H2 De Klassieke Oudheid
2.1 De Griekse democratie
1e kenmerkend aspect. In Athene beslissingen door volksvergadering -> democratie (demos
= volk) Alle mannen die geen slaven waren en Atheens burgerrecht hadden mochten directe
democratie binnen deze groep was iedereen gelijk. Dit kon door veel burgers -> veel
stadstaatjes -> polis.
Athene was eerst door koningen geregeerd en later aristocratie. Daarnaast was er ook is
een tiran aan de macht geweest. Maar door verandering in de oorlogvoering -> gewone
burgers steeds belangrijker -> eerst voetsoldaten en later als roeiers op oorlogsvloot ->
meegeholpen aan oorlog -> eis voor
stemmen -> stemrecht geëist.
Atheense democratie was zo ingericht
dat niemand te veel macht kon
hebben.
De volksvergadering namen de
belangrijkste beslissingen. De angst
voor een alleenheerser was groot.
Atheense rechtspraak was in handen
van een volksjury die door het lot
gekozen waren. Volksvergadering kon
ook besluiten om een schervengericht
te houden -> winnaar werd een tijd
verbannen -> zo wegstemmen van
politici -> ostracisme.
De Atheense democratie leverde ook kritiek op. Is democratie wel de juiste staatsvorm?
Griekse filosofen onderzochten allerlei aspecten van het bestaan ->
● Natuurfilosofie: Hoe zitten de natuur en het heelal in elkaar?
● Ethiek: Wat is goed gedrag en hoe kan een mens dat leren?
● Politiek: Hoe moet een polis worden bestuurd?
Natuur
Was de wereld om ons heen terug te voeren naar 1 oerelement?
Alles in de natuur is constant in beweging. Alles is uit atomen
opgebouwd. Maar nog niets kon worden aangetoond. Wiskunde
werd wel beter. Begin van wetenschap was het niet -> opgebouwd
uit wetenschap uit Mesopotamië
Ethiek
, Wat is kwaad en wat is goed? Wanneer is iets waar en wanneer niet? Socrates: ’Ik weet
niets zeker behalve dat ik niets weet.’ Hij kon zich ergeren aan IWAB’s. Door kritische
vragen kon hij hen hun eerder gemaakte beweringen laten ontkennen. Hij was kritisch op
Atheense democratie.
Politiek
Hoe bestuur je een polis? Is het niet beter om de beste mensen te laten beslissen i.p.v
iedereen (aristocratie). Of 1 iemand de baas die rechtvaardig is? Of een bestuur die
onpartijdig is en die alle belangen goed afweegt?
Plato vond het onwaarschijnlijk dat de meerderheid altijd beter was. Politici namen vaak
besluiten om het volk blij te maken. Burgers lieten zich snel misleiden door handige sprekers
(volksmenners). Burgers waren wispelturig en de meerderheid had niet altijd gelijk ->
Siciliaanse expeditie.
Aristoteles vond dat monarchieën, aristocratieën en democratieën allen iets goeds en
gevaarlijks hadden. Het beste was een mengvorm van de drie. Kennis vond hij ook van
groot belang. Hij richtte zich op het verzamelen en systematisch opschrijven van kennis op
bijna elk gebied -> niet meer speculatief denken zoals voorgangers.
2.2 Het hellenisme
Alexander de grote (356-323 v.C.) uit
Macedonië was koningszoon van koning
Philippus van Macedonië die heel
Griekenland had veroverd (Griekse steden
hadden steeds onderling ruzie dus zwak)
Formeel waren de polei nog onafhankelijk,
maar ze waren nauwelijks in staat hun
buitenlandse politiek te bepalen. Na de dood
van Philippus wilde Alexander het hele
Perzische rijk veroveren met 100.000
soldaten. Hij kon alle soldaten motiveren en
hij wist de nieuwe volken van hem te maken en ze te laten gehoorzamen door gebruiken
over te nemen. Kort na zijn dood stortte het hele rijk in, maar de Griekse invloeden bleven
honderden jaren dominant.
Alex kon zijn macht in zo’n groot gebied handhaven door:
● Combinatie persoonlijke eigenschappen (doorzettingsvermogen, wispelturig wat
loyaliteit afdwong en het volk bang maakte en ontzettend veel geloof in eigen
kunnen) en militair inzicht (verrassende inzet van legeronderdelen)
● Hij speelde in op de gewoonten van de landen waarover hij regeerde
- In Griekenland zei hij dat hij Griekse steden ging bevrijden van de vijand de
Perzen
- In Egypte presenteerde hij zich als farao
- In Perzië nam hij de bestaande bestuursstructuur over met zijn
vertrouwelingen ->
2.1 De Griekse democratie
1e kenmerkend aspect. In Athene beslissingen door volksvergadering -> democratie (demos
= volk) Alle mannen die geen slaven waren en Atheens burgerrecht hadden mochten directe
democratie binnen deze groep was iedereen gelijk. Dit kon door veel burgers -> veel
stadstaatjes -> polis.
