Oriëntatie op het vak –
OWE 2
HBO Verpleegkunde
Hogeschool Arnhem & Nijmegen
Samenvatting OWE 2 2021/2022
Gemaakt op basis van de leerdoelen en literatuur die per les bij OnderwijsOnline
stonden.
,Inhoud
Anatomie en fysiologie...........................................................................................................................2
Hart en geleiding.................................................................................................................................2
Coronaire hartziekten.........................................................................................................................4
Bloeddruk regulatie en shock..............................................................................................................9
Decompensatio cordis......................................................................................................................12
Oncologie..........................................................................................................................................15
Mamma carcinoom en ovarium carcinoom......................................................................................20
Stemmingsstoornissen......................................................................................................................23
Verpleegtechnische vaardigheden.......................................................................................................29
Uitscheiding en bedverpleging..........................................................................................................29
Persoonlijke verzorging.................................................................................................................29
Uitscheiding...................................................................................................................................29
Bewegingsondersteuning: verplaatsen buiten de grenzen van het bed........................................30
Injecteren..........................................................................................................................................34
Injecteren......................................................................................................................................34
Reanimatie........................................................................................................................................36
Communicatieve vaardigheden............................................................................................................38
Persoonsgerichte communicatie.......................................................................................................38
(Analyse van het gesprek, 2021)....................................................................................................38
(Actief luisteren, 2021)..................................................................................................................38
Basisanamnese.................................................................................................................................38
(Het anamnesegesprek, 2021).......................................................................................................38
(Stap 2 Verzamelen van informatie, 2021)....................................................................................39
Pijnanamnese....................................................................................................................................40
Leefstijlvoorlichting en Shared Decision Making...............................................................................40
(Gezamenlijke besluitvorming en motiverende gespreksvoering, 2021).......................................40
Verpleegkundig redeneren...................................................................................................................42
Methodische reflectie en klinisch redeneren....................................................................................42
Verpleegproblemen opstellen en prioriteren...................................................................................44
Themadag.............................................................................................................................................45
Recht.................................................................................................................................................45
Evidence based practice en praktijkgericht onderzoek.....................................................................49
Bibliografie...........................................................................................................................................51
1
,ANATOMIE EN FYSIOLOGIE
HART EN GELEIDING
(Circulatiestelsel, 2021)
Leerdoel: Kent de anatomie van het hart
Het hart (cor) is een holle spier; het linkerdeel bestaat uit linkeratrium en linkerventrikel, het
rechterdeel uit rechteratrium en rechterventrikel. Tussen atria en ventrikels liggen de anuli fibrosi.
De hartwand is van buiten naar binnen opgebouwd uit: pericard of hartzakje, myocard en endocard.
Het linkerventrikel wordt veel zwaarder belast dan het rechterventrikel en heeft een drie keer dikker
myocard. Het hartprikkelgeleidingssysteem bestaat uit de sinusknoop, de atrioventriculaire knoop,
de bundel van His en de purkinjevezels. Het hartritme wordt bepaald door een samenspel van
neurale en hormonale invloeden.
Leerdoel: Begrijpt de werking van de hartkleppen
Atrioventriculaire kleppen = AV-kleppen = kleppen tussen atria en ventrikels;
Rechts: valva tricuspidalis (drieslippige klep)
Links: valva bicuspidalis (tweeslippige klep)
Arteriële kleppen = valvulae semilunares = kleppen tussen ventrikels en grote slagaders;
Rechts: valva trunci pulmonalis (pulmonaalklep)
Links: valva aortae (aortaklep).
Leerdoel: Kan de hartcyclus beschrijven
Een hartcyclus duurt 0.8 seconde. Hierin wisselen systolen en diastolen van atria en ventrikels elkaar
af. De eerste harttoon is het dichtslaan van de AV-kleppen; het dichtvallen van de arteriële kleppen
veroorzaakt de twee harttoon. Tijdens de hartcyclus varieert de bloeddruk in het hart. De hoogste
bloeddruk (120 mmhg) wordt gemeten tijdens de systole van het linkerventrikel. De laagste
bloeddruk (0 mmhg) treedt op bij de passieve vullingsfase. De elektrische activiteit van het hart is
door middel van een elektrocardiogram (ECG) zichtbaar te maken. Dat geeft informatie over de
hartfunctie.
