Thema 8: Zwelling
HC56: Pijnloze zwelling gewricht/weke delen
Anamnese zwelling -> onderscheid inflammatoire en non-inflammatoir
- Wie heb ik voor me (kennis van de epidemiologie)
- Aard, ontstaan, grootte en lokalisatie van de zwelling
- Bijkomende symptomen
- Bevindingen bij röntgen/lab
Dan volgt de reumatologische tractusanamnese (zie vorig thema)
Dan interne tractusanamnese
Casus 1. Dhr, 33 jr, dikke enkel
- In de loop van de dagen ontstaan
- Zwelling achterzijde enkel, voelt lokaal warm
- Doet pijn bij lopen, en ook 's nachts
- Bijkomende symptomen
o Ook rugpijn ’s nachts naast pijnlijke voet
o Eerste uren van de ochtend alles voelt stijf
- Aanvullend onderzoek
o BSE 33 mm/uur (licht verhoogd)
Vanwege jonge man -> waarschijnlijk spondylartritis met
enthesitis (= ontsteking waar ligamenten en pezen aanhechten op
het bot)
o Meestal presenteert dit zich voor je 45 ste
Casus 2. Mw, zwellingen in de hals
- In afgelopen 10 jaar ontstaan
- Zwelling zacht/elastisch en niet pijnlijk
- Mate van zwelling wisselt per periode
- Bijkomende symptomen
o Hele droge geïrriteerde ogen
o Niet goed slikken -> xerostomie (droge mond)
o Moe, overal pijn
o Geen andere zwelling
- Aanvullend onderzoek
o BSE 56 mm/uur
o ANF, SSA, SSB positief
o Positieve Schirmertest
Filterpapier aan het ooglid om te kijken of het oog
voldoende tranen produceert
Waarschijnlijk Sjögrens
o Klachten treden voornamelijk op tussen 20-50 jr
o Man-vrouw ratio 1:9, 0,5-1% prevalentie
,Sjögren
- Auto-immuunontsteking in speekselklieren en traanbuiten, kan uitbreiden naar organen
(bloedvaten, nieren en longen)
- Presentatie met klachten droge ogen, droge mond (sicca)
- Serologie: ANF+, anti-SSA+ en anti-SSB+
- Kan zich ook secundair uiten wanneer patient bekend is met andere systemische auto-
immuunziekte zoals RA, SLE of sclerodermie
o Primair vs secundair
Casus 3. Mw, 66 jaar
- Voorgeschiedenis
o 1972 ongedifferentieerde oligoartritis met Raynaud
o 2000 watermelon stomach (bloedingen maag -> endoscopie lijkt watermeloen)
o 2009 knobbels aan de vingertoppen, soms pijnlijk
- Steeds meer onderhuidse knobbels die bij blagen pijnlijk/ontstoken zijn
- Soms witte uitvloed
Systemische sclerose
o >90% van patienten ANA-positief
o Weke delen calcinose kan bij
meerdere auto-
immuunsysteemziekten voorkomen
Plaatje -> histologie van een reumanodus
- Kunnen ook inwendig optreden
Zie nog dia’s aan het einde -> wat is de diagnose?
, HC57: Weke delen tumoren
99% van weke delen zwellingen zijn goedaardig -> maar 1% kwaadaardig
- 800 weke delen tumoren/jaar in NL (lipomen, desmoid tumoren, reuscel houdende tumoren)
- Hiervan 200 echt hooggradig maligne sarcomen
Maligne weke delen tumoren -> soft tissue sarcoma (sarcoom = maligne)
Hier zijn heel veel verschillende van (>100 verschillende volgens WHO)
- Liposarcoom vet
- Fibrosarcoom fibreus
- Rhabdomyosarcoom, leiomyosarcoom spier
- Maligne perifere zenuwschede tumor (MPNST) zenuw
- Angiosarcoom vasculair
- Synoviosarcoom onzeker (niet synovium!)
o Zit wel vaak in de buurt van gewrichten
Epidemiologie sarcomen
- Incidentie 5:100.00 (1,5% van alle kankerpatiënten)
- Mannen > vrouwen
- 85% >15 jaar (alles bij volwassenen behalve rhabdomyosarcoom)
o Liposarcoom 50-80
o Fibrosarcoom 30-55
o Synoviosarcoom 15-40
o MPNST 30-50
o Over het algemeen survival voor jongere mensen beter
- 60% in extremiteiten (adductorenloge)
Klinische presentatie
- Benigne vs maligne
o Zie de verschillen plaatjes
o Lipoom is ook onder de huid te bewegen
- Beeldvorming
o MRI, MRI en CT
o Links is lipoom
Homogeen, glad begrensd
o Rechts
Oedeem
Grillig begrensd
Niet homogeen
Centrale necrose (zwarte binnen de zwelling op CT)
Weke delen sarcomen
- 2/3 pijnloos!
