8,1 gehaald! ALLE COLLEGES UITGETYPT + extra voor het vak neurobiologische achtergronden.

1




Samenvatting neurobiologische
achtergronden van opvoeding en
ontwikkeling – deel 2
Pedagogische Wetenschappen jaar 2

2021




Onderdelen:

, 2


 Online hoorcollege (dinsdag)
 Soms aanvullend materiaal op Brightspace (donderdag)
 Deeltentamen A mc 30% (29/9): H1 ,2 ,3 ,11 + online info
 Deeltentamen B mc 70% (3/11): H4 t/m H10 + online info en literatuur



Inhoudsopgave
College 5.................................................................................................................................................3
Geheugen, taal & empathie (H6 & H7 tot p. 217)...............................................................................3
Het geheugen...............................................................................................................................3

Taal...............................................................................................................................................5

Empathie......................................................................................................................................6

Altruïsme....................................................................................................................................13

College 6...............................................................................................................................................14
Gezichtsverwerking, emotie & motivatie (H4 & H5).........................................................................14
Gezichtsverwerking: visuele banen............................................................................................14

Joint attention............................................................................................................................19

Emotie........................................................................................................................................21

Motivatie en de frontaalkwabben..............................................................................................24

College 7...............................................................................................................................................26
Relaties & antisociaal gedrag (H8, H9 v.a. p. 276 & H10)..................................................................26
Hoofdstuk 8: relaties en sociale binding.....................................................................................26

Hechting.....................................................................................................................................27

Neuroendocrinologie..................................................................................................................28

Anti-sociaal gedrag, moraliteit & groepen (H9 & 10).................................................................29

Moraliteit...................................................................................................................................30

Psychopathie..............................................................................................................................31

Groepen.....................................................................................................................................32

College 8...............................................................................................................................................33
Stress en ontwikkeling (online artikel)..............................................................................................33
Wat is stress...............................................................................................................................33

stress meten...............................................................................................................................35

Gevolgen op ontwikkeling en zorg van stress.............................................................................36

, 3




College 5
Geheugen, taal & empathie (H6 & H7 tot p. 217)
Het geheugen
Neurale representatie van herinneringen: Hoe bewaren de hersenen herinneringen? Er zijn
verschillende visies over:
 NIET: bepaalde cellen slaan bepaalde informatie op. Je hebt niet 1 cel die jouw herinneringen
opslaat. Er is niet 1 bepaalde cel die bepaalde informatie opslaat, want als die cel dood zou
gaan zou je de herinneringen dus in een keer kwijt zijn.
 grandmother cells
 NIET: nieuwe verbindingen tussen grote gebieden in het brein.
 Karl Lashley (jaren 20-50 onderzoek naar konijnen).
 klassiek conditioneren: konijnen opdrachten geven
 engram: waar zit dit in het brein?
 bracht beschadigingen aan in het brein, probeerden de konijnen iets te leren en keek
of ze dit ook echt leerden en het zich later nog konden herinneren.
 WEL: herinnering is gebaseerd op activatie van netwerken van hersengebieden.
 synapsinformatie heeft er wel iets mee te maken, maar geen idee hoe.
 bij ophalen herinneringen ‘’echo’’ van de originele ervaring (simuleert/nog een keer
creeëren/echo ervaren wanneer je je iets herinnert).
 hippocampus is hierbij van belang.

Onderverdelingen van het geheugen
 Korte vs lange termijn geheugen: hoe lang kan je herinneringen onthouden (kort of lang).
 in eerste instantie opslag in KTG (paar minuten).
 consolidatie in het LTG afhankelijk van inhoud en rehearsal (=herhaling).

, 4


 als je de kans wilt vergroten om het langdurig te onthouden moet je iets met de
informatie doen. Vooral de intensiteit is hierbij belangrijk.
 procedureel vs declaratief geheugen:
 declaratief geheugen = geheugen voor alle herinneringen die je onder woorden kan
brengen met taal.
 procedureel geheugen = geheugen voor je handelingen (lopen).
 expliciet vs impliciet geheugen:
 expliciet = bewuste herinneringen, waarvan je weet hoe en waar je het geleerd hebt.
 impliciet = onbewuste herinneringen, die je niet onder woorden kunt brengen.


Hippocampus = belangrijk voor het geheugen.
 dieren: geheugen voor locaties en ruimtelijke handelingen = spatiëel
geheugen.
 mensen: vooral declaratief lange termijn geheugen = bewuste ervaringen.
 bilaterale schade aan de hippocampus leidt tot (ernstig) geheugenverlies.
 Bilateraal = schade aan beide hippocampussen. Je hebt twee
hippocampussen: de linker en de rechter hemisfeer. Vooral schade
aan beide hippocampussen leidt tot geheugenverlies, maar schade
aan een van de twee kan worden opgelost doordat de een de ander kan
compenseren.

Henry Molaison (1926-2008) leed aan ernstige epilepsie. Bij een operatie werden allebei zijn
temporaalkwabben verwijderd. Na de operatie kon hij geen nieuwe herinneringen meer opslaan,
maar herinneringen die al lang voor de operatie waren opgeslagen kon hij zich wel herinneren. Ook
was hij wel in staat om nieuwe dingen te leren = impliciet procedureel geheugen nog intact. Het
onvermogen om nieuwe herinneringen op te slaan = anterograde amnesie.
 amnesie = geheugenverlies.
 retrograde amnesie = verlies van opgeslagen informatie (achteruit).
 anterograde amnesie = onvermogen om nieuwe herinneren te vormen (vooruit).
 belang van ‘’normaal’’ vergeten: je kunt niet alle informatie onthouden, dan heb je een
overload aan informatie. Door normaal vergeten vergroot je de efficacy.

Werkgeheugen: kort vasthouden en gebruiken/bewerken van informatie (maken van
redactiesommen/plannen van een route). Dit is onderverdeeld in:
 visuospatial sketchpad: visuele ruimtelijke informatie wordt vastgehouden.
 phonological loop: vasthouden van verbale informatie. auditieve en fonologische
klank vasthouden.
 central executive: coördinatie en bewerken van informatie, het verwerken.
prefrontale gebieden, met name DLPFC, zijn betrokken bij werkgeheugen.

Bijzondere vormen van geheugen en geheugenverlies
 prospectief geheugen: toekomst. Iets onthouden wat er in de toekomst gaat
gebeuren/gemaakte afspraken.
 brongeheugen: oorsprong herinneringen/waar heb je informatie vandaan?/wanneer heb je
iets meegemaakt?/wat zijn echte en wat zijn valse herinneringen > Korsakoff is dit geheugen
aangetast.
 infantile amnesie: weinig herinneringen aan eerste jaren (kindertijd). vroegste herinneringen
meestal rond 2-3 jaar. v.a. 4 jaar ga je herinneren. De hippocampus is nog in ontwikkeling.
 NB: jonge kinderen onthouden wel, alleen over kortere periode. Eerst minuten, dan
uren, dan maanden. Kinderen vergeten sneller.