Jurisprudentie strafrechtelijke aansprakelijkheid
Week 1
Legaliteitsbeginsel in Straatsburgs perspectief, EHRM 22 nov. 1995, NJ 1997.
(legaliteitsbeginsel)
Feiten:
Ging om een poging tot verkrachting binnen het huwelijk, wat volgens het Britse recht geen
strafbaar feit was. Toch werd verdachte veroordeeld, omdat het in die tijd onaanvaardbaar
was. Verdachte voerde aan dat dit in strijd was met het verbod van terugwerkende kracht.
Vraag:
Is hier sprake van strijd met het art. 7 EVRM (legaliteitsbeginsel)?
Conclusie:
HR: nee, het ernstige en vernederende karakter van verkrachting is zo overduidelijk dat de
beslissing van de nationale rechter niet geacht wordt in strijd te zijn met het onderwerp en
het doel van art 7 EVRM, namelijk dat niemand onderworpen wordt aan vervolging,
veroordeling of willekeurige bestraffing.
Incest, HR 11 oktober 1988, NJ 1989, 455 (wijziging van wetgeving)
Feiten:
Meerderjarigheidsgrens in het BW was eerst 21 jaar, daarna werd deze verlaagd naar 18
jaar. Deze verandering in het BW was ook van belang in het strafrecht bij ontucht met
minderjarigen. Vader werd verdacht van ontucht met zijn minderjarige kind (voor een
langere periode. Begon toen het kind 16 was en eindige toen het kind 19 was). Verdachte
werd vervolgd, maar in de loop van die procedure (NA het plegen van het feit) vond die
wetswijziging in het BW plaats. De bepaling was gunstig voor de verdachte, want het plegen
van ontucht op een jongere boven de 18 was na die wetswijziging opeens niet meer
strafbaar.
Vraag:
Welk recht moet worden toegepast?
Conclusie:
De HR moet acht slaan op de wetswijziging, die gunstiger uitwerkt voor de verdachte, ook
al is deze in werking getreden nadat het hof zijn arrest had gewezen. Het gaat daarbij niet
alleen om wetswijziging aangaande strafbepalingen, maar ook andere relevante
wetswijzigingen die doorwerken in de strafrechtelijke normstelling. Gaat slechts om
veranderingen die voortvloeien uit veranderd inzicht van de wetgever omtrent
strafwaardigheid.
Gewijzigde Warenwetregeling, HR 20 februari 1996, ECLI:NL:HR:1996:AD2491, NJ 1956,
503, m.nt. G. Knigge (wijziging van wetgeving)
Feiten:
De sla die de verdachte in de zomer van 1993 te koop had aangeboden, bevatte te veel
nitraat: zo'n 800 mg/kg meer dan de toegestane 2500 mg/kg. Dat leidde op 16 dec. 1994 tot
1
Week 1
Legaliteitsbeginsel in Straatsburgs perspectief, EHRM 22 nov. 1995, NJ 1997.
(legaliteitsbeginsel)
Feiten:
Ging om een poging tot verkrachting binnen het huwelijk, wat volgens het Britse recht geen
strafbaar feit was. Toch werd verdachte veroordeeld, omdat het in die tijd onaanvaardbaar
was. Verdachte voerde aan dat dit in strijd was met het verbod van terugwerkende kracht.
Vraag:
Is hier sprake van strijd met het art. 7 EVRM (legaliteitsbeginsel)?
Conclusie:
HR: nee, het ernstige en vernederende karakter van verkrachting is zo overduidelijk dat de
beslissing van de nationale rechter niet geacht wordt in strijd te zijn met het onderwerp en
het doel van art 7 EVRM, namelijk dat niemand onderworpen wordt aan vervolging,
veroordeling of willekeurige bestraffing.
Incest, HR 11 oktober 1988, NJ 1989, 455 (wijziging van wetgeving)
Feiten:
Meerderjarigheidsgrens in het BW was eerst 21 jaar, daarna werd deze verlaagd naar 18
jaar. Deze verandering in het BW was ook van belang in het strafrecht bij ontucht met
minderjarigen. Vader werd verdacht van ontucht met zijn minderjarige kind (voor een
langere periode. Begon toen het kind 16 was en eindige toen het kind 19 was). Verdachte
werd vervolgd, maar in de loop van die procedure (NA het plegen van het feit) vond die
wetswijziging in het BW plaats. De bepaling was gunstig voor de verdachte, want het plegen
van ontucht op een jongere boven de 18 was na die wetswijziging opeens niet meer
strafbaar.
Vraag:
Welk recht moet worden toegepast?
Conclusie:
De HR moet acht slaan op de wetswijziging, die gunstiger uitwerkt voor de verdachte, ook
al is deze in werking getreden nadat het hof zijn arrest had gewezen. Het gaat daarbij niet
alleen om wetswijziging aangaande strafbepalingen, maar ook andere relevante
wetswijzigingen die doorwerken in de strafrechtelijke normstelling. Gaat slechts om
veranderingen die voortvloeien uit veranderd inzicht van de wetgever omtrent
strafwaardigheid.
Gewijzigde Warenwetregeling, HR 20 februari 1996, ECLI:NL:HR:1996:AD2491, NJ 1956,
503, m.nt. G. Knigge (wijziging van wetgeving)
Feiten:
De sla die de verdachte in de zomer van 1993 te koop had aangeboden, bevatte te veel
nitraat: zo'n 800 mg/kg meer dan de toegestane 2500 mg/kg. Dat leidde op 16 dec. 1994 tot
1
