Inleiding in de pedagogiek –
Samenvatting
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 – Het begrip opvoeding.............................................................................................................. 3
1.2 – Beschrijving van het begrip pedagogiek......................................................................................................3
Definitie van opvoeding...................................................................................................................................3
1.3.4 – Grenzen stellen.........................................................................................................................................3
1.4 – Pedagogische opvoedingsdoelen.................................................................................................................3
Hoofdstuk 6 – Ontstaansgeschiedenis van de pedagogiek..............................................................................5
6.2 – Het empirisme en rationalisme in de zeventiende eeuw.............................................................................5
Empirisme........................................................................................................................................................5
Rationalisme....................................................................................................................................................5
6.3 - De verlichting in de achttiende eeuw...........................................................................................................5
6.4 - Pedagogiek in de negentiende eeuw............................................................................................................5
6.4.1 – De romantiek.......................................................................................................................................5
6.4.2 - De reformpedagogiek...........................................................................................................................6
6.5 – Pedagogiek als academische wetenschap in Nederland.............................................................................6
6.6 – Pedagogische stromingen in de twintigste eeuw........................................................................................7
6.6.1 – De geesteswetenschappelijke of personalistische pedagogiek................................................................8
Hermeneutiek..................................................................................................................................................8
Dialectiek.........................................................................................................................................................8
Fenomenologie................................................................................................................................................9
6.6.2 – Empirisch-analytisch pedagogiek.............................................................................................................9
Kritisch-emancipatoire pedagogiek (uit les, niet in boek)..............................................................................10
Kritisch-emancipatoir onderzoek........................................................................................................................10
Hoofdstuk 7 – Pedagogiek en psychologie.................................................................................................... 11
7.1 - Inleiding......................................................................................................................................................11
7.2 – De relatie tussen pedagogiek en ontwikkelingspsychologie.....................................................................11
Pedagogiek.....................................................................................................................................................11
Psychologie....................................................................................................................................................11
Erikson................................................................................................................................................................11
Fasen van identiteitsontwikkeling.................................................................................................................11
Zuigelingentijd...............................................................................................................................................11
Tweede jaar...................................................................................................................................................11
Het derde stadium.........................................................................................................................................11
Het vierde stadium........................................................................................................................................11
Het vijfde stadium..........................................................................................................................................12
Generativiteit.................................................................................................................................................12
7.3 – De behavioristische benadering in de pedagogiek....................................................................................12
Behaviorisme......................................................................................................................................................12
1
, Stimulus.........................................................................................................................................................12
Response........................................................................................................................................................12
Klassiek conditioneren...................................................................................................................................12
Operant conditioneren..................................................................................................................................12
7.3.1 – De klassieke conditionering in de pedagogiek........................................................................................13
7.3.2 – Toepassing van de operante conditionering in de pedagogiek..............................................................13
7.4 – De cognitieve leertheoretische benadering in de pedagogiek..................................................................14
Adaptie...........................................................................................................................................................14
Assimilatie......................................................................................................................................................14
Accommodatie...............................................................................................................................................14
Kritiek op Piagets theorie..............................................................................................................................14
............................................................................................................................................................................14
7.4.1 – De sociaal-cognitieve leertheorie...........................................................................................................15
Zone van naaste ontwikkeling.......................................................................................................................15
Hoofdstuk 8 – De humanistische benadering................................................................................................ 16
8.1 – Inleiding.....................................................................................................................................................16
8.2 – De humanistische psychologie...................................................................................................................16
Pyramide van Maslow...................................................................................................................................17
8.4 Zelfverwerkelijking/ zelfactualisatie.............................................................................................................17
Congruentie...................................................................................................................................................18
2
, Hoofdstuk 1 – Het begrip opvoeding
1.2 – Beschrijving van het begrip pedagogiek
Pedagogiek houdt zich bezig met de opvoeding van kinderen en jeugdigen van 0 tot 18 jaar.
Het komt wat van een Grieks woord wat ‘kinderleiding’ betekent. Andere woorden voor
pedagogiek zijn toch enigszins anders
1. Opvoedkunde richt zich op de vaardigheden van de opvoeder.
2. Opvoedingsleer richt zich op het vergaren van kennis over opvoeden.
3. Opvoedingswetenschap richt zich op het ontwikkelen van theorieën over en
methoden met betrekking tot opvoeden.
Definitie van opvoeding
Opvoeding is alle omgang tussen ouder en kind waarbij gericht een relatie wordt aangegaan.
In deze omgang biedt de ouder het kind liefde, geborgenheid, veiligheid, intimiteit,
aandacht, grenzen, instructie, ondersteuning en controle. Hierdoor zal het kind tot
zelfontplooiing komen en over het nodige zelfvertrouwen en de nodige zelfstandigheid en
zelfredzaamheid beschikken om richting te geven aan zijn verdere leven.
1.3.4 – Grenzen stellen
1.4 – Pedagogische opvoedingsdoelen
Malschaert en Traas stellen dat het opvoedgedrag van de ouder erop gericht is om het kind
te helpen zichzelf te ontplooien, zijn mogelijkheden en kwaliteiten te ontwikkelen. Het
toepassen van opvoedingsdoelen wordt intentioneel opvoedgedrag genoemd.
