Verdediging in Strafzaken – Bijeenkomst 2
Leerdoelen:
De student kan benoemen welke onderwerpen in de Advocatenwet worden geregeld;
De student kan uitleggen hoe de tuchtrechtspraak voor advocaten is georganiseerd;
Tuchtrecht
De tuchtrechtspraak voor advocaten is geregeld in art. 46 t/m 60h Advw. Het wordt
uitgeoefend door de Raden van Discipline in eerste aanleg en door het Hof van Discipline in
hoger beroep (en laatste instantie).
- Raad van discipline: een voorzitter, maximaal zes plaatsvervangende voorzitters, acht
leden-advocaten en maximaal vijftien plaatsvervangende leden-advocaten. De
voorzitter is een rechter.
- Hof van discipline: een voorzitter, maximaal zes plaatsvervangend voorzitters, vier
leden-advocaten en zoveel plaatsvervangend leden-advocaten als nodig wordt geacht.
Ook hier is de voorzitter een rechter.
De deken vormt de poort tot de tuchtrechtspraak omdat alle klachten tegen advocaten eerst
schriftelijk bij hem ingediend moeten worden. Hij is verplicht om onderzoek in te stellen naar
elke ingediende klacht (art. 46c Advw), waaraan elke advocaat moet meewerken
(gedragsregel 29). Hij zal vervolgens eerst proberen tot een minnelijke schikking proberen te
komen, en daarna de klacht pas voorleggen aan de RvD. Hierop is een uitzondering mogelijk
als dit onmogelijk of onwenselijk is, of als de klager hier uitdrukkelijk om verzoekt in zijn
klacht (art. 46d en e Advw). Verder kan de deken gebruik maken van het dekenbezwaar (art.
46f Advw).
Het doel van het tuchtrecht
Het doel van het tuchtrecht is kort gezegd het bevorderen van een goede beroepsuitoefening.
Op grond van art. 46 Advw moet de advocaat zich gedragen zoals een behoorlijke
beroepsbeoefenaar betaamt. Lang was het veiligstellen van de eer van de beroepsgroep het
voornaamste doel van het tuchtrecht. Nu is het beschermen van de cliënt veel belangrijker
geworden. Klagers zijn dan ook vaak cliënten. Andere groepen zijn de eigen
beroepsorganisatie en de collega’s en professionals uit de juridische wereld (zoals de OvJ).
, Klachtrecht
Een klacht kan worden ingediend door de cliënt, door een OvJ, door een rechter of zelfs door
een derde. Wel moet de klager altijd een eigen belang hebben bij de klacht. Vereist is dat de
klager rechtstreeks getroffen is in een direct belang. De klager mag dus niet een stap
verwijderd zijn van het handelen van de betreffende advocaat: geen afgeleid belang. (zie o.a.
HvD 27 maart 2009, 5182).
Geen belanghebbende? Dan is het een optie om de bezwaren kenbaar te maken bij de deken,
die zoals genoemd op grond van art. 46f Advw kan besluiten tot het indienen van een
dekenbezwaar.
Ook over privégedragingen van een advocaat kan geklaagd worden, mits er voldoende
aanknopingspunten zijn met de praktijkuitoefening of omdat het gedrag van de advocaat in
het licht van zijn beroepsuitoefening als absoluut ongeoorloofd moet worden beschouwd.
Verder wordt bij klachten over het algemeen een termijn van drie jaar gehanteerd. Een
klachttermijn van langer dan drie jaar is alleen aanvaardbaar als de specifieke
omstandigheden van het geval daartoe aanleiding geven.
Beroepsgeheim in de tuchtprocedure
Als de cliënt klager is geldt de geheimhoudingsplicht niet onverkort. Dit omdat van de
advocaat niet verlang kan worden dat hij zich aan zijn geheimhoudingsplicht houdt als hij
zich daardoor niet effectief kan verweren. Verder mag van de tuchtrechter verwacht worden
dat er zeer terughoudend gebruik gemaakt wordt van gegevens die onder de
geheimhoudingsplicht vallen.
Het wordt ingewikkelder wanneer de cliënt niet de klager is of bij verzoeken om informatie
vanuit de deken in het kader van een mogelijke tuchtprocedure. De advocaat is dan immers
verplicht om mee te werken op grond van gedragsregel 29, maar hij heeft zich ook aan zijn
geheimhoudingsplicht te houden. Vraag is dus of deze plicht ook geldt binnen het tuchtrecht.
Uit gedragsregel 29 volgt ook dat de advocaat zich in principe niet op zijn
geheimhoudingsplicht mag beroepen, behoudens bijzondere gevallen. Wat onder dergelijke
bijzondere gevallen valt is onduidelijk. In de praktijk kan dit probleem opgelost worden door
de tuchtzaak te behandelen achter gesloten deuren als het gaat om een dekenbezwaar.
Wanneer er een klacht is ingediend door een derde biedt behandeling achter gesloten deuren
geen oplossing. Dan kan de advocaat eventueel gehoord worden in afwezigheid van de derde.