Leerdoel: Weet hoe de hartactie tot stand komt
De systole is de actiefase van atrium of ventrikel; de diastole is de rustfase. Elke hartactie duurt 0,8
seconde en bestaat uit drie fasen: passieve vullingsfase (0,0 – 0,4 seconde), actieve vullingsfase (0,4 –
0,5 seconde) en ventrikelsystolische fase (0,5 – 0,8 seconde).
Leerdoel: Kent de basisprincipes van het ECG
Een elektrocardiogram is een registratie van de elektrische activiteit van het hart.
De P-top ontstaat door depolarisatie van de atria. Deze golf begint in de SA-knoop, waarna er
geleiding plaatsvindt naar het rechter- en vervolgens naar het linkeratrium.
Het QRS-complex is een middeling van de depolarisatiegolven van de endomyocardiale
(binnenste) en epicardiale (buitenste) spiercellen. Oftewel de depolarisatie van de ventrikels.
De T-golf ontstaat door repolarisatie van de ventrikelcellen. Tijdens de T-golf is er geen
spieractiviteit (het hart staat stil).
2
, Een hartslag omvat een boezemsystole (contractie atria → P-top), kamersystole (kamercontractie →
QRS-complex) en de rustfase (T-top) tussen twee slagen.
De 10 elektrodes zijn:
De extremiteitselektrodes:
LA - linkerarm
RA - rechterarm
N - neutraal, op het rechterbeen (= elektrische aarde of nulpunt ten opzichte waarvan de
elektrische spanning wordt gemeten, in theorie kan deze willekeurig waar op het lichaam
geplaatst worden)
F - voet, op het linkerbeen (foot)
De borstelektrodes:
V1 - geplaatst in de 4e intercostaalruimte rechts van het borstbeen
V2 - geplaatst in de 4e intercostaalruimte links van het borstbeen
V3 - geplaatst halverwege tussen V2 en V4
V4 - geplaatst in de 5e intercostaalruimte in de mid-claviculairlijn
V5 - geplaatst halverwege tussen V4 en V6
V6 - geplaatst in de mid-axillairlijn op dezelfde hoogte als V4
Leerdoel: Weet hoe de harttonen ontstaan en wat de term hartruis betekent
Je hoort de eerste harttoon bij het dichtslaan van de AV-kleppen; de tweede harttoon is gevolg van
het dichtvallen van de arteriële kleppen. Bij hartruis ontstaan golfjes of wervelingen, die zijn te horen
met een stethoscoop.
Leerdoel: Weet wat bedoeld wordt met de hartcapaciteit en het hartminuutvolume
Het hartminuutvolume is de hoeveelheid bloed die per minuut per kamer weggepompt wordt. Het
HMV wordt bepaald door de hartfrequentie en het slagvolume. Per hartslag pompen beide ventrikels
evenveel bloed weg. De bloedverdeling in het lichaam hangt af van het levensbelang van de organen
en de momentane behoefte aan bloed in de weefsels.
Leerdoel: Heeft inzicht in de hartcirculatie
De hartcirculatie voorziet het myocardium van zuurstof en voedingsstoffen. De arteriae coronariae
takken net voorbij de aortaklep van de aorta af. Onder maximale druk wordt bloed in deze slagaders
gepompt.
Leerdoel: Kent de verschillende bloedsomlopen, hun functie en de route die deze aflegt
Kleine bloedsomloop: Zuurstofarm bloed, afkomstig uit alle delen van je lichaam, komt via de
bovenste en onderste holle ader binnen in de rechterboezem. Vervolgens stroomt het bloed naar de
rechterkamer die het daarna in de longslagader pompt. In de longen neemt het bloed zuurstof op en
geeft het CO2 af, waardoor je deze afvalstof vervolgens kunt uitademen. Daarna gaat het
zuurstofrijke bloed via de longader terug naar het hart, naar de linkerboezem.
Grote bloedsomloop: Vanuit de linkerboezem stroomt het bloed naar de linkerkamer en vervolgens
via de aorta (grote lichaamsslagader) naar de rest van je lichaam. Via de aderen komt het bloed weer
in de onderste en bovenste holle terug in de rechter boezem.
Leerdoel: Is bekend met de term “dubbele bloedsomloop”
De lichaamscirculatie en de longcirculatie vormen samen de dubbele bloedsomloop. Arteriën voeren
bloed van het hart weg; venen voeren bloed naar het hart terug.
Bloedstroming in de lichaamscirculatie: linkerventrikel > aorta > slagaders > haarvatennetwerken (in
de weefsels) > aders > holle aders > rechteratrium (> rechterventrikel; aansluiting op longcirculatie).