3
Samenvatting
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 – Het begrip opvoeding.............................................................................................................. 3
1.2 – Beschrijving van het begrip pedagogiek......................................................................................................3
Definitie van opvoeding...................................................................................................................................3
1.3.4 – Grenzen stellen.........................................................................................................................................3
1.4 – Pedagogische opvoedingsdoelen.................................................................................................................3
Hoofdstuk 6 – Ontstaansgeschiedenis van de pedagogiek..............................................................................5
6.2 – Het empirisme en rationalisme in de zeventiende eeuw.............................................................................5
Empirisme........................................................................................................................................................5
Rationalisme....................................................................................................................................................5
6.3 - De verlichting in de achttiende eeuw...........................................................................................................5
6.4 - Pedagogiek in de negentiende eeuw............................................................................................................5
6.4.1 – De romantiek.......................................................................................................................................5
6.4.2 - De reformpedagogiek...........................................................................................................................6
6.5 – Pedagogiek als academische wetenschap in Nederland.............................................................................6
6.6 – Pedagogische stromingen in de twintigste eeuw........................................................................................7
6.6.1 – De geesteswetenschappelijke of personalistische pedagogiek................................................................8
Hermeneutiek..................................................................................................................................................8
Dialectiek.........................................................................................................................................................8
Fenomenologie................................................................................................................................................9
6.6.2 – Empirisch-analytisch pedagogiek.............................................................................................................9
Kritisch-emancipatoire pedagogiek (uit les, niet in boek)..............................................................................10
Kritisch-emancipatoir onderzoek........................................................................................................................10
Hoofdstuk 7 – Pedagogiek en psychologie.................................................................................................... 11
7.1 - Inleiding......................................................................................................................................................11
7.2 – De relatie tussen pedagogiek en ontwikkelingspsychologie.....................................................................11
Pedagogiek.....................................................................................................................................................11
Psychologie....................................................................................................................................................11
Erikson................................................................................................................................................................11
Fasen van identiteitsontwikkeling.................................................................................................................11
Zuigelingentijd...............................................................................................................................................11
Tweede jaar...................................................................................................................................................11
Het derde stadium.........................................................................................................................................11
Het vierde stadium........................................................................................................................................11
Het vijfde stadium..........................................................................................................................................12
Generativiteit.................................................................................................................................................12
7.3 – De behavioristische benadering in de pedagogiek....................................................................................12
Behaviorisme......................................................................................................................................................12
1
, Stimulus.........................................................................................................................................................12
Response........................................................................................................................................................12
Klassiek conditioneren...................................................................................................................................12
Operant conditioneren..................................................................................................................................12
7.3.1 – De klassieke conditionering in de pedagogiek........................................................................................13
7.3.2 – Toepassing van de operante conditionering in de pedagogiek..............................................................13
7.4 – De cognitieve leertheoretische benadering in de pedagogiek..................................................................14
Adaptie...........................................................................................................................................................14
Assimilatie......................................................................................................................................................14
Accommodatie...............................................................................................................................................14
Kritiek op Piagets theorie..............................................................................................................................14
............................................................................................................................................................................14
7.4.1 – De sociaal-cognitieve leertheorie...........................................................................................................15
Zone van naaste ontwikkeling.......................................................................................................................15
Hoofdstuk 8 – De humanistische benadering................................................................................................ 16
8.1 – Inleiding.....................................................................................................................................................16
8.2 – De humanistische psychologie...................................................................................................................16
Pyramide van Maslow...................................................................................................................................17
8.4 Zelfverwerkelijking/ zelfactualisatie.............................................................................................................17
Congruentie...................................................................................................................................................18
2
, Hoofdstuk 1 – Het begrip opvoeding
1.2 – Beschrijving van het begrip pedagogiek
Pedagogiek houdt zich bezig met de opvoeding van kinderen en jeugdigen van 0 tot 18 jaar.
Het komt wat van een Grieks woord wat ‘kinderleiding’ betekent. Andere woorden voor
pedagogiek zijn toch enigszins anders
1. Opvoedkunde richt zich op de vaardigheden van de opvoeder.
2. Opvoedingsleer richt zich op het vergaren van kennis over opvoeden.
3. Opvoedingswetenschap richt zich op het ontwikkelen van theorieën over en
methoden met betrekking tot opvoeden.
Definitie van opvoeding
Opvoeding is alle omgang tussen ouder en kind waarbij gericht een relatie wordt aangegaan.
In deze omgang biedt de ouder het kind liefde, geborgenheid, veiligheid, intimiteit,
aandacht, grenzen, instructie, ondersteuning en controle. Hierdoor zal het kind tot
zelfontplooiing komen en over het nodige zelfvertrouwen en de nodige zelfstandigheid en
zelfredzaamheid beschikken om richting te geven aan zijn verdere leven.
1.3.4 – Grenzen stellen
1.4 – Pedagogische opvoedingsdoelen
Malschaert en Traas stellen dat het opvoedgedrag van de ouder erop gericht is om het kind
te helpen zichzelf te ontplooien, zijn mogelijkheden en kwaliteiten te ontwikkelen. Het
toepassen van opvoedingsdoelen wordt intentioneel opvoedgedrag genoemd.
3
