Aantekeningen Hoorcolleges AOP-
Psychologie
Naomi G. van den Hoek
Afdeling Psychologie, Rijksuniversiteit Groningen
PSBA2-03: Arbeids-, Organisatie- en Personeelspsychologie
2021/2022 Blok 1b
,Inhoudsopgave
College 1 – 15/11/2021..........................................................................................................................4
Enkele praktische zaken.....................................................................................................................4
Psychologie of confetti?......................................................................................................................4
Wat is AOP-psychologie?...................................................................................................................5
Het ‘scientist-practitioner model’.......................................................................................................5
Waarom leer je over AOP...................................................................................................................5
Implicaties van de AOP-psychologie...................................................................................................6
De contingentiebenadering:...............................................................................................................7
Contingentiefactoren/moderatoren...................................................................................................7
College 2 – 18/11/2021..........................................................................................................................9
Onderzoeksmethoden in de AOP.......................................................................................................9
De contigentiebenadering............................................................................................................10
Replicatie en de betrouwbaarheid van kennis..............................................................................10
Kwantitatief – kwalitatief..............................................................................................................10
Geschiedenis en toekomst................................................................................................................10
Goede data, slechte data..................................................................................................................11
College 3 - 29/11/2021.........................................................................................................................12
Wat bedoelen we met ‘training’?.....................................................................................................12
Trainingsuitkomsten en leerdoelen..................................................................................................12
Als trainingen mislukken...................................................................................................................14
College 4 – 02/12/2021........................................................................................................................15
Individuele verschillen model...........................................................................................................15
Intelligentie (en intellectuele capaciteiten)......................................................................................15
Theorieën.....................................................................................................................................15
Intelligentietests, IQ.....................................................................................................................17
Persoonlijkheid.................................................................................................................................17
De duistere kant van persoonlijkheid...........................................................................................20
College 5 – 06/12/2021........................................................................................................................21
Psychologische behoeften................................................................................................................21
Interesses.........................................................................................................................................22
Assessment van individuele verschillen............................................................................................22
Assessment center technieken.....................................................................................................23
Soorten instrumenten......................................................................................................................23
Intelligentie...................................................................................................................................23
, Persoonlijkheidsvragenlijsten.......................................................................................................23
Interessevragenlijsten..................................................................................................................24
Integriteitstests.............................................................................................................................24
Problemen met vragenlijsten in selectie..........................................................................................24
Job Perfomance................................................................................................................................25
College 6 – 09/12/2021........................................................................................................................27
Wat motiveert “de millennial”?........................................................................................................27
Wat is (werk)motivatie?...................................................................................................................27
Worden prestaties voorspeld door motivatie?.................................................................................27
Metaforen voor motivatie............................................................................................................27
Theorieën.........................................................................................................................................28
Klassieke mens-als-machine-theorieën........................................................................................28
Andere klassieke theorieën..........................................................................................................28
Meer hedendaags: Goals -setting theory......................................................................................29
Het ‘managen’ van motivatie............................................................................................................29
Het Job characteristics model.......................................................................................................30
Generatieverschillen in werkmotivatie?...........................................................................................30
College 7 – 13/12/2021........................................................................................................................32
Werktevredenheid............................................................................................................................32
Attitudes en emoties....................................................................................................................32
Appraisal.......................................................................................................................................33
Emoties.............................................................................................................................................33
Emotieregulatie............................................................................................................................33
Waar hebben we het over?..........................................................................................................34
Werktevredenheid en werkgedrag...................................................................................................34
Invloed werktevredenheid op prestatie.......................................................................................34
Invloed werktevredenheid op verloop binnen organisatie...........................................................35
Absenteïsme.................................................................................................................................35
Betrokkenheid en cultuur.................................................................................................................36
College 8 – 16/12/2012........................................................................................................................37
Werkstress........................................................................................................................................37
Gevolgen van (chronische) stress.................................................................................................38
Werkeisen en autonomie.............................................................................................................38
Stressmanagement.......................................................................................................................39
Rechtvaardigheid en eerlijkheid.......................................................................................................39
Organisationele rechtvaardigheid................................................................................................39
, College 9 – 11/01/2022........................................................................................................................41
Teams in organisaties.......................................................................................................................41
Teams als ‘multilevel’ fenomeen..................................................................................................42
Literatuur over teams.......................................................................................................................42
Interdependentie in teams...........................................................................................................42
Gedeelde doelen/conflict.............................................................................................................42
Groupthink...................................................................................................................................43
Teams hebben creatief potentieel....................................................................................................43
College 10.............................................................................................................................................45
Leiderschap......................................................................................................................................45
Benaderingen van leiderschap......................................................................................................45
Enkele hedendaagse kernthema’s................................................................................................46
Organisatietheorie............................................................................................................................47
De toekomst van de AOP..................................................................................................................48
De ‘achterkant’ van de AOP..............................................................................................................48
College 1 – 15/11/2021
Enkele praktische zaken
De toetsing zal plaatsvinden doormiddel van een tentamen en twee opdrachten. De eerste opdracht
is al beschikbaar en de laatste zal over een paar weken beschikbaar komen. Het tentamen bestaat uit
60 vragen met drie keuzes per vraag en hiervoor krijg je een cijfer. Het tentamen zal veelal gaan over
de stof uit het boek (80%), de overige dingen gaan over dingen die in de colleges gezegd worden. De
colleges gaan deels over het boek, maar ook andere dingen bijvoorbeeld verdieping, dingen die
ontbreken in het boek of eigen onderzoek.