3
OWE 2
HBO Verpleegkunde
Hogeschool Arnhem & Nijmegen
Samenvatting OWE 2 2021/2022
Gemaakt op basis van de leerdoelen en literatuur die per les bij OnderwijsOnline
stonden.
,Inhoud
Anatomie en fysiologie...........................................................................................................................2
Hart en geleiding.................................................................................................................................2
Coronaire hartziekten.........................................................................................................................4
Bloeddruk regulatie en shock..............................................................................................................9
Decompensatio cordis......................................................................................................................12
Oncologie..........................................................................................................................................15
Mamma carcinoom en ovarium carcinoom......................................................................................20
Stemmingsstoornissen......................................................................................................................23
Verpleegtechnische vaardigheden.......................................................................................................29
Uitscheiding en bedverpleging..........................................................................................................29
Persoonlijke verzorging.................................................................................................................29
Uitscheiding...................................................................................................................................29
Bewegingsondersteuning: verplaatsen buiten de grenzen van het bed........................................30
Injecteren..........................................................................................................................................34
Injecteren......................................................................................................................................34
Reanimatie........................................................................................................................................36
Communicatieve vaardigheden............................................................................................................38
Persoonsgerichte communicatie.......................................................................................................38
(Analyse van het gesprek, 2021)....................................................................................................38
(Actief luisteren, 2021)..................................................................................................................38
Basisanamnese.................................................................................................................................38
(Het anamnesegesprek, 2021).......................................................................................................38
(Stap 2 Verzamelen van informatie, 2021)....................................................................................39
Pijnanamnese....................................................................................................................................40
Leefstijlvoorlichting en Shared Decision Making...............................................................................40
(Gezamenlijke besluitvorming en motiverende gespreksvoering, 2021).......................................40
Verpleegkundig redeneren...................................................................................................................42
Methodische reflectie en klinisch redeneren....................................................................................42
Verpleegproblemen opstellen en prioriteren...................................................................................44
Themadag.............................................................................................................................................45
Recht.................................................................................................................................................45
Evidence based practice en praktijkgericht onderzoek.....................................................................49
Bibliografie...........................................................................................................................................51
1
,ANATOMIE EN FYSIOLOGIE
HART EN GELEIDING
(Circulatiestelsel, 2021)
Leerdoel: Kent de anatomie van het hart
Het hart (cor) is een holle spier; het linkerdeel bestaat uit linkeratrium en linkerventrikel, het
rechterdeel uit rechteratrium en rechterventrikel. Tussen atria en ventrikels liggen de anuli fibrosi.
De hartwand is van buiten naar binnen opgebouwd uit: pericard of hartzakje, myocard en endocard.
Het linkerventrikel wordt veel zwaarder belast dan het rechterventrikel en heeft een drie keer dikker
myocard. Het hartprikkelgeleidingssysteem bestaat uit de sinusknoop, de atrioventriculaire knoop,
de bundel van His en de purkinjevezels. Het hartritme wordt bepaald door een samenspel van
neurale en hormonale invloeden.
Leerdoel: Begrijpt de werking van de hartkleppen
Atrioventriculaire kleppen = AV-kleppen = kleppen tussen atria en ventrikels;
Rechts: valva tricuspidalis (drieslippige klep)
Links: valva bicuspidalis (tweeslippige klep)
Arteriële kleppen = valvulae semilunares = kleppen tussen ventrikels en grote slagaders;
Rechts: valva trunci pulmonalis (pulmonaalklep)
Links: valva aortae (aortaklep).
Leerdoel: Kan de hartcyclus beschrijven
Een hartcyclus duurt 0.8 seconde. Hierin wisselen systolen en diastolen van atria en ventrikels elkaar
af. De eerste harttoon is het dichtslaan van de AV-kleppen; het dichtvallen van de arteriële kleppen
veroorzaakt de twee harttoon. Tijdens de hartcyclus varieert de bloeddruk in het hart. De hoogste
bloeddruk (120 mmhg) wordt gemeten tijdens de systole van het linkerventrikel. De laagste
bloeddruk (0 mmhg) treedt op bij de passieve vullingsfase. De elektrische activiteit van het hart is
door middel van een elektrocardiogram (ECG) zichtbaar te maken. Dat geeft informatie over de
hartfunctie.
