Hoofdstuk 2 Maatschappijleer
2.1 Recht en rechtvaardigheid
Regels en wetten
Rechtsnormen
o Gedragsregels die door de overheid wettelijk zijn vastgelegd.
Het recht
o Het geheel van in wetten vastgelegde regels
Ontstaan van de rechtsstaat
Rechtsstaat
o Een staat waarin burgers door grondrechten worden beschermd
tegen machtsmisbruik en willekeur van de overheid.
Absolute monarchie
o Koning alle macht
Grondwet
o Staat in wat de grondrechten zijn en hoe het land geregeerd moet
worden.
Dictatuur
o Één machthebber of één partij in feite wat de regels zijn.
Rechten en plichten
Rechten
o Datgene waar je recht op hebt.
Plichten
o Datgene wat je moet doen.
Rechtsgebieden
Publieksrecht
o Regelt de inrichting van de staat en de relatie tussen burgers en
overheid.
o Staatsrecht -> alle regels voor de inrichting van de Nederlandse
staat.
o Bestuursrecht -> regelt de verhouding tussen burger en
overheid.
o Strafrecht -> bestaat uit alle wettelijke regels die aangeven welk
gedrag strafbaar is.
Privaatrecht/burgerlijk recht
o Regelt de betrekkingen tussen burgers onderling
o Personen- en familierecht -> regelt zaken als het huwelijk,
echtscheiding, geboorte, overlijden en adopteren van kinderen.
o Ondernemingsrecht -> bepaalt onder welke voorwaarden je een
bedrijf of een vereniging mag oprichten.
o Vermogensrecht -> omvat alle zaken die te maken hebben met
iemands vermogen.
, 2.2 De grondbeginselen
Basis van de rechtsstaat
Rechtstaat
o Veiligheid
o Beschermen tegen macht van de overheid
o Gelijkheid
o Vrijheid
Grondbeginselen
o Verdeling macht
o Vastgelegd in grondwet
o Legaliteitsbeginsel
- Overheid mag alleen beperkingen opleggen aan de vrijheid van
burgers als ze zijn vastgelegd in wetten.
Verdeling van de macht
Trias politica
o Wetgevende macht
- Maakt wetten
- Parlement en regering
o Uitvoerende macht
- Wetten uitvoeren
- Regering
o Rechterlijke macht
- Beoordeelt of burgers of machthebbers wetten hebben
overtreden
- Onafhankelijke rechters
Onafhankelijke rechters
o Eerlijke rechtspraak
o Bescherming
o Geen eigen rechter
Grondrechten en grondwet
grondwet
o Belangrijkste staatsdocument
o Fundament samenleving
o Vastleggen grondrechten
grondrecht
o belangrijkste rechten van iedere burger.
o Twee soorten
- Klassieke grondrechten
Garandeert de overheid
Gelijke behandeling
Vrijheid godsdienst
- Sociale grondrechten
Kan overheid niet garanderen
Recht op werk
Gezondheidszorg
2.1 Recht en rechtvaardigheid
Regels en wetten
Rechtsnormen
o Gedragsregels die door de overheid wettelijk zijn vastgelegd.
Het recht
o Het geheel van in wetten vastgelegde regels
Ontstaan van de rechtsstaat
Rechtsstaat
o Een staat waarin burgers door grondrechten worden beschermd
tegen machtsmisbruik en willekeur van de overheid.
Absolute monarchie
o Koning alle macht
Grondwet
o Staat in wat de grondrechten zijn en hoe het land geregeerd moet
worden.
Dictatuur
o Één machthebber of één partij in feite wat de regels zijn.
Rechten en plichten
Rechten
o Datgene waar je recht op hebt.
Plichten
o Datgene wat je moet doen.
Rechtsgebieden
Publieksrecht
o Regelt de inrichting van de staat en de relatie tussen burgers en
overheid.
o Staatsrecht -> alle regels voor de inrichting van de Nederlandse
staat.
o Bestuursrecht -> regelt de verhouding tussen burger en
overheid.
o Strafrecht -> bestaat uit alle wettelijke regels die aangeven welk
gedrag strafbaar is.
Privaatrecht/burgerlijk recht
o Regelt de betrekkingen tussen burgers onderling
o Personen- en familierecht -> regelt zaken als het huwelijk,
echtscheiding, geboorte, overlijden en adopteren van kinderen.
o Ondernemingsrecht -> bepaalt onder welke voorwaarden je een
bedrijf of een vereniging mag oprichten.
o Vermogensrecht -> omvat alle zaken die te maken hebben met
iemands vermogen.
, 2.2 De grondbeginselen
Basis van de rechtsstaat
Rechtstaat
o Veiligheid
o Beschermen tegen macht van de overheid
o Gelijkheid
o Vrijheid
Grondbeginselen
o Verdeling macht
o Vastgelegd in grondwet
o Legaliteitsbeginsel
- Overheid mag alleen beperkingen opleggen aan de vrijheid van
burgers als ze zijn vastgelegd in wetten.
Verdeling van de macht
Trias politica
o Wetgevende macht
- Maakt wetten
- Parlement en regering
o Uitvoerende macht
- Wetten uitvoeren
- Regering
o Rechterlijke macht
- Beoordeelt of burgers of machthebbers wetten hebben
overtreden
- Onafhankelijke rechters
Onafhankelijke rechters
o Eerlijke rechtspraak
o Bescherming
o Geen eigen rechter
Grondrechten en grondwet
grondwet
o Belangrijkste staatsdocument
o Fundament samenleving
o Vastleggen grondrechten
grondrecht
o belangrijkste rechten van iedere burger.
o Twee soorten
- Klassieke grondrechten
Garandeert de overheid
Gelijke behandeling
Vrijheid godsdienst
- Sociale grondrechten
Kan overheid niet garanderen
Recht op werk
Gezondheidszorg
