Hersenen en gedrag Hoorcolleges Deeltentamen 1
Hersenen en gedrag Hoorcollege 1 5-09-2019
Gedrag wordt niet altijd bepaald door naar de hersenen te kijken. Gedrag kan ook op
andere manieren bekeken worden.
5 perspectieven
• Biologisch: gedrag proberen te begrijpen d.m.v. kijken naar hersenen
• Cognitieve: kijkt naar mentale processen en probeert deze te definiëren
• Sociale: gedrag door anderen
• Ontwikkelings: ontwikkeling hele leven lang
• Klinisch: begrijpen en proberen te behandelen van gedragsproblemen
Psychologie
• Gedrag, dit is te meten
• Mentale processen (mind)
- Gedrag bepaald door mentale processen
• Om iets te weten moeten we meten
• Mentale processen meetbaar?
• Emotie
Zweet en tranen meten
• Waarneming
Als iemand zegt dat hij/zij iets niet ziet, hebben we dan een meting van
een mentaal proces?
Gedrag is te meten, maar we begrijpen nog niets over het onderliggend
mechanisme. Het is vaak een mentaal proces. Je kunt ‘change‐blind’ zijn maar in het
brein gebeurt er wel iets.
Verschillen in gedrag meten
• Helmholtz: reactietijden op teen-simulatie langer dan die op heup-
simulatie. Pad van teen naar ruggenmerg naar hersenen is langer dan pad
van heup naar ruggenmerg naar hersenen. Gedrag in heupconditie komt
dus sneller tot stand. Hebben een interpretatie over een onderliggend
mechanisme
• Donders: reactietijden langer als je (FCQT) ziet en Q moet zoeken dan als
je alleen (FC) ziet en dan Q moet zoeken. Bij het laatste zie je meteen dat
er geen Q in zit
Mentale processen infereren
• Leren
- Gedrag in een en dezelfde situatie is veranderd na een ervaring
Conditionering
• Klassiek conditioneren: relatie tussen stimulus en daarop volgende respons
- Schrikken of wegduiken
, - Bel wanneer hond eten krijgt. Hond ziet eten en begint te kwijlen. Hond
maakt na een tijd automatisch speeksel aan als het belletje gaat, zonder
dat hij het eten gezien heeft (Pavlov)
- Eigenlijk kunnen we zeggen dat er sprake is van het aanleren van een
bepaalde reflexmatige reactie
- In extreme gevallen kan klassieke conditionering zelfs leiden tot het
ontwikkelen van fobieën, waarbij angsten gekoppeld worden aan voor
andere mensen neutrale dingen
• Operant of instrumenteel conditioneren
- Skinner, Thorndike
- Relatie tussen gedrag en daarop volgende stimulus
- Reinforcement (bekrachtiging): zorgt dat het gedrag herhaald wordt
- Via beloningen kun je mensen dus leren om betere prestaties te leveren.
Als ouders beloon je kinderen wanneer ze zindelijk worden en zelf op het
potje gaan zitten
- Al het gedrag dat positieve consequenties heeft, zal waarschijnlijk vaker
voorkomen. Alles wat negatieve consequenties heeft, zal niet meer gedaan
worden. De uitkomst versterkt dus het gedrag
Nature vs nurture
• Nature: genetische bepaaldheid
• Nurture: leren van omgevingsinvloeden
• Niet: biologisch versus psychologisch
– Biologisch perspectief op psychologie
In iedere cel van je lichaam zitten chromosomen. Chromosomen zijn een soort
strengen. Ze bestaan uit een stof die we DNA noemen. In dit DNA zit een soort
‘code’ waarin al onze erfelijke eigenschappen zijn vastgelegd.
Op de chromosomen zitten de genen. DNA bevat genen en deze bevatten weer
letters. Baseparen: AT en CG Elk gen beschrijft de code van een kenmerk, die
(mee)bepaalt hoe je er uit ziet, hoe je lichaam werkt of hoe je bent
Genen invloed op gedrag. Het verband is soms zo sterk dat de relatie onverbiddelijk
(vastbesloten, zonder twijfel) lijkt
Herhaling letters CAG >40x leidt tot ziekte van Huntington:
• Degeneratieve hersenziekte; spartelen/worstelen/ kronkelen; motoriek en later
andere mentale functies progressief aangetast
• Begint meestal op latere leeftijd
• Leidt tot abnormale variant van eiwit Huntintine
Een gen codeert voor een eiwit. 3 letters coderen voor 1 aminozuur. DNA-RNA-eiwit
EIWITTEN: Dienen de FUNCTIE VAN (ZENUW)CELLEN: ENZYM, RECEPTOR, boodschapper‐stof
Chromosomen: dat waar het DNA met daarin de genen over verdeeld is bij mensen
23 paren. Elk paar heeft 2 varianten (“allelen”) van hetzelfde gen, maar soms
subtiele verschillen...
