Sociologische theorieën/benaderingen
Theorie Essentie Context Inhoud Empirische ondersteuning
De mens is een rationeel, doelbewust wezen Na WOII: Strafrechtshervorming: hulp ipv straf Vergelijking Rationele
- Wel sprake van begrensde rationaliteit keuzebenadering en RAT:
Rationele keuze/ Tot Jaren ’70: Resocialisatie en behandeling als doel van ➔ Overeenkomsten:
gelegenheids- Doel: theoretische basis bieden voor situationele Sr 1. Nadruk op situationele
theorieën criminaliteitspreventie ➔ Kritiek: rechtsongelijkheid en geen dalende factoren ipv kenmerken
criminaliteitscijfers van de dader
Kenmerken: ➔ Gevolg: “Nothing works” beeld 2. Onderscheid tussen
- Politiek neutraal ➔ Later: “What works principes” involvement en events
- Etiologisch ➔ Leidt tot: vergelding als doel en dader als 3. Crime Specific
rationele actor (VS: just-deserts) ➔ Verschillen:
➔ Tegelijkertijd: politiek naar rechts, strenger 1. RAT gaat alleen over
strafrechtelijk beleid (3 strikes you’re out) crime events
➔ Gevolg: persoon van de dader verdwijnt naar 2. RAT gaat over bredere
de achtergrond groepen misdrijven
(minder specifiek)
Wetenschap: Verschuiving focus criminologie. Nadruk 3. Enkel RAT is etiologisch
op: (op macroniveau)
- Rationele daders
- Gelegenheden voor criminaliteit
Criminaliteit volgt uit de beslissingen van de dader Beide onderzoekers zijn werkzaam binnen Criminaliteit: Moeilijk te meten:
➔ niet-pathologisch: er is niets mis met de beleidscontext (overheidsinstantie) - crime involvement - observeren is ethisch
a. Rationele keuze- dader - crime events onverantwoord
benadering (Cornish Benadering biedt raamwerk voor beleidsonderzoek en - nabootsen is niet
& Clarke) Besluitvormingsbenadering andere theorieën; te breed om een theorie genoemd te Crime involvement: hetzelfde als een echte
➔ Micro worden - multistage situatie
Delinquenten maken een afweging (reasoning - langdurig
offender): - veel (algemene) factoren en Wel empirisch bewijs voor planne
- met een bepaalde mate van rationaliteit informatie binnen beperkte rationaliteit
- doel is om er beter van te worden ➔ nut van situationele
Crime events: preventie
Crime Specific: focus op misdrijf ipv dader - korter beslisproces ➔ vooral voor
(involvement vs. events) - informatie die direct relevant is vermogenscriminaliteit
➔ recentelijk ook voor
Rationaliteit ≠ vrije wil organisatiecriminaliteit
➔ beperkte rationaliteit
Macro: Veranderingen in routine activiteiten leiden Na WOII: Criminaliteit stijgt maar de leefomstandigheden Gemotiveerde dader Veel onderzoek naar RAT
tot veranderingen in gelegenheden worden beter ➔ Zwart gat; In principe is ➔ Vooral op gebied van
b. Routine ➔ Oorzaak: sociale en technologische ➔ Verklaring: gelegenheden zijn veranderd iedereen gemotiveerd bekwame guardian en
Activiteitentheorie patronen veranderen situationele preventie
(RAT) (Lawrence Geschikt doelwit ➔ Vooral op microniveau
Cohen & Felson) Micro: gelegenheid wordt geboden door een Vanwege eenvoud van de theorie: ➔ Persoon of opject
➔ Macro & samenkomst in tijd en plaats van: - Vaak afgewezen door peer-reviewers ➔ VIVA Hotspots
, Sociologische theorieën/benaderingen
Theorie Essentie Context Inhoud Empirische ondersteuning
Verklaring van criminaliteit op mesoniveau 19e eeuw: Industrialisatie en Urbanisatie Chicago school Shaw & McKay Studie van
Klassiek ➔ Sociale ecologie: patronen van ➔ Gevolg: ontwikkeling sociologie als Grote migratie naar Chicago vanuit de sociale desorganisatie
Ecologische theorieën criminaliteit op bepaalde plekken en over wetenschap VS en Europa
tijd; analogie met kolonisatie door platen ➔ Inhoud sociologie destijds: in kaart brengen ➔ Gevolg: enorme groei Chicago Replicatie in andere steden
Sociale ecologie en dieren van patronen: Cartografische school ➔ Gevolg: industrialisatie en
