PASSEND ONDERWIJS
HOORCOLLEGE 1
De organisatie van de (onderwijs)zorg vóór 2014
- Basisonderwijs
- Speciaal Basisonderwijs (SBO)
- Speciaal Onderwijs (SO)
Basisonderwijs vs. SO vs. SBO
- Basisonderwijs: regulier onderwijs
- SO: voor leerlingen die lichamelijk, zintuiglijk of verstandelijk gehandicapt zijn, chronische
ziekte of stoornis.
- SBO: voor kinderen die zich in het regulier onderwijs niet optimaal ontwikkelen. Moeilijk
lerende kinderen, gedragsproblemen. Deze kinderen hebben we nog een kans om door te
stromen naar VO.
SO: Clusters
- Cluster 1: visuele beperking. Dusdanig slecht zicht hebben dat zij niet kunnen lezen.
- Cluster 2: auditieve beperking of communicatieve handicap. Bijvoorbeeld niet kunnen praten.
- Cluster 3: lichamelijke en/of verstandelijke beperking.
- Psychiatrische of gedragsstoornis.
In deze vorm van het onderwijs werden er tegen twee problemen gebotst:
1. De groei van het speciaal onderwijs was een gevolg van het optimaliseren van regulier
onderwijs. Kinderen die in het regulier onderwijs ‘moeilijk’ waren, werden al snel naar
speciaal onderwijs gestuurd.
2. Eenmaal in het speciaal onderwijs, kwam een kind daar niet zomaar meer uit.
Om deze problemen op te lossen is de wet LGF ingevoerd.
Wet leerling-gebonden financiering (LGF, 2003)
- Mogelijkheid keuze tussen regulier onderwijs en speciaal onderwijs.
- Speciaal zorgbudget per kind → “het rugzakje”.
- School van keuze bepaalt hoe het besteed wordt.
Een school krijgt dus extra geld voor een kind met rugzakje.
Waarom werkte LGF niet goed?
- Diagnosedruk. Omdat voor elk kind met diagnose extra geld beschikbaar werd gesteld, kwam
er veel overdiagnose.
- Te veel kinderen die thuiszaten of op wachtlijsten stonden.
- Veel bureaucratie rond indicatiestelling.
- Te duur door te veel verwijzingen naar speciale voorzieningen.
- Onvoldoende afstemming en samenwerking met (jeugd)zorg. Jeugdzorg zag soms
bijvoorbeeld andere problematiek dan dat een school zag.
Door deze problemen kwam de wet Passend Onderwijs. Passend Onderwijs ging van denken in
beperkingen naar denken in onderwijsbehoeftes. Wat kan het kind? Wat heeft het kind nodig?
Inclusief onderwijs bieden.
Ieder kind een passende plek
- Ook voor leerlingen met een zorgvraag of extra ondersteuningsbehoefte.
- Regulier als het kan, maar speciaal onderwijs als het moet.
,PASSEND ONDERWIJS
- Wetsvoorstel aangenomen op 9 oktober 2012.
- Invoering per 1 augustus 2014.
Kernbegrippen
- Zorgplicht voor scholen
- Schoolondersteuningsprofiel
- Samenwerkingsverband
- Ontwikkelingsperspectief
Zorgplicht
Voorheen was het de verantwoordelijkheid van ouders om kind op een school geplaatst te krijgen. Nu
is dat de verantwoordelijkheid van de school.
Schoolondersteuningsprofiel
Beschrijving van
- De voorzieningen die op de school zijn getroffen voor leerlingen die extra
onderwijsondersteuning behoeven.
- De extra ondersteuning die de school kan bieden.
- Opgesteld door het schoolteam.
- Wordt gebruikt om te bekijken of het aanbod binnen samenwerkingsverband dekkend is.
Samenwerkingsverband
- Scholen hebben regionale samenwerkingsverbanden gevormd (77 in PO en 75 in VO).
- Hierbij horen reguliere scholen, SBO-scholen en scholen uit (voorheen) cluster 3 en 4.
- Cluster 1 en 2 blijven apart en met landelijke indicatie (kunnen hiermee zelfstandig blijven).
Van deze scholen zijn er heel weinig.
- Scholen en samenwerkingsverband maken afspraken over de verdeling van de zorg en
verdeling van het geld.
→ Plicht van het samenwerkingsverband is om het kind op een goede plek geplaatst te krijgen.
Ontwikkelingsperspectief
- Voor elk kind dat extra ondersteuning krijgt.
- Wat zijn onderwijsbehoeften.
- Verwachte uitstroomniveau.
- De ondersteuning die het kind krijgt.
- Goede communicatie tussen school en ouders hierover.
