Samenvatting hoorcolleges Inleiding in de methodologie en statistiek

Hoorcolleges
1-11-2021
Inleiding in de Methodologie en
Statistiek




D. van den Bos

,Inhoud
Hoorcollege week 1:...........................................................................................................................2
Hoorcollege week 2:...........................................................................................................................4
Hoorcollege week 3:.........................................................................................................................10
Hoorcollege week 4:.........................................................................................................................13
Hoorcollege week 6:.........................................................................................................................16
Hoorcollege week 7:.........................................................................................................................20
Hoorcollege week 8:.........................................................................................................................25
Hoorcollege week 9..........................................................................................................................30




1

,Hoorcollege week 1:
Psychologie = een wetenschappelijke discipline die gedrag en mentale processen (emotie, denken)
bestudeert met wetenschappelijke methoden.

De wetenschappelijke benadering:

1. Systematisch empirisme:
a. Het idee dat je kennis kunt vergaren door in de echte wereld te gaan kijken,
observatie. Maar dit wel op een systematische manier aanpakken.
2. Publieke verificatie:
a. Andere mensen kunnen bevestigen of ontkrachten dat jouw bevindingen juist zijn of
juist niet.
3. Oplosbare problemen
a. Het moet makkelijk te observeren zijn. dus niet bijvoorbeeld als vraag: bestaan
engelen echt.

Wetenschappers doen feitelijk 2 dingen:

1. Ontdekken en beschrijven van verschijnselen, patronen en relaties.
2. Verklaringen/theorieën opstellen, toetsen en evalueren.

Categorieën van (gedrags)onderzoek:

- Descriptief: beschrijven, inventariseren: Hoeveel depressies zijn er ontstaan gedurende de
lockdown.
- Correlationeel: relaties tussen verschijnselen. Hoe hangt het aantal depressie-diagnoses
samen met de lockdown?
- Experimenteel: oorzaak-gevolg (causale) relaties aantonen. Kenmerken: manipulatie, random
toewijzing en experimentele controle.
- Quasi-experimenteel: als experimenteel, maar met minder strenge controle en/of geen
random toewijzing (vaak ingezet als echt experimenteel onderzoek niet mogelijk is).

De empirische cyclus:

- Observatie
o De fase waarin er een idee ontstaat voor een onderzoek.
o Dit idee kan overal vandaan komen = vrijheid van onderwerp.
- Inductie
o Van een specifieke observatie wordt een algemene bredere theorie omschreven.
o Dit wordt ook wel een “leap of faith”.
o Theorie = verzameling uitspraken (proposities) die de relatie beschrijft tussen een
aantal begrippen (concepten).
o Van een specifieke observatie naar een algemene theorie. Een algemene theorie is
nog niet onderzoekbaar, deze is nog te algemeen.
- Deductie
o Uit algemene hypothese/theorie wordt een toetsbare werkhypothese
(onderzoeksvraag) afgeleid.
o Deductie = logica
o Het is een voorspelling die uit die theorie volgt.
- Toetsing
o Werkhypothese(n) toetsen door onderzoek daadwerkelijk uit te voeren.

2

, o Data verzamelen
o Analyseren van verzamelde data
o Conclusies trekken
 Op basis van analyse
 Naar aanleiding van de onderzoeksvraag
 Over correctheid van werkhypothese(n)
- Evaluatie
o Wat zegt het resultaat over de algemene hypothese/theorie?  bevestigen of
verwerpen?
o Theorie aanpassen, uitbreiden of verbeteren?
o Tekortkomingen aan ons onderzoek?

2 soorten definities:

1. Conceptuele definitie = wat wordt met een begrip bedoeld (abstract)
2. Operationele definitie = hoe wordt het begrip waargenomen, gemeten of gemanipuleerd
(concreet).

Kan een theorie bewezen worden?

- Positief bewijs (waar): logisch onmogelijk
- Negatief bewijs (niet waar): praktisch onmogelijk

Waar zijn we dan mee bezig?

- Bewijs verzamelen om een theorie te ondersteunen.

Kwaliteit van bewijs hangt af van:

- Strengheid van de tests
- Aantal bevestigingen
- Methodologisch pluralisme = gevarieerdheid methoden

Data = (vastgelegde) gegevens. Vormen de basis voor wetenschappelijk onderzoek.

Doel van onderzoek:

- Beschrijven, voorspellen en verklaren van verschillen in gedrag en mentale processen tussen
mensen (variabiliteit).
- Variabele = iets dat kan variëren
o Tussen personen (lengte, angst, motivatie)
o Tussen situaties (school vs. Privé)
o In de loop van de tijd (van kind naar volwassene)
- Variantie = maat voor variabiliteit (week 4)
o Bekijkt scores t.o.v. een standaard (het gemiddelde).

Opsplitsen van variantie:

Totale variantie = systematische variantie + fouten variance

Totale variantie (te verklaren variantie) = alle verschillen tussen individuen

Systematische variantie (verklaarde variantie) = verschillen door (samenhang met) bepaalde
variabele.

3