Hoorcolleges Anatomie en Fysiologie
Gezondheid & Leven/Biomedische wetenschappen
Uitgebreide samenvatting Anatomie en Fysiologie (AB_1176)
incl. volledige anatomie itemlijst, informatie uit het boek, expertcolleges en fysiologie
practicum aantekeningen
Inhoud:
Martini et al. Fundamentals of Anatomy & Physiology 11th Global ed.:
- H19 Blood 19-1 t/m 19-2 en 19-5 t/m 19-6
- H20 The Heart
- H21 Blood Vessels and Circulation
- H22 The Lymphatic System and Immunity 22-1
- H23 The Respiratory System
- H26 The Urinary System
- H27 Fluid, Electrolyte, and Acid-Base Balance
2 Expert colleges
Aantekeningen fysiologie practica
Volledige itemlijst anatomie
1
, Hoorcolleges Anatomie en Fysiologie
Inhoud
Hoorcollege 1 Fysiologie Hart .......................................................................................................................................... 3
Hoorcollege 2 Anatomie Thorax .................................................................................................................................... 22
Hoorcollege 3: Anatomie van het hart (cor) .................................................................................................................. 31
Hoorcollege 4 Anatomie van de bloedsomloop ............................................................................................................ 54
Hoorcollege 5 Anatomie bloeddrukorganen ................................................................................................................. 73
Hoorcollege 6 Anatomie en Embryologie van de urinewegen ..................................................................................... 76
Hoorcollege 7 Fysiologie nieren ..................................................................................................................................... 83
Hoorcollege 8 Fysiologie vaten .................................................................................................................................... 100
Hoorcollege 9 Meet the expert: vascular permeability .............................................................................................. 120
Hoorcollege 10 Anatomie Luchtwegen........................................................................................................................ 125
Hoorcollege 11 Beeldvorming thorax .......................................................................................................................... 138
Hoorcollege 12 Fysiologie longen ................................................................................................................................ 143
Hoorcollege 13 Meet the expert: diabetes and microangiopathy ............................................................................. 163
Alle itemlijsten van Anatomie ..................................................................................................................................... 171
2
, Hoorcolleges Anatomie en Fysiologie
Hoorcollege 1 Hartfunctie
Van hartspier tot hartslag
- Hartspier: cardiomyocyt: dwarsgestreept spierweefsel wat verkort.
- Hartslag: ventrikel heeft miljarden hartspieren, en deze geven de kracht voor de hartcontractie.
Bloedsomloop:
- Longcirculatie: rechterventrikel
- Systemische circulatie: linkerventrikel
➔ Werkt met verschillende drukken: longcirculatie heeft veel lagere bloeddruk en de spierwand van het
ventrikel is dus ook veel minder dik.
Functie hart:
- Rondpompen zuurstofarm bloed naar de longen
- Rondpompen van zuurstofrijk bloed naar organen en weefsels
- Samen met de circulatie houdt het de bloedstroom richting alle lichaamsweefsels goed.
➔ Contractie en relaxatie bepalen cardiac output
➔ Efficiënte pompfunctie bereikt door coördinatie van contractie en relaxatie van hartspiercellen = alle
spiercellen moeten tegelijk aanspannen en ontspannen.
Excitatie-contractie koppeling:
= Contractie van een hartspiercel volgt op de elektrische stimulatie van die
cel.
Dit gebeurt met actiepotentialen: elektrische stimulans. De coördinatie
gebeurt op niveau van de actiepotentialen.
Automatie van het hart
- Het hart kan zelfstandig samentrekken in de afwezigheid van
neuronale of hormonale stimulatie = automatie
Het betekent niet het omgekeerde: er is namelijk zeker wel een invloed van
het neuronale en hormonale systeem op het hart.
➔ Spontaan actief
➔ Gangmaker = pacemaker cellen
Geleiding in het hart
➔ Sinusknoop: sinoatriale node = SA node. Zit bovenin het
rechter atrium en hierin zitten de pacemakercellen. Hier
begint elke hartslag = automatie.
Hoe werkt de automatie:
2 actiepotentialen:
- Sinusknoop cel = pacemaker
- Ventrikelcel
➔ Zichtbaar: de vorm is heel anders, bij de sinusknoop is er een
onstabiel rustpotentiaal, bij de ventrikelcel is dit stabiel. Wat
je hierdoor krijgt is dat de pacemakercellen vanaf het laagste
punt altijd langzaamaan positiever worden. De prepotentiaal
wordt positiever totdat het de drempelwaarde bereikt en dan ontstaat er een actiepotentiaal. Daarna
komen ze weer terug naar het begin punt, en komt er weer een langzame stijging. Het is de actiepotentiaal
dat verspreid wordt door het hart, vanuit de sinusknoop naar elke cel in het hart. Door de prepotentiaal
komt er een ritme.