➔ Toegepast: stedelijke biologie; ➔ Gevolg: grotere nadruk op de invloed van de urbanisatie Enig bewijs
Chicago School waaronder ook stadsopbouw, planning, maatschappij op criminaliteit ➔ Gevolg: groter worden ➔ Maar, geen volledige
➔ Meso etc. verschillen tussen arm en rijk verklaring
Quetelet: ➔ Gevolg: arbeiders komen in
Crimes of place - Verschillen in rijkdom slechte condities te wonen
➔ Waarom is er op een specifieke plek - Heterogene bevolkingssamenstelling
meer criminaliteit dan elders - Bevolkingsdichtheid Chicago als natuurlijk laboratorium
- Gelegenheid voor criminaliteit
Ecologie = connecties tussen organismen en hun ➔ Hoe hoger deze factoren, hoe meer Stadsecologie
omgeving en met elkaar criminaliteit - Beweging en concentratie op
specifieke locaties
Georg Simmel - Mensen zijn afhankelijk van
- De vreemdeling elkaar en hun omgeving
- De metropool en het geestesleven - Stad als een organisme
➔ Enorm potentieel voor vrijheid en blasé - Conflict én consensus
houding (prikkelgevoeligheid) - Criminaliteit als sociaal
➔ Strijd met natuur wordt strijd met anderen (om product van verstedelijking
winst ipv overleven) ➔ Deterministische benadering
Robert Ezra Park
- Journalist en activist (veldwerk)
- Hoofd van Chicago School
- Student van Simmel
➔ Denkbeeld: de stad ontwikkelt zich niet
willekeurig en sociale processen beïnvloeden
menselijk gedrag
Theorie van Concentrische zones Sociale desorganisatie
Klassiek (Burgess) ➔ Vaak gemeten als
a. Sociale - Zone 1: CBD combinatie van
desorganisatietheorie - Zone 2: Transitiezone heterogeniteit, sociaal-
- Zone 3: Arbeiderszone economische status
- Zone 4: Residentiële zone (SES) en mobiliteit
- Zone 5: Commuter’s zone
➔ Uitwerking Shaw & McKay:
Sociale
Desorganisatietheorie in de
transitiezone:
- Afbraak van sociale instituties
- Gevolg: sociale problemen
- Verloedering
Theorie Essentie Context Inhoud Empirische ondersteuning
De mens is een rationeel, doelbewust wezen Na WOII: Strafrechtshervorming: hulp ipv straf Vergelijking Rationele
- Wel sprake van begrensde rationaliteit keuzebenadering en RAT:
Rationele keuze/ Tot Jaren ’70: Resocialisatie en behandeling als doel van ➔ Overeenkomsten:
gelegenheids- Doel: theoretische basis bieden voor situationele Sr 1. Nadruk op situationele
theorieën criminaliteitspreventie ➔ Kritiek: rechtsongelijkheid en geen dalende factoren ipv kenmerken
criminaliteitscijfers van de dader
Kenmerken: ➔ Gevolg: “Nothing works” beeld 2. Onderscheid tussen
- Politiek neutraal ➔ Later: “What works principes” involvement en events
- Etiologisch ➔ Leidt tot: vergelding als doel en dader als 3. Crime Specific
rationele actor (VS: just-deserts) ➔ Verschillen:
➔ Tegelijkertijd: politiek naar rechts, strenger 1. RAT gaat alleen over
strafrechtelijk beleid (3 strikes you’re out) crime events
➔ Gevolg: persoon van de dader verdwijnt naar 2. RAT gaat over bredere
de achtergrond groepen misdrijven
(minder specifiek)
Wetenschap: Verschuiving focus criminologie. Nadruk 3. Enkel RAT is etiologisch
op: (op macroniveau)
- Rationele daders
- Gelegenheden voor criminaliteit
Criminaliteit volgt uit de beslissingen van de dader Beide onderzoekers zijn werkzaam binnen Criminaliteit: Moeilijk te meten:
➔ niet-pathologisch: er is niets mis met de beleidscontext (overheidsinstantie) - crime involvement - observeren is ethisch
a. Rationele keuze- dader - crime events onverantwoord
benadering (Cornish Benadering biedt raamwerk voor beleidsonderzoek en - nabootsen is niet
& Clarke) Besluitvormingsbenadering andere theorieën; te breed om een theorie genoemd te Crime involvement: hetzelfde als een echte
➔ Micro worden - multistage situatie
Delinquenten maken een afweging (reasoning - langdurig
