Taal & didactiek spelling, Huizenga, 2015
Spelling hoofdstuk 4 doelstellingen en leerstofordening
4.1 inhoud van het spellingsonderwijs
Twee belangrijke criteria voor de inhoud van het spellingonderwijs:
De frequentie van woorden;
De moeilijkheid van woorden.
Voordelen van het aanleren van een kleine geselecteerde groep woorden:
Kinderen hanteren de spellingsregels beter als ze deze grondig hebben
leren toepassen op een klein aantal voorbeelden;
Het is beter mogelijk om individuele fouten te behandelen;
De leerkracht hoeft minder tijd te besteden aan het spellingonderwijs.
4.2 spellingscategorieën
Spellingscategorie: een groep woorden met dezelfde spellingsmoeilijkheid.
Criteria voor de indeling in spellingscategorieën:
De spellingsstrategie die kinderen moeten hanteren;
De mate waarin er een beroep wordt gedaan op de spellingsvoorwaarden;
De afwijkende schrijfwijze van klanken;
De opbouw van een woord;
De hoeveelheid woorden.
Er wordt begonnen met klankzuivere woorden. Daarna komen de niet-
klankzuivere woorden. Eerst eenlettergrepige woorden, daarna woorden met
meer lettergrepen. Eerst woorden met één regel, daarna woorden met meer
regels. Eerst frequente woorden, daarna minder frequente woorden. Dit spreekt
eigenlijk voor zich.
Het nut van het werken met spellingscategorieën:
Ze zijn richtinggevend voor het handelen van de leerkracht;
De leerlingen kunnen gerichter oefenen;
Het is voor de leerkracht gemakkelijk om fouten te analyseren;
De categorieën structureren de lesstof en dat helpt vooral voor kinderen
met spellingsproblemen.
4.3 doelstellingen van het spellingsonderwijs
Vijf klassen spellingsproblemen:
Alfabetisch: klankzuivere woorden;
Orthografisch: woorden met regels over de lettergreepgrens heen;
Morfologisch: woorden met voor- en achtervoegsels;
Morfologisch met gebruikmaking van syntactische kennis: de spelling van
werkwoorden;
Logografisch: woorden met vaststaande lettercombinaties die niet
klankzuiver zijn.
4.4 functioneel spellingonderwijs
Een functionele taalactiviteit: activiteiten waarbij de taal als communicatiemiddel
fungeert.
, Een ondersteunende taalactiviteit: activiteiten gericht op het vergroten van
taalvaardigheid.
Spellingsgeweten: de houding die leerlingen aannemen waarbij zij in al hun
schriftelijke werk foutloos kunnen spellen.
Spelling hoofdstuk 5 instructie
5.1 instructieprincipes
Instructieprincipes: de verschillende vaste werkwijzen die een leerkracht hanteert
om kinderen iets uit te leggen of te leren.
Algemene instructieprincipes: kunnen bij elk leerproces worden toegepast.
Specifieke instructieprincipes: afhankelijk van een bepaalde leertaak.
Een belangrijk algemeen instructieprincipe bij het spellingonderwijs is het leren
controleren van hetgeen dat geschreven is. Veel kinderen maken spellingsfouten
door slordigheid of gehaast werken. Dit kan worden voorkomen als kinderen de
attitude hebben om hun werk te controleren. Het controleren vindt op twee
momenten plaats:
Tijdens of vlak na het schrijven;
Achteraf
Vooral leerlingen met spellingsproblemen is het belangrijk het controleren
achteraf goed te oefenen. Het is het beste om de leerlingen hun werk te laten
nakijken aan de hand van specifieke spellingscategorieën.
Een ander goed algemeen instructieprincipe om te gebruiken is modeling. Dit is
het hardop denkend voordoen van de leerkracht. Inprenten van woordbeelden is
een vorm van specifieke instructieprincipes.
5.2 inprenten
Sommige woorden in de Nederlandse taal moet je gewoon weten. De spelling kun
je niet beredeneren en ook het vergelijken met een ander woord levert niks op.
Als je als leerkracht deze woorden wil aanleren moet je gebruik maken van
inprenting. Dit houdt in dat je de schrijfwijze van een woord in het geheugen
probeert vast te leggen.
Bij inprenting moet je niet alleen de aandacht vestigen op de visuele woordvorm.
Je moet ook aandacht besteden aan de betekenis van een woord. Inprenting wil
dus zeggen: verschillende aspecten van woorden in het geheugen vastleggen. Je
moet aandacht besteden aan:
Het correct uitspreken van een woord;
Het kunnen herkennen van spraakklanken in een woord;
Het vaststellen en onthouden van de klankvolgorde;
Het onthouden van specifieke lettercombinaties;
De opbouw van een woord;
Het herkennen van betekenisvolle delen;
De betekenis van een woord;
Het gebruik in zinsverband.
