manieren voor hoe er naar geesteszieke
mensen gekeken werd:
• Verzorgen: door middel van dolhuizen, een soort instelling waar
“doorgedraaide” verzorgd werden. Dit kan gezien worden als de eerste vorm
van forensische zorg/ psychiatrie.
• Bezetenheid: mensen die geestesziek waren, werden gezien als bezeten door
de duivel. Hierbij werden er heksenvervolgingen uitgevoerd. Men ging op
bedevaartstocht langs kerken, om hier de geesteszieke vast te boeien en indien
ze vrij gelaten werden, na een aantal dagen, werden ze als genezen verklaard.
• Johannes Wier: een wetenschapper die geestesziekte zag als een
problematiek met een natuurlijke, biologische, neurologische oorzaak. Hierdoor
ontstond de forensische wetenschap in combinatie met biologie en neurologie.
De Ommekeer/ Verlichting
De Verlichting staat voor het verlichte denken dat ieder mens een vrije wil heeft, dus
alles wat men doet, daar is een keuze voor gemaakt. Dit zou betekenen dat als iemand
een moord pleegt, dit altijd een bewuste keuze is geweest uit vrije wil. Hierdoor werd
er geen onderscheid gemaakt op basis van verantwoordelijkheid, of je nou kind,
volwassenen of geestesziek was. Een rechter kon lastig bepalen wanneer wie nou een
straf kreeg en daar werd machtsmisbruik van gemaakt. De Code Pénal zorgde ervoor
dat ook de rechter zich aan bepaalde regels moest houden, zoals minder
machtsmisbruik en zonder oordeel des onderscheids bij jongeren onder de 16 jaar,
waardoor ze een lagere straf zouden krijgen en dat onder de 10 jaar een kind niet
bestraft mocht worden. Toen in 1886 het Wetboek van Strafrecht werd ingevoerd,
kwam er meer aandacht voor psychische afwijkingen en daarbij een
natuurwetenschappelijke benadering. In Engeland gold een Moral Treatment, enkele
wettelijke regelingen voor de opsluiting van psychisch gestoorden.
De 19e Eeuw
In de 19e eeuw kwam er opnieuw een grote ommekeer door Pinel, een medicus, die
sprak over manie sans délire, oftewel een gemoedstoestand zonder aantasting van
het verstand. Hierbij zou iemand met een persoonlijkheidsstoornis een delict kunnen
plegen, zonder dat het verstand hierbij aangetast zou zijn. Voor Pinel ging men ervan
uit dat geesteszieke die een delict plegen, een mentale beperking of lage intelligentie
hadden. Tijdens een rechtszaak in Engeland, waar een aanslag was gepleegd op een
belangrijke politicus, werd voor het eerst een persoon niet gestraft op grond van
geestelijke toestand. In 1841 werd de eerste Krankzinnigenwet uitgevoerd, waarbij
psychisch gestoorden niet alleen werden opgesloten/ gestraft, maar ook nazorg
kregen wat kon zorgen voor de verbetering van gedrag. Later werd deze wet
aangescherpt tot de Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ).
2