Psychologie of confetti?
De Psychologie als ‘ontplofte confettifabriek’ (Barclay, 1973) wijst op dat psychologie veel aparte
delen: super interessant leuk onderzoek, maar veel los. De leuke gekleurde losse confetti stukjes van
een ontplofte confettifabriek.
Vele onderzoekers gaan verder met hun eigen onderzoek of proberen dat van anderen te
weerleggen, in plaats van hierop verder te bouwen. Dit komt door de competitieve kant en het
moeten verkrijgen van subsidies, waardoor het een beetje een wedstrijdje wordt. Dit is voor de
wetenschap geen goed idee. Losse onderzoekjes zijn leuk, maar wetenschappelijke vooruitgang
vereist integratie. Dit kun je doen
door bijvoorbeeld replicaties of
meta-analyses, ook kan het helpen
om meer focus te leggen op de
context van menselijk gedrag. Dit
gebeurt in AOP-psycholgie.
Er wordt op allerlei niveaus
onderzoek gedaan en deze hebben
allemaal invloed op elkaar. Alle
Psychologie
Naomi G. van den Hoek
Afdeling Psychologie, Rijksuniversiteit Groningen
PSBA2-03: Arbeids-, Organisatie- en Personeelspsychologie
2021/2022 Blok 1b
,Inhoudsopgave
College 1 – 15/11/2021..........................................................................................................................4
Enkele praktische zaken.....................................................................................................................4
Psychologie of confetti?......................................................................................................................4
Wat is AOP-psychologie?...................................................................................................................5
Het ‘scientist-practitioner model’.......................................................................................................5
Waarom leer je over AOP...................................................................................................................5
Implicaties van de AOP-psychologie...................................................................................................6
De contingentiebenadering:...............................................................................................................7
Contingentiefactoren/moderatoren...................................................................................................7
College 2 – 18/11/2021..........................................................................................................................9
Onderzoeksmethoden in de AOP.......................................................................................................9
De contigentiebenadering............................................................................................................10
Replicatie en de betrouwbaarheid van kennis..............................................................................10
Kwantitatief – kwalitatief..............................................................................................................10
Geschiedenis en toekomst................................................................................................................10
Goede data, slechte data..................................................................................................................11
College 3 - 29/11/2021.........................................................................................................................12
Wat bedoelen we met ‘training’?.....................................................................................................12
Trainingsuitkomsten en leerdoelen..................................................................................................12
Als trainingen mislukken...................................................................................................................14
College 4 – 02/12/2021........................................................................................................................15
Individuele verschillen model...........................................................................................................15
Intelligentie (en intellectuele capaciteiten)......................................................................................15
Theorieën.....................................................................................................................................15
Intelligentietests, IQ.....................................................................................................................17
Persoonlijkheid.................................................................................................................................17
De duistere kant van persoonlijkheid...........................................................................................20
College 5 – 06/12/2021........................................................................................................................21
Psychologische behoeften................................................................................................................21
Interesses.........................................................................................................................................22
Assessment van individuele verschillen............................................................................................22
Assessment center technieken.....................................................................................................23
Soorten instrumenten......................................................................................................................23
Intelligentie...................................................................................................................................23
, Persoonlijkheidsvragenlijsten.......................................................................................................23
Interessevragenlijsten..................................................................................................................24
Integriteitstests.............................................................................................................................24
Problemen met vragenlijsten in selectie..........................................................................................24
Job Perfomance................................................................................................................................25
College 6 – 09/12/2021........................................................................................................................27
Wat motiveert “de millennial”?........................................................................................................27
Wat is (werk)motivatie?...................................................................................................................27
Worden prestaties voorspeld door motivatie?.................................................................................27
Metaforen voor motivatie............................................................................................................27