Athene was eerst door koningen geregeerd en later aristocratie. Daarnaast was er ook is
een tiran aan de macht geweest. Maar door verandering in de oorlogvoering -> gewone
burgers steeds belangrijker -> eerst voetsoldaten en later als roeiers op oorlogsvloot ->
meegeholpen aan oorlog -> eis voor
stemmen -> stemrecht geëist.
Atheense democratie was zo ingericht
dat niemand te veel macht kon
hebben.
De volksvergadering namen de
belangrijkste beslissingen. De angst
voor een alleenheerser was groot.
Atheense rechtspraak was in handen
van een volksjury die door het lot
gekozen waren. Volksvergadering kon
ook besluiten om een schervengericht
te houden -> winnaar werd een tijd
verbannen -> zo wegstemmen van
politici -> ostracisme.
De Atheense democratie leverde ook kritiek op. Is democratie wel de juiste staatsvorm?
Griekse filosofen onderzochten allerlei aspecten van het bestaan ->
● Natuurfilosofie: Hoe zitten de natuur en het heelal in elkaar?
● Ethiek: Wat is goed gedrag en hoe kan een mens dat leren?
● Politiek: Hoe moet een polis worden bestuurd?
Natuur
Was de wereld om ons heen terug te voeren naar 1 oerelement?
Alles in de natuur is constant in beweging. Alles is uit atomen
opgebouwd. Maar nog niets kon worden aangetoond. Wiskunde
werd wel beter. Begin van wetenschap was het niet -> opgebouwd
uit wetenschap uit Mesopotamië
Ethiek
, Wat is kwaad en wat is goed? Wanneer is iets waar en wanneer niet? Socrates: ’Ik weet
niets zeker behalve dat ik niets weet.’ Hij kon zich ergeren aan IWAB’s. Door kritische
vragen kon hij hen hun eerder gemaakte beweringen laten ontkennen. Hij was kritisch op
Atheense democratie.
Politiek
Hoe bestuur je een polis? Is het niet beter om de beste mensen te laten beslissen i.p.v
iedereen (aristocratie). Of 1 iemand de baas die rechtvaardig is? Of een bestuur die
onpartijdig is en die alle belangen goed afweegt?
Plato vond het onwaarschijnlijk dat de meerderheid altijd beter was. Politici namen vaak
besluiten om het volk blij te maken. Burgers lieten zich snel misleiden door handige sprekers
(volksmenners). Burgers waren wispelturig en de meerderheid had niet altijd gelijk ->
Siciliaanse expeditie.
Aristoteles vond dat monarchieën, aristocratieën en democratieën allen iets goeds en
gevaarlijks hadden. Het beste was een mengvorm van de drie. Kennis vond hij ook van
groot belang. Hij richtte zich op het verzamelen en systematisch opschrijven van kennis op
bijna elk gebied -> niet meer speculatief denken zoals voorgangers.
2.2 Het hellenisme
Alexander de grote (356-323 v.C.) uit
Macedonië was koningszoon van koning
Philippus van Macedonië die heel
Griekenland had veroverd (Griekse steden
hadden steeds onderling ruzie dus zwak)
Formeel waren de polei nog onafhankelijk,
maar ze waren nauwelijks in staat hun
buitenlandse politiek te bepalen. Na de dood
van Philippus wilde Alexander het hele
Perzische rijk veroveren met 100.000
soldaten. Hij kon alle soldaten motiveren en
hij wist de nieuwe volken van hem te maken en ze te laten gehoorzamen door gebruiken
over te nemen. Kort na zijn dood stortte het hele rijk in, maar de Griekse invloeden bleven
honderden jaren dominant.
Alex kon zijn macht in zo’n groot gebied handhaven door:
● Combinatie persoonlijke eigenschappen (doorzettingsvermogen, wispelturig wat
loyaliteit afdwong en het volk bang maakte en ontzettend veel geloof in eigen
kunnen) en militair inzicht (verrassende inzet van legeronderdelen)
● Hij speelde in op de gewoonten van de landen waarover hij regeerde
- In Griekenland zei hij dat hij Griekse steden ging bevrijden van de vijand de
Perzen
- In Egypte presenteerde hij zich als farao
- In Perzië nam hij de bestaande bestuursstructuur over met zijn
vertrouwelingen ->