3
, Hoorcolleges Anatomie en Fysiologie
Rustpotentiaal
= Concentratie-verschillen in ionen binnen en buiten de cel en permeabiliteit veroorzaakt dit. Het komt grotendeels
door kalium+.
- Natrium en calcium zijn hoog buiten de cel en laag binnen de cel
- Kalium hoog binnen de cel en laag buiten de cel
Geen precieze concentraties weten
Er is een overschot aan negatieve lading in de cel door eiwitten die vaak negatief zijn, hierdoor is er een negatief
rustpotentiaal en de ion concentratie kan dit veranderen.
Actiepotentiaal
Doordat kanalen opengaan kunnen de ion concentraties veranderen en kan er een actiepotentiaal ontstaan.
- Natriumkanaal: in de sinusknoop is dit de funny channel: die staat altijd een beetje open in de
pacemakercellen. Dit is een soort van lek voor natrium, waardoor natrium de cel binnengaat. Hierdoor wordt
het membraan potentiaal minder negatief.
- Calciumkanaal: gaat open als de drempelwaarde wordt bereikt. Die reageert dus als er een bepaald
membraan potentiaal is. Calcium stroomt dan de cel in, vervolgens gaat het kanaal weer dicht bij een
bepaalde voltage.
- Kaliumkanaal: kalium stroomt naar buiten als de calciumkanalen dicht zijn.
4
, Hoorcolleges Anatomie en Fysiologie
➔ Dit proces gebruikt alleen gradiënten en geen ATP.
Hartslagfrequentie
Bepaalt door actiepotentialen van de pacemakercellen: kan gemodelleerd worden door:
- Rustmembraanpotentiaal
- Snelheid depolarisatie: helling van de prepotentiaal
Mogelijk: 40-230 bpm
Bradycardie: < 60
Tachycardie: > 110
Hoe veranderd de hartslag:
- Inspanning/flight or fight: gebeurt oiv van adrenaline, en zorgt voor een grotere cardiac output/meer vraag
naar bloed.
5
, Hoorcolleges Anatomie en Fysiologie
Hoe werkt de activatie van de kanalen
Noradrenaline en adrenaline doen hetzelfde maar worden op een andere plek gemaakt: zijn onderdeel van het
sympathische systeem en zorgen voor het openzetten van de funny channels van de pacemakercellen waardoor er
meer natriuminstroom komt. De instroom van natrium neemt hierdoor toe, de actiepotentialen en de
rustpotentialen nemen toe, terwijl de drempelwaarde gelijk blijft en je dus dichterbij de drempelwaarde begint en
de actiepotentialen elkaar sneller opvolgen.
Omgekeerde systeem: rest and digest.
Acetylcholine is onderdeel van het parasympatische systeem: opent de kaliumkanalen waardoor de cel negatiever
wordt en de actiepotentiaal dus verder weg is omdat de afstand naar de drempelwaarde groter is.
Excitatie-contractie koppeling van de hartspiercellen
(anders dan van de sinusknoop)
6
, Hoorcolleges Anatomie en Fysiologie
Hartfrequentie wordt door de sinusknoop bepaald en de contractie door de spiercellen. De ventrikelcellen hebben
een andere vorm van actiepotentiaal:
➔ Stabiel rustpotentiaal
➔ Snelle stijging ipv langzaam bij sinus
Het lijkt op het proces van een skeletspiercel: als de drempelwaarde is bereikt gaan de voltage-gated natrium
kanalen open en komt er een enorm snelle influx van calciumionen die het sacrolemma depolariseren.
➔ Plateaufase
Er is partiele repolarisatie bij sommige kaliumkanalen. De inflow van positieve calciumionen en de afname van
positieve kaliumionen laat de repolarisatie snelheid afnemen waardoor het membraan rond de 0 mV blijft voor een
langere periode.
➔ Repolarisatie
Calciumkanalen beginnen te sluiten en de kalium kanalen beginnen te openen waardoor er een snelle repolarisatie
ontstaat. Dit brengt de rustmembraanpotentiaal terug.
➔ Refractaire periode
Het membraan kan dan niet reageren doordat de natrium kanalen helemaal open staan of helemaal geïnactiveerd
zijn.
= snel en lang aan
➔ Natrium: dicht bij rust: alleen open als er een verandering is in de omgeving. Waarop de volgende kanalen
reageren.
➔ Calcium: dicht bij rust
➔ Kalium: open maar geen activiteit bij rust: gaan dicht tijdens het actiepotentiaal en uiteindelijk weer open
voor repolarisatie.
Natriumkanalen gaan open en gelijk dicht en calciumkanalen blijven langer open staan: hierdoor heb je een breed
potentiaal en heb je dus een plateaufase.