Wanneer zelfs dit niet voldoende is omdat uit de uitkomst van de tuchtrechtelijke procedure
conclusies getrokken kunnen worden die een negatieve invloed hebben op de positie van de
Leerdoelen:
De student kan benoemen welke onderwerpen in de Advocatenwet worden geregeld;
De student kan uitleggen hoe de tuchtrechtspraak voor advocaten is georganiseerd;
Tuchtrecht
De tuchtrechtspraak voor advocaten is geregeld in art. 46 t/m 60h Advw. Het wordt
uitgeoefend door de Raden van Discipline in eerste aanleg en door het Hof van Discipline in
hoger beroep (en laatste instantie).
- Raad van discipline: een voorzitter, maximaal zes plaatsvervangende voorzitters, acht
leden-advocaten en maximaal vijftien plaatsvervangende leden-advocaten. De
voorzitter is een rechter.
- Hof van discipline: een voorzitter, maximaal zes plaatsvervangend voorzitters, vier
leden-advocaten en zoveel plaatsvervangend leden-advocaten als nodig wordt geacht.
Ook hier is de voorzitter een rechter.
De deken vormt de poort tot de tuchtrechtspraak omdat alle klachten tegen advocaten eerst
schriftelijk bij hem ingediend moeten worden. Hij is verplicht om onderzoek in te stellen naar
elke ingediende klacht (art. 46c Advw), waaraan elke advocaat moet meewerken
(gedragsregel 29). Hij zal vervolgens eerst proberen tot een minnelijke schikking proberen te
komen, en daarna de klacht pas voorleggen aan de RvD. Hierop is een uitzondering mogelijk
als dit onmogelijk of onwenselijk is, of als de klager hier uitdrukkelijk om verzoekt in zijn
klacht (art. 46d en e Advw). Verder kan de deken gebruik maken van het dekenbezwaar (art.
46f Advw).
Het doel van het tuchtrecht
Het doel van het tuchtrecht is kort gezegd het bevorderen van een goede beroepsuitoefening.
Op grond van art. 46 Advw moet de advocaat zich gedragen zoals een behoorlijke
beroepsbeoefenaar betaamt. Lang was het veiligstellen van de eer van de beroepsgroep het
voornaamste doel van het tuchtrecht. Nu is het beschermen van de cliënt veel belangrijker
geworden. Klagers zijn dan ook vaak cliënten. Andere groepen zijn de eigen
beroepsorganisatie en de collega’s en professionals uit de juridische wereld (zoals de OvJ).
, Klachtrecht
Een klacht kan worden ingediend door de cliënt, door een OvJ, door een rechter of zelfs door
een derde. Wel moet de klager altijd een eigen belang hebben bij de klacht. Vereist is dat de
klager rechtstreeks getroffen is in een direct belang. De klager mag dus niet een stap
verwijderd zijn van het handelen van de betreffende advocaat: geen afgeleid belang. (zie o.a.
HvD 27 maart 2009, 5182).
Geen belanghebbende? Dan is het een optie om de bezwaren kenbaar te maken bij de deken,
die zoals genoemd op grond van art. 46f Advw kan besluiten tot het indienen van een
dekenbezwaar.
Ook over privégedragingen van een advocaat kan geklaagd worden, mits er voldoende
aanknopingspunten zijn met de praktijkuitoefening of omdat het gedrag van de advocaat in
het licht van zijn beroepsuitoefening als absoluut ongeoorloofd moet worden beschouwd.
Verder wordt bij klachten over het algemeen een termijn van drie jaar gehanteerd. Een
klachttermijn van langer dan drie jaar is alleen aanvaardbaar als de specifieke
omstandigheden van het geval daartoe aanleiding geven.
Beroepsgeheim in de tuchtprocedure
Als de cliënt klager is geldt de geheimhoudingsplicht niet onverkort. Dit omdat van de
advocaat niet verlang kan worden dat hij zich aan zijn geheimhoudingsplicht houdt als hij
zich daardoor niet effectief kan verweren. Verder mag van de tuchtrechter verwacht worden
dat er zeer terughoudend gebruik gemaakt wordt van gegevens die onder de
geheimhoudingsplicht vallen.
Het wordt ingewikkelder wanneer de cliënt niet de klager is of bij verzoeken om informatie
vanuit de deken in het kader van een mogelijke tuchtprocedure. De advocaat is dan immers
verplicht om mee te werken op grond van gedragsregel 29, maar hij heeft zich ook aan zijn
geheimhoudingsplicht te houden. Vraag is dus of deze plicht ook geldt binnen het tuchtrecht.
Uit gedragsregel 29 volgt ook dat de advocaat zich in principe niet op zijn
geheimhoudingsplicht mag beroepen, behoudens bijzondere gevallen. Wat onder dergelijke
bijzondere gevallen valt is onduidelijk. In de praktijk kan dit probleem opgelost worden door
de tuchtzaak te behandelen achter gesloten deuren als het gaat om een dekenbezwaar.
Wanneer er een klacht is ingediend door een derde biedt behandeling achter gesloten deuren
geen oplossing. Dan kan de advocaat eventueel gehoord worden in afwezigheid van de derde.
Wanneer zelfs dit niet voldoende is omdat uit de uitkomst van de tuchtrechtelijke procedure
conclusies getrokken kunnen worden die een negatieve invloed hebben op de positie van de