HOORCOLLEGE 2
HANDELINGSGERICHT WERKEN
Drielagenmodel
Dit is een ideaalmodel van hoe we naar onderwijs kijken. Je kan dit driehoek in veel situaties plakken:
nationaal onderwijs, een school, een klas bijvoorbeeld.
, - Als docent ben je verantwoordelijk voor het bieden van een ‘sterke basis’.
- In deze basis wordt goed onderwijs geboden aan alle leerlingen.
- Vanuit de arrangementen krijgen de leerlingen extra ondersteuning waar nodig.
In het bovenste rode puntje vindt het handelingsgericht werken plaats.
, Psychodiagnostiek
Psychodiagnostiek is een onderzoeksproces:
- Beschrijven
- Verklaren
- Diagnosticeren of
- Voorspellen
Gericht op klachten én gericht op advisering oftewel aanpak.
Klinisch oordeel
Niet zo eenvoudig!
- Veelal mix van testdiagnostiek en intuïtief klinisch oordeel.
- Beoordelings- en besluitvormingsproces behept met fouten en vertekeningen: stereotype
opvattingen.
- Irrelevante factoren betrekken in indiceren van behandelingen.
→ Falen van klinisch oordeel
Behoefte aan…
- Hypothesetoetsend
- Inzichtelijke, consistente en transparante besluitvorming
- Onderzoeksmiddelen objectief en betrouwbaar
- Wetenschappelijke kennis benutten
- Vooral gericht op verklarende hypothesen
Diagnostische procedures
Verschillende procedures (zie tabel 1.1 in handboek).
- Diagnostische cyclus – gericht op diagnostiek tot behandeling
- Handelingsgerichte diagnostiek – praktijkmodel gericht op onderwijsleerproblemen.
Uitgangspunten HGD
- Doelgericht
- Transactioneel kader
- Onderwijs- en opvoedingsbehoeften staan centraal
- Leraren en ouders doen ertoe!
- Gericht op het positieve (van het kind, thuis, school etc).
- Samenwerking tussen alle partijen
- Systematische en transparante werkwijze
Verschillende fasen van HGD
Intakefase
Wat willen school, ouders en kind weten en waarom willen zij dat weten?
- Inventarisatie
- Anamnese
- Hulpvraag formuleren
- Oplossingen?
- Afstemming:
o Attributies
HOORCOLLEGE 1
De organisatie van de (onderwijs)zorg vóór 2014
- Basisonderwijs
- Speciaal Basisonderwijs (SBO)
- Speciaal Onderwijs (SO)
Basisonderwijs vs. SO vs. SBO
- Basisonderwijs: regulier onderwijs
- SO: voor leerlingen die lichamelijk, zintuiglijk of verstandelijk gehandicapt zijn, chronische
ziekte of stoornis.
- SBO: voor kinderen die zich in het regulier onderwijs niet optimaal ontwikkelen. Moeilijk
lerende kinderen, gedragsproblemen. Deze kinderen hebben we nog een kans om door te
stromen naar VO.
SO: Clusters
- Cluster 1: visuele beperking. Dusdanig slecht zicht hebben dat zij niet kunnen lezen.
- Cluster 2: auditieve beperking of communicatieve handicap. Bijvoorbeeld niet kunnen praten.
- Cluster 3: lichamelijke en/of verstandelijke beperking.
- Psychiatrische of gedragsstoornis.
In deze vorm van het onderwijs werden er tegen twee problemen gebotst:
1. De groei van het speciaal onderwijs was een gevolg van het optimaliseren van regulier
onderwijs. Kinderen die in het regulier onderwijs ‘moeilijk’ waren, werden al snel naar
speciaal onderwijs gestuurd.
2. Eenmaal in het speciaal onderwijs, kwam een kind daar niet zomaar meer uit.
Om deze problemen op te lossen is de wet LGF ingevoerd.
Wet leerling-gebonden financiering (LGF, 2003)
- Mogelijkheid keuze tussen regulier onderwijs en speciaal onderwijs.
- Speciaal zorgbudget per kind → “het rugzakje”.
- School van keuze bepaalt hoe het besteed wordt.
Een school krijgt dus extra geld voor een kind met rugzakje.
Waarom werkte LGF niet goed?
- Diagnosedruk. Omdat voor elk kind met diagnose extra geld beschikbaar werd gesteld, kwam
er veel overdiagnose.
- Te veel kinderen die thuiszaten of op wachtlijsten stonden.
- Veel bureaucratie rond indicatiestelling.
- Te duur door te veel verwijzingen naar speciale voorzieningen.