7
Gezondheid & Leven/Biomedische wetenschappen
Uitgebreide samenvatting Anatomie en Fysiologie (AB_1176)
incl. volledige anatomie itemlijst, informatie uit het boek, expertcolleges en fysiologie
practicum aantekeningen
Inhoud:
Martini et al. Fundamentals of Anatomy & Physiology 11th Global ed.:
- H19 Blood 19-1 t/m 19-2 en 19-5 t/m 19-6
- H20 The Heart
- H21 Blood Vessels and Circulation
- H22 The Lymphatic System and Immunity 22-1
- H23 The Respiratory System
- H26 The Urinary System
- H27 Fluid, Electrolyte, and Acid-Base Balance
2 Expert colleges
Aantekeningen fysiologie practica
Volledige itemlijst anatomie
1
, Hoorcolleges Anatomie en Fysiologie
Inhoud
Hoorcollege 1 Fysiologie Hart .......................................................................................................................................... 3
Hoorcollege 2 Anatomie Thorax .................................................................................................................................... 22
Hoorcollege 3: Anatomie van het hart (cor) .................................................................................................................. 31
Hoorcollege 4 Anatomie van de bloedsomloop ............................................................................................................ 54
Hoorcollege 5 Anatomie bloeddrukorganen ................................................................................................................. 73
Hoorcollege 6 Anatomie en Embryologie van de urinewegen ..................................................................................... 76
Hoorcollege 7 Fysiologie nieren ..................................................................................................................................... 83
Hoorcollege 8 Fysiologie vaten .................................................................................................................................... 100
Hoorcollege 9 Meet the expert: vascular permeability .............................................................................................. 120
Hoorcollege 10 Anatomie Luchtwegen........................................................................................................................ 125
Hoorcollege 11 Beeldvorming thorax .......................................................................................................................... 138
Hoorcollege 12 Fysiologie longen ................................................................................................................................ 143
Hoorcollege 13 Meet the expert: diabetes and microangiopathy ............................................................................. 163
Alle itemlijsten van Anatomie ..................................................................................................................................... 171
2
, Hoorcolleges Anatomie en Fysiologie
Hoorcollege 1 Hartfunctie
Van hartspier tot hartslag
- Hartspier: cardiomyocyt: dwarsgestreept spierweefsel wat verkort.
- Hartslag: ventrikel heeft miljarden hartspieren, en deze geven de kracht voor de hartcontractie.
Bloedsomloop:
- Longcirculatie: rechterventrikel
- Systemische circulatie: linkerventrikel
➔ Werkt met verschillende drukken: longcirculatie heeft veel lagere bloeddruk en de spierwand van het
ventrikel is dus ook veel minder dik.
Functie hart:
- Rondpompen zuurstofarm bloed naar de longen
- Rondpompen van zuurstofrijk bloed naar organen en weefsels
- Samen met de circulatie houdt het de bloedstroom richting alle lichaamsweefsels goed.
➔ Contractie en relaxatie bepalen cardiac output
➔ Efficiënte pompfunctie bereikt door coördinatie van contractie en relaxatie van hartspiercellen = alle
spiercellen moeten tegelijk aanspannen en ontspannen.
Excitatie-contractie koppeling:
= Contractie van een hartspiercel volgt op de elektrische stimulatie van die
cel.
Dit gebeurt met actiepotentialen: elektrische stimulans. De coördinatie
gebeurt op niveau van de actiepotentialen.
Automatie van het hart
- Het hart kan zelfstandig samentrekken in de afwezigheid van
neuronale of hormonale stimulatie = automatie
Het betekent niet het omgekeerde: er is namelijk zeker wel een invloed van
het neuronale en hormonale systeem op het hart.
➔ Spontaan actief
➔ Gangmaker = pacemaker cellen
Geleiding in het hart
➔ Sinusknoop: sinoatriale node = SA node. Zit bovenin het
rechter atrium en hierin zitten de pacemakercellen. Hier
begint elke hartslag = automatie.
Hoe werkt de automatie:
2 actiepotentialen:
- Sinusknoop cel = pacemaker
- Ventrikelcel
➔ Zichtbaar: de vorm is heel anders, bij de sinusknoop is er een
onstabiel rustpotentiaal, bij de ventrikelcel is dit stabiel. Wat
je hierdoor krijgt is dat de pacemakercellen vanaf het laagste
punt altijd langzaamaan positiever worden. De prepotentiaal
wordt positiever totdat het de drempelwaarde bereikt en dan ontstaat er een actiepotentiaal. Daarna
komen ze weer terug naar het begin punt, en komt er weer een langzame stijging. Het is de actiepotentiaal
dat verspreid wordt door het hart, vanuit de sinusknoop naar elke cel in het hart. Door de prepotentiaal
komt er een ritme.