Leerdoel: Weet hoe de hartactie tot stand komt
De systole is de actiefase van atrium of ventrikel; de diastole is de rustfase. Elke hartactie duurt 0,8
seconde en bestaat uit drie fasen: passieve vullingsfase (0,0 – 0,4 seconde), actieve vullingsfase (0,4 –
0,5 seconde) en ventrikelsystolische fase (0,5 – 0,8 seconde).
Leerdoel: Kent de basisprincipes van het ECG
Een elektrocardiogram is een registratie van de elektrische activiteit van het hart.
De P-top ontstaat door depolarisatie van de atria. Deze golf begint in de SA-knoop, waarna er
geleiding plaatsvindt naar het rechter- en vervolgens naar het linkeratrium.
Het QRS-complex is een middeling van de depolarisatiegolven van de endomyocardiale
(binnenste) en epicardiale (buitenste) spiercellen. Oftewel de depolarisatie van de ventrikels.
De T-golf ontstaat door repolarisatie van de ventrikelcellen. Tijdens de T-golf is er geen
spieractiviteit (het hart staat stil).
2
, Een hartslag omvat een boezemsystole (contractie atria → P-top), kamersystole (kamercontractie →
QRS-complex) en de rustfase (T-top) tussen twee slagen.
De 10 elektrodes zijn:
De extremiteitselektrodes:
LA - linkerarm
RA - rechterarm
N - neutraal, op het rechterbeen (= elektrische aarde of nulpunt ten opzichte waarvan de
elektrische spanning wordt gemeten, in theorie kan deze willekeurig waar op het lichaam
geplaatst worden)
F - voet, op het linkerbeen (foot)
De borstelektrodes:
V1 - geplaatst in de 4e intercostaalruimte rechts van het borstbeen
V2 - geplaatst in de 4e intercostaalruimte links van het borstbeen
V3 - geplaatst halverwege tussen V2 en V4
V4 - geplaatst in de 5e intercostaalruimte in de mid-claviculairlijn
V5 - geplaatst halverwege tussen V4 en V6
V6 - geplaatst in de mid-axillairlijn op dezelfde hoogte als V4
Leerdoel: Weet hoe de harttonen ontstaan en wat de term hartruis betekent
Je hoort de eerste harttoon bij het dichtslaan van de AV-kleppen; de tweede harttoon is gevolg van
het dichtvallen van de arteriële kleppen. Bij hartruis ontstaan golfjes of wervelingen, die zijn te horen
met een stethoscoop.
Leerdoel: Weet wat bedoeld wordt met de hartcapaciteit en het hartminuutvolume
Het hartminuutvolume is de hoeveelheid bloed die per minuut per kamer weggepompt wordt. Het
HMV wordt bepaald door de hartfrequentie en het slagvolume. Per hartslag pompen beide ventrikels
evenveel bloed weg. De bloedverdeling in het lichaam hangt af van het levensbelang van de organen
en de momentane behoefte aan bloed in de weefsels.
Leerdoel: Heeft inzicht in de hartcirculatie
De hartcirculatie voorziet het myocardium van zuurstof en voedingsstoffen. De arteriae coronariae
takken net voorbij de aortaklep van de aorta af. Onder maximale druk wordt bloed in deze slagaders
gepompt.
Leerdoel: Kent de verschillende bloedsomlopen, hun functie en de route die deze aflegt
Kleine bloedsomloop: Zuurstofarm bloed, afkomstig uit alle delen van je lichaam, komt via de
bovenste en onderste holle ader binnen in de rechterboezem. Vervolgens stroomt het bloed naar de
rechterkamer die het daarna in de longslagader pompt. In de longen neemt het bloed zuurstof op en
geeft het CO2 af, waardoor je deze afvalstof vervolgens kunt uitademen. Daarna gaat het
zuurstofrijke bloed via de longader terug naar het hart, naar de linkerboezem.
Grote bloedsomloop: Vanuit de linkerboezem stroomt het bloed naar de linkerkamer en vervolgens
via de aorta (grote lichaamsslagader) naar de rest van je lichaam. Via de aderen komt het bloed weer
in de onderste en bovenste holle terug in de rechter boezem.
Leerdoel: Is bekend met de term “dubbele bloedsomloop”
De lichaamscirculatie en de longcirculatie vormen samen de dubbele bloedsomloop. Arteriën voeren
bloed van het hart weg; venen voeren bloed naar het hart terug.
Bloedstroming in de lichaamscirculatie: linkerventrikel > aorta > slagaders > haarvatennetwerken (in
de weefsels) > aders > holle aders > rechteratrium (> rechterventrikel; aansluiting op longcirculatie).
3