Spelling hoofdstuk 4 doelstellingen en leerstofordening
4.1 inhoud van het spellingsonderwijs
Twee belangrijke criteria voor de inhoud van het spellingonderwijs:
De frequentie van woorden;
De moeilijkheid van woorden.
Voordelen van het aanleren van een kleine geselecteerde groep woorden:
Kinderen hanteren de spellingsregels beter als ze deze grondig hebben
leren toepassen op een klein aantal voorbeelden;
Het is beter mogelijk om individuele fouten te behandelen;
De leerkracht hoeft minder tijd te besteden aan het spellingonderwijs.
4.2 spellingscategorieën
Spellingscategorie: een groep woorden met dezelfde spellingsmoeilijkheid.
Criteria voor de indeling in spellingscategorieën:
De spellingsstrategie die kinderen moeten hanteren;
De mate waarin er een beroep wordt gedaan op de spellingsvoorwaarden;
De afwijkende schrijfwijze van klanken;
De opbouw van een woord;
De hoeveelheid woorden.
Er wordt begonnen met klankzuivere woorden. Daarna komen de niet-
klankzuivere woorden. Eerst eenlettergrepige woorden, daarna woorden met
meer lettergrepen. Eerst woorden met één regel, daarna woorden met meer
regels. Eerst frequente woorden, daarna minder frequente woorden. Dit spreekt
eigenlijk voor zich.
Het nut van het werken met spellingscategorieën:
Ze zijn richtinggevend voor het handelen van de leerkracht;
De leerlingen kunnen gerichter oefenen;
Het is voor de leerkracht gemakkelijk om fouten te analyseren;
De categorieën structureren de lesstof en dat helpt vooral voor kinderen
met spellingsproblemen.
4.3 doelstellingen van het spellingsonderwijs
Vijf klassen spellingsproblemen:
Alfabetisch: klankzuivere woorden;
Orthografisch: woorden met regels over de lettergreepgrens heen;
Morfologisch: woorden met voor- en achtervoegsels;
Morfologisch met gebruikmaking van syntactische kennis: de spelling van
werkwoorden;
Logografisch: woorden met vaststaande lettercombinaties die niet
klankzuiver zijn.
4.4 functioneel spellingonderwijs
Een functionele taalactiviteit: activiteiten waarbij de taal als communicatiemiddel
fungeert.
, Een ondersteunende taalactiviteit: activiteiten gericht op het vergroten van
taalvaardigheid.
Spellingsgeweten: de houding die leerlingen aannemen waarbij zij in al hun
schriftelijke werk foutloos kunnen spellen.
Spelling hoofdstuk 5 instructie
5.1 instructieprincipes
Instructieprincipes: de verschillende vaste werkwijzen die een leerkracht hanteert
om kinderen iets uit te leggen of te leren.
Algemene instructieprincipes: kunnen bij elk leerproces worden toegepast.
Specifieke instructieprincipes: afhankelijk van een bepaalde leertaak.
Een belangrijk algemeen instructieprincipe bij het spellingonderwijs is het leren
controleren van hetgeen dat geschreven is. Veel kinderen maken spellingsfouten
door slordigheid of gehaast werken. Dit kan worden voorkomen als kinderen de
attitude hebben om hun werk te controleren. Het controleren vindt op twee
momenten plaats:
Tijdens of vlak na het schrijven;
Achteraf
Vooral leerlingen met spellingsproblemen is het belangrijk het controleren
achteraf goed te oefenen. Het is het beste om de leerlingen hun werk te laten
nakijken aan de hand van specifieke spellingscategorieën.
Een ander goed algemeen instructieprincipe om te gebruiken is modeling. Dit is
het hardop denkend voordoen van de leerkracht. Inprenten van woordbeelden is
een vorm van specifieke instructieprincipes.
5.2 inprenten
Sommige woorden in de Nederlandse taal moet je gewoon weten. De spelling kun
je niet beredeneren en ook het vergelijken met een ander woord levert niks op.
Als je als leerkracht deze woorden wil aanleren moet je gebruik maken van
inprenting. Dit houdt in dat je de schrijfwijze van een woord in het geheugen
probeert vast te leggen.
Bij inprenting moet je niet alleen de aandacht vestigen op de visuele woordvorm.
Je moet ook aandacht besteden aan de betekenis van een woord. Inprenting wil
dus zeggen: verschillende aspecten van woorden in het geheugen vastleggen. Je
moet aandacht besteden aan:
Het correct uitspreken van een woord;
Het kunnen herkennen van spraakklanken in een woord;
Het vaststellen en onthouden van de klankvolgorde;
Het onthouden van specifieke lettercombinaties;
De opbouw van een woord;
Het herkennen van betekenisvolle delen;
De betekenis van een woord;
Het gebruik in zinsverband.