Theorieën.........................................................................................................................................28
Klassieke mens-als-machine-theorieën........................................................................................28
Andere klassieke theorieën..........................................................................................................28
Meer hedendaags: Goals -setting theory......................................................................................29
Het ‘managen’ van motivatie............................................................................................................29
Het Job characteristics model.......................................................................................................30
Generatieverschillen in werkmotivatie?...........................................................................................30
College 7 – 13/12/2021........................................................................................................................32
Werktevredenheid............................................................................................................................32
Attitudes en emoties....................................................................................................................32
Appraisal.......................................................................................................................................33
Emoties.............................................................................................................................................33
Emotieregulatie............................................................................................................................33
Waar hebben we het over?..........................................................................................................34
Werktevredenheid en werkgedrag...................................................................................................34
Invloed werktevredenheid op prestatie.......................................................................................34
Invloed werktevredenheid op verloop binnen organisatie...........................................................35
Absenteïsme.................................................................................................................................35
Betrokkenheid en cultuur.................................................................................................................36
College 8 – 16/12/2012........................................................................................................................37
Werkstress........................................................................................................................................37
Gevolgen van (chronische) stress.................................................................................................38
Werkeisen en autonomie.............................................................................................................38
Stressmanagement.......................................................................................................................39
Rechtvaardigheid en eerlijkheid.......................................................................................................39
Organisationele rechtvaardigheid................................................................................................39
, College 9 – 11/01/2022........................................................................................................................41
Teams in organisaties.......................................................................................................................41
Teams als ‘multilevel’ fenomeen..................................................................................................42
Literatuur over teams.......................................................................................................................42
Interdependentie in teams...........................................................................................................42
Gedeelde doelen/conflict.............................................................................................................42
Groupthink...................................................................................................................................43
Teams hebben creatief potentieel....................................................................................................43
College 10.............................................................................................................................................45
Leiderschap......................................................................................................................................45
Benaderingen van leiderschap......................................................................................................45
Enkele hedendaagse kernthema’s................................................................................................46
Organisatietheorie............................................................................................................................47
De toekomst van de AOP..................................................................................................................48
De ‘achterkant’ van de AOP..............................................................................................................48
College 1 – 15/11/2021
Enkele praktische zaken
De toetsing zal plaatsvinden doormiddel van een tentamen en twee opdrachten. De eerste opdracht
is al beschikbaar en de laatste zal over een paar weken beschikbaar komen. Het tentamen bestaat uit
60 vragen met drie keuzes per vraag en hiervoor krijg je een cijfer. Het tentamen zal veelal gaan over
de stof uit het boek (80%), de overige dingen gaan over dingen die in de colleges gezegd worden. De
colleges gaan deels over het boek, maar ook andere dingen bijvoorbeeld verdieping, dingen die
ontbreken in het boek of eigen onderzoek.
Psychologie of confetti?
De Psychologie als ‘ontplofte confettifabriek’ (Barclay, 1973) wijst op dat psychologie veel aparte
delen: super interessant leuk onderzoek, maar veel los. De leuke gekleurde losse confetti stukjes van
een ontplofte confettifabriek.
Vele onderzoekers gaan verder met hun eigen onderzoek of proberen dat van anderen te
weerleggen, in plaats van hierop verder te bouwen. Dit komt door de competitieve kant en het
moeten verkrijgen van subsidies, waardoor het een beetje een wedstrijdje wordt. Dit is voor de
wetenschap geen goed idee. Losse onderzoekjes zijn leuk, maar wetenschappelijke vooruitgang
vereist integratie. Dit kun je doen
door bijvoorbeeld replicaties of
meta-analyses, ook kan het helpen
om meer focus te leggen op de
context van menselijk gedrag. Dit
gebeurt in AOP-psycholgie.
Er wordt op allerlei niveaus
onderzoek gedaan en deze hebben
allemaal invloed op elkaar. Alle