offender): - veel (algemene) factoren en Wel empirisch bewijs voor planne
- met een bepaalde mate van rationaliteit informatie binnen beperkte rationaliteit
- doel is om er beter van te worden ➔ nut van situationele
Crime events: preventie
Crime Specific: focus op misdrijf ipv dader - korter beslisproces ➔ vooral voor
(involvement vs. events) - informatie die direct relevant is vermogenscriminaliteit
➔ recentelijk ook voor
Rationaliteit ≠ vrije wil organisatiecriminaliteit
➔ beperkte rationaliteit
Macro: Veranderingen in routine activiteiten leiden Na WOII: Criminaliteit stijgt maar de leefomstandigheden Gemotiveerde dader Veel onderzoek naar RAT
tot veranderingen in gelegenheden worden beter ➔ Zwart gat; In principe is ➔ Vooral op gebied van
b. Routine ➔ Oorzaak: sociale en technologische ➔ Verklaring: gelegenheden zijn veranderd iedereen gemotiveerd bekwame guardian en
Activiteitentheorie patronen veranderen situationele preventie
(RAT) (Lawrence Geschikt doelwit ➔ Vooral op microniveau
Cohen & Felson) Micro: gelegenheid wordt geboden door een Vanwege eenvoud van de theorie: ➔ Persoon of opject
➔ Macro & samenkomst in tijd en plaats van: - Vaak afgewezen door peer-reviewers ➔ VIVA Hotspots
, Sociologische theorieën/benaderingen
Theorie Essentie Context Inhoud Empirische ondersteuning
Verklaring van criminaliteit op mesoniveau 19e eeuw: Industrialisatie en Urbanisatie Chicago school Shaw & McKay Studie van
Klassiek ➔ Sociale ecologie: patronen van ➔ Gevolg: ontwikkeling sociologie als Grote migratie naar Chicago vanuit de sociale desorganisatie
Ecologische theorieën criminaliteit op bepaalde plekken en over wetenschap VS en Europa
tijd; analogie met kolonisatie door platen ➔ Inhoud sociologie destijds: in kaart brengen ➔ Gevolg: enorme groei Chicago Replicatie in andere steden
Sociale ecologie en dieren van patronen: Cartografische school ➔ Gevolg: industrialisatie en
➔ Toegepast: stedelijke biologie; ➔ Gevolg: grotere nadruk op de invloed van de urbanisatie Enig bewijs
Chicago School waaronder ook stadsopbouw, planning, maatschappij op criminaliteit ➔ Gevolg: groter worden ➔ Maar, geen volledige
➔ Meso etc. verschillen tussen arm en rijk verklaring
Quetelet: ➔ Gevolg: arbeiders komen in
Crimes of place - Verschillen in rijkdom slechte condities te wonen
➔ Waarom is er op een specifieke plek - Heterogene bevolkingssamenstelling
meer criminaliteit dan elders - Bevolkingsdichtheid Chicago als natuurlijk laboratorium
- Gelegenheid voor criminaliteit
Ecologie = connecties tussen organismen en hun ➔ Hoe hoger deze factoren, hoe meer Stadsecologie
omgeving en met elkaar criminaliteit - Beweging en concentratie op
specifieke locaties
Georg Simmel - Mensen zijn afhankelijk van
- De vreemdeling elkaar en hun omgeving
- De metropool en het geestesleven - Stad als een organisme
➔ Enorm potentieel voor vrijheid en blasé - Conflict én consensus
houding (prikkelgevoeligheid) - Criminaliteit als sociaal
➔ Strijd met natuur wordt strijd met anderen (om product van verstedelijking
winst ipv overleven) ➔ Deterministische benadering
Robert Ezra Park
- Journalist en activist (veldwerk)
- Hoofd van Chicago School
- Student van Simmel
➔ Denkbeeld: de stad ontwikkelt zich niet
willekeurig en sociale processen beïnvloeden
menselijk gedrag
Theorie van Concentrische zones Sociale desorganisatie
Klassiek (Burgess) ➔ Vaak gemeten als
a. Sociale - Zone 1: CBD combinatie van
desorganisatietheorie - Zone 2: Transitiezone heterogeniteit, sociaal-
- Zone 3: Arbeiderszone economische status
- Zone 4: Residentiële zone (SES) en mobiliteit
- Zone 5: Commuter’s zone
➔ Uitwerking Shaw & McKay:
Sociale
Desorganisatietheorie in de
transitiezone:
- Afbraak van sociale instituties
- Gevolg: sociale problemen
- Verloedering