3
, Hoorcolleges Anatomie en Fysiologie
Rustpotentiaal
= Concentratie-verschillen in ionen binnen en buiten de cel en permeabiliteit veroorzaakt dit. Het komt grotendeels
door kalium+.
- Natrium en calcium zijn hoog buiten de cel en laag binnen de cel
- Kalium hoog binnen de cel en laag buiten de cel
Geen precieze concentraties weten
Er is een overschot aan negatieve lading in de cel door eiwitten die vaak negatief zijn, hierdoor is er een negatief
rustpotentiaal en de ion concentratie kan dit veranderen.
Actiepotentiaal
Doordat kanalen opengaan kunnen de ion concentraties veranderen en kan er een actiepotentiaal ontstaan.
- Natriumkanaal: in de sinusknoop is dit de funny channel: die staat altijd een beetje open in de
pacemakercellen. Dit is een soort van lek voor natrium, waardoor natrium de cel binnengaat. Hierdoor wordt
het membraan potentiaal minder negatief.
- Calciumkanaal: gaat open als de drempelwaarde wordt bereikt. Die reageert dus als er een bepaald
membraan potentiaal is. Calcium stroomt dan de cel in, vervolgens gaat het kanaal weer dicht bij een
bepaalde voltage.
- Kaliumkanaal: kalium stroomt naar buiten als de calciumkanalen dicht zijn.
4
, Hoorcolleges Anatomie en Fysiologie
➔ Dit proces gebruikt alleen gradiënten en geen ATP.
Hartslagfrequentie
Bepaalt door actiepotentialen van de pacemakercellen: kan gemodelleerd worden door:
- Rustmembraanpotentiaal
- Snelheid depolarisatie: helling van de prepotentiaal
Mogelijk: 40-230 bpm
Bradycardie: < 60
Tachycardie: > 110
Hoe veranderd de hartslag:
- Inspanning/flight or fight: gebeurt oiv van adrenaline, en zorgt voor een grotere cardiac output/meer vraag
naar bloed.
5
, Hoorcolleges Anatomie en Fysiologie
Hoe werkt de activatie van de kanalen
Noradrenaline en adrenaline doen hetzelfde maar worden op een andere plek gemaakt: zijn onderdeel van het
sympathische systeem en zorgen voor het openzetten van de funny channels van de pacemakercellen waardoor er
meer natriuminstroom komt. De instroom van natrium neemt hierdoor toe, de actiepotentialen en de
rustpotentialen nemen toe, terwijl de drempelwaarde gelijk blijft en je dus dichterbij de drempelwaarde begint en
de actiepotentialen elkaar sneller opvolgen.
Omgekeerde systeem: rest and digest.
Acetylcholine is onderdeel van het parasympatische systeem: opent de kaliumkanalen waardoor de cel negatiever
wordt en de actiepotentiaal dus verder weg is omdat de afstand naar de drempelwaarde groter is.
Excitatie-contractie koppeling van de hartspiercellen
(anders dan van de sinusknoop)
6
, Hoorcolleges Anatomie en Fysiologie
Hartfrequentie wordt door de sinusknoop bepaald en de contractie door de spiercellen. De ventrikelcellen hebben
een andere vorm van actiepotentiaal:
➔ Stabiel rustpotentiaal
➔ Snelle stijging ipv langzaam bij sinus
Het lijkt op het proces van een skeletspiercel: als de drempelwaarde is bereikt gaan de voltage-gated natrium
kanalen open en komt er een enorm snelle influx van calciumionen die het sacrolemma depolariseren.
➔ Plateaufase
Er is partiele repolarisatie bij sommige kaliumkanalen. De inflow van positieve calciumionen en de afname van
positieve kaliumionen laat de repolarisatie snelheid afnemen waardoor het membraan rond de 0 mV blijft voor een
langere periode.
➔ Repolarisatie
Calciumkanalen beginnen te sluiten en de kalium kanalen beginnen te openen waardoor er een snelle repolarisatie
ontstaat. Dit brengt de rustmembraanpotentiaal terug.
➔ Refractaire periode
Het membraan kan dan niet reageren doordat de natrium kanalen helemaal open staan of helemaal geïnactiveerd
zijn.
= snel en lang aan
➔ Natrium: dicht bij rust: alleen open als er een verandering is in de omgeving. Waarop de volgende kanalen
reageren.
➔ Calcium: dicht bij rust
➔ Kalium: open maar geen activiteit bij rust: gaan dicht tijdens het actiepotentiaal en uiteindelijk weer open
voor repolarisatie.
Natriumkanalen gaan open en gelijk dicht en calciumkanalen blijven langer open staan: hierdoor heb je een breed
potentiaal en heb je dus een plateaufase.
7