,
Hersenen en gedrag Hoorcollege 1 5-09-2019
Gedrag wordt niet altijd bepaald door naar de hersenen te kijken. Gedrag kan ook op
andere manieren bekeken worden.
5 perspectieven
• Biologisch: gedrag proberen te begrijpen d.m.v. kijken naar hersenen
• Cognitieve: kijkt naar mentale processen en probeert deze te definiëren
• Sociale: gedrag door anderen
• Ontwikkelings: ontwikkeling hele leven lang
• Klinisch: begrijpen en proberen te behandelen van gedragsproblemen
Psychologie
• Gedrag, dit is te meten
• Mentale processen (mind)
- Gedrag bepaald door mentale processen
• Om iets te weten moeten we meten
• Mentale processen meetbaar?
• Emotie
Zweet en tranen meten
• Waarneming
Als iemand zegt dat hij/zij iets niet ziet, hebben we dan een meting van
een mentaal proces?
Gedrag is te meten, maar we begrijpen nog niets over het onderliggend
mechanisme. Het is vaak een mentaal proces. Je kunt ‘change‐blind’ zijn maar in het
brein gebeurt er wel iets.
Verschillen in gedrag meten
• Helmholtz: reactietijden op teen-simulatie langer dan die op heup-
simulatie. Pad van teen naar ruggenmerg naar hersenen is langer dan pad
van heup naar ruggenmerg naar hersenen. Gedrag in heupconditie komt
dus sneller tot stand. Hebben een interpretatie over een onderliggend
mechanisme
• Donders: reactietijden langer als je (FCQT) ziet en Q moet zoeken dan als
je alleen (FC) ziet en dan Q moet zoeken. Bij het laatste zie je meteen dat
er geen Q in zit
Mentale processen infereren
• Leren
- Gedrag in een en dezelfde situatie is veranderd na een ervaring
Conditionering
• Klassiek conditioneren: relatie tussen stimulus en daarop volgende respons
- Schrikken of wegduiken
, - Bel wanneer hond eten krijgt. Hond ziet eten en begint te kwijlen. Hond
maakt na een tijd automatisch speeksel aan als het belletje gaat, zonder
dat hij het eten gezien heeft (Pavlov)
- Eigenlijk kunnen we zeggen dat er sprake is van het aanleren van een
bepaalde reflexmatige reactie
- In extreme gevallen kan klassieke conditionering zelfs leiden tot het
ontwikkelen van fobieën, waarbij angsten gekoppeld worden aan voor
andere mensen neutrale dingen
• Operant of instrumenteel conditioneren
- Skinner, Thorndike
- Relatie tussen gedrag en daarop volgende stimulus
- Reinforcement (bekrachtiging): zorgt dat het gedrag herhaald wordt
- Via beloningen kun je mensen dus leren om betere prestaties te leveren.
Als ouders beloon je kinderen wanneer ze zindelijk worden en zelf op het
potje gaan zitten
- Al het gedrag dat positieve consequenties heeft, zal waarschijnlijk vaker
voorkomen. Alles wat negatieve consequenties heeft, zal niet meer gedaan
worden. De uitkomst versterkt dus het gedrag
Nature vs nurture
• Nature: genetische bepaaldheid
• Nurture: leren van omgevingsinvloeden
• Niet: biologisch versus psychologisch
– Biologisch perspectief op psychologie
In iedere cel van je lichaam zitten chromosomen. Chromosomen zijn een soort
strengen. Ze bestaan uit een stof die we DNA noemen. In dit DNA zit een soort
‘code’ waarin al onze erfelijke eigenschappen zijn vastgelegd.
Op de chromosomen zitten de genen. DNA bevat genen en deze bevatten weer
letters. Baseparen: AT en CG Elk gen beschrijft de code van een kenmerk, die
(mee)bepaalt hoe je er uit ziet, hoe je lichaam werkt of hoe je bent
Genen invloed op gedrag. Het verband is soms zo sterk dat de relatie onverbiddelijk
(vastbesloten, zonder twijfel) lijkt
Herhaling letters CAG >40x leidt tot ziekte van Huntington:
• Degeneratieve hersenziekte; spartelen/worstelen/ kronkelen; motoriek en later
andere mentale functies progressief aangetast
• Begint meestal op latere leeftijd
• Leidt tot abnormale variant van eiwit Huntintine
Een gen codeert voor een eiwit. 3 letters coderen voor 1 aminozuur. DNA-RNA-eiwit
EIWITTEN: Dienen de FUNCTIE VAN (ZENUW)CELLEN: ENZYM, RECEPTOR, boodschapper‐stof
Chromosomen: dat waar het DNA met daarin de genen over verdeeld is bij mensen
23 paren. Elk paar heeft 2 varianten (“allelen”) van hetzelfde gen, maar soms
subtiele verschillen...
,