- Onvoldoende afstemming en samenwerking met (jeugd)zorg. Jeugdzorg zag soms
bijvoorbeeld andere problematiek dan dat een school zag.
Door deze problemen kwam de wet Passend Onderwijs. Passend Onderwijs ging van denken in
beperkingen naar denken in onderwijsbehoeftes. Wat kan het kind? Wat heeft het kind nodig?
Inclusief onderwijs bieden.
Ieder kind een passende plek
- Ook voor leerlingen met een zorgvraag of extra ondersteuningsbehoefte.
- Regulier als het kan, maar speciaal onderwijs als het moet.
,PASSEND ONDERWIJS
- Wetsvoorstel aangenomen op 9 oktober 2012.
- Invoering per 1 augustus 2014.
Kernbegrippen
- Zorgplicht voor scholen
- Schoolondersteuningsprofiel
- Samenwerkingsverband
- Ontwikkelingsperspectief
Zorgplicht
Voorheen was het de verantwoordelijkheid van ouders om kind op een school geplaatst te krijgen. Nu
is dat de verantwoordelijkheid van de school.
Schoolondersteuningsprofiel
Beschrijving van
- De voorzieningen die op de school zijn getroffen voor leerlingen die extra
onderwijsondersteuning behoeven.
- De extra ondersteuning die de school kan bieden.
- Opgesteld door het schoolteam.
- Wordt gebruikt om te bekijken of het aanbod binnen samenwerkingsverband dekkend is.
Samenwerkingsverband
- Scholen hebben regionale samenwerkingsverbanden gevormd (77 in PO en 75 in VO).
- Hierbij horen reguliere scholen, SBO-scholen en scholen uit (voorheen) cluster 3 en 4.
- Cluster 1 en 2 blijven apart en met landelijke indicatie (kunnen hiermee zelfstandig blijven).
Van deze scholen zijn er heel weinig.
- Scholen en samenwerkingsverband maken afspraken over de verdeling van de zorg en
verdeling van het geld.
→ Plicht van het samenwerkingsverband is om het kind op een goede plek geplaatst te krijgen.
Ontwikkelingsperspectief
- Voor elk kind dat extra ondersteuning krijgt.
- Wat zijn onderwijsbehoeften.
- Verwachte uitstroomniveau.
- De ondersteuning die het kind krijgt.
- Goede communicatie tussen school en ouders hierover.
HOORCOLLEGE 2
HANDELINGSGERICHT WERKEN
Drielagenmodel
Dit is een ideaalmodel van hoe we naar onderwijs kijken. Je kan dit driehoek in veel situaties plakken:
nationaal onderwijs, een school, een klas bijvoorbeeld.
, - Als docent ben je verantwoordelijk voor het bieden van een ‘sterke basis’.
- In deze basis wordt goed onderwijs geboden aan alle leerlingen.
- Vanuit de arrangementen krijgen de leerlingen extra ondersteuning waar nodig.
In het bovenste rode puntje vindt het handelingsgericht werken plaats.
, Psychodiagnostiek
Psychodiagnostiek is een onderzoeksproces:
- Beschrijven
- Verklaren
- Diagnosticeren of
- Voorspellen
Gericht op klachten én gericht op advisering oftewel aanpak.
Klinisch oordeel
Niet zo eenvoudig!
- Veelal mix van testdiagnostiek en intuïtief klinisch oordeel.
- Beoordelings- en besluitvormingsproces behept met fouten en vertekeningen: stereotype
opvattingen.
- Irrelevante factoren betrekken in indiceren van behandelingen.
→ Falen van klinisch oordeel
Behoefte aan…
- Hypothesetoetsend
- Inzichtelijke, consistente en transparante besluitvorming
- Onderzoeksmiddelen objectief en betrouwbaar
- Wetenschappelijke kennis benutten
- Vooral gericht op verklarende hypothesen
Diagnostische procedures
Verschillende procedures (zie tabel 1.1 in handboek).
- Diagnostische cyclus – gericht op diagnostiek tot behandeling
- Handelingsgerichte diagnostiek – praktijkmodel gericht op onderwijsleerproblemen.
Uitgangspunten HGD
- Doelgericht
- Transactioneel kader
- Onderwijs- en opvoedingsbehoeften staan centraal
- Leraren en ouders doen ertoe!
- Gericht op het positieve (van het kind, thuis, school etc).
- Samenwerking tussen alle partijen
- Systematische en transparante werkwijze
Verschillende fasen van HGD
Intakefase
Wat willen school, ouders en kind weten en waarom willen zij dat weten?
- Inventarisatie
- Anamnese
- Hulpvraag formuleren
- Oplossingen?
- Afstemming:
o Attributies