- Gem. 5-jaars overleving -> 50%
- Gem. diameter 10 cm
- Gem. 3 huisartsbezoeken -> verwijzing
Onthouden -> zwelling groter dan een golfbal en groeit -> denk aan een sarcoom
- 4,5-5 cm
HC56: Pijnloze zwelling gewricht/weke delen
Anamnese zwelling -> onderscheid inflammatoire en non-inflammatoir
- Wie heb ik voor me (kennis van de epidemiologie)
- Aard, ontstaan, grootte en lokalisatie van de zwelling
- Bijkomende symptomen
- Bevindingen bij röntgen/lab
Dan volgt de reumatologische tractusanamnese (zie vorig thema)
Dan interne tractusanamnese
Casus 1. Dhr, 33 jr, dikke enkel
- In de loop van de dagen ontstaan
- Zwelling achterzijde enkel, voelt lokaal warm
- Doet pijn bij lopen, en ook 's nachts
- Bijkomende symptomen
o Ook rugpijn ’s nachts naast pijnlijke voet
o Eerste uren van de ochtend alles voelt stijf
- Aanvullend onderzoek
o BSE 33 mm/uur (licht verhoogd)
Vanwege jonge man -> waarschijnlijk spondylartritis met
enthesitis (= ontsteking waar ligamenten en pezen aanhechten op
het bot)
o Meestal presenteert dit zich voor je 45 ste
Casus 2. Mw, zwellingen in de hals
- In afgelopen 10 jaar ontstaan
- Zwelling zacht/elastisch en niet pijnlijk
- Mate van zwelling wisselt per periode
- Bijkomende symptomen
o Hele droge geïrriteerde ogen
o Niet goed slikken -> xerostomie (droge mond)
o Moe, overal pijn
o Geen andere zwelling
- Aanvullend onderzoek
o BSE 56 mm/uur
o ANF, SSA, SSB positief
o Positieve Schirmertest
Filterpapier aan het ooglid om te kijken of het oog
voldoende tranen produceert
Waarschijnlijk Sjögrens
o Klachten treden voornamelijk op tussen 20-50 jr
o Man-vrouw ratio 1:9, 0,5-1% prevalentie
,Sjögren
- Auto-immuunontsteking in speekselklieren en traanbuiten, kan uitbreiden naar organen
(bloedvaten, nieren en longen)
- Presentatie met klachten droge ogen, droge mond (sicca)
- Serologie: ANF+, anti-SSA+ en anti-SSB+
- Kan zich ook secundair uiten wanneer patient bekend is met andere systemische auto-
immuunziekte zoals RA, SLE of sclerodermie
o Primair vs secundair
Casus 3. Mw, 66 jaar
- Voorgeschiedenis
o 1972 ongedifferentieerde oligoartritis met Raynaud
o 2000 watermelon stomach (bloedingen maag -> endoscopie lijkt watermeloen)
o 2009 knobbels aan de vingertoppen, soms pijnlijk
- Steeds meer onderhuidse knobbels die bij blagen pijnlijk/ontstoken zijn
- Soms witte uitvloed
Systemische sclerose
o >90% van patienten ANA-positief
o Weke delen calcinose kan bij
meerdere auto-
immuunsysteemziekten voorkomen
Plaatje -> histologie van een reumanodus
- Kunnen ook inwendig optreden
Zie nog dia’s aan het einde -> wat is de diagnose?
, HC57: Weke delen tumoren
99% van weke delen zwellingen zijn goedaardig -> maar 1% kwaadaardig
- 800 weke delen tumoren/jaar in NL (lipomen, desmoid tumoren, reuscel houdende tumoren)
- Hiervan 200 echt hooggradig maligne sarcomen
Maligne weke delen tumoren -> soft tissue sarcoma (sarcoom = maligne)
Hier zijn heel veel verschillende van (>100 verschillende volgens WHO)
- Liposarcoom vet
- Fibrosarcoom fibreus
- Rhabdomyosarcoom, leiomyosarcoom spier
- Maligne perifere zenuwschede tumor (MPNST) zenuw
- Angiosarcoom vasculair
- Synoviosarcoom onzeker (niet synovium!)
o Zit wel vaak in de buurt van gewrichten
Epidemiologie sarcomen
- Incidentie 5:100.00 (1,5% van alle kankerpatiënten)
- Mannen > vrouwen
- 85% >15 jaar (alles bij volwassenen behalve rhabdomyosarcoom)
o Liposarcoom 50-80
o Fibrosarcoom 30-55
o Synoviosarcoom 15-40
o MPNST 30-50
o Over het algemeen survival voor jongere mensen beter
- 60% in extremiteiten (adductorenloge)
Klinische presentatie
- Benigne vs maligne
o Zie de verschillen plaatjes
o Lipoom is ook onder de huid te bewegen
- Beeldvorming
o MRI, MRI en CT
o Links is lipoom
Homogeen, glad begrensd
o Rechts
Oedeem
Grillig begrensd
Niet homogeen
Centrale necrose (zwarte binnen de zwelling op CT)
Weke delen sarcomen
- 2/3 pijnloos!
- Gem. 5-jaars overleving -> 50%
- Gem. diameter 10 cm
- Gem. 3 huisartsbezoeken -> verwijzing
Onthouden -> zwelling groter dan een golfbal en groeit -> denk aan een sarcoom
- 4,5-5 cm
