Samenvatting strafrecht gericht op examenmatrijs

Strafrecht

Hoofdstuk 1

Inleiding strafrecht

1.2 Inhoud en doel van het strafrecht:

- Het strafrecht gaat over verboden gedragingen zoals diefstal, doodslag, moord,
verkrachting, aanranding, vernieling, belediging en mishandeling
o Wie zich schuldig maakt aan dit verboden gedrag is strafbaar

- Het strafrecht omschrijft:
o De verboden gedragingen
o De bevoegdheden van politie en justitie
o De gang van zaken tijdens de rechtszaak
o De straffen en maatregelen die kunnen worden opgelegd

- Het bijzondere aan het strafrecht
o Het strafrecht bevat verboden en geboden waarop straf staat bij niet-naleving
 Anders gezegd:
 Het strafrecht bevat strafbepalingen  verboden en geboden
met een straf voor wie zich er niet aan houdt
o Bovendien kent het strafrecht een opsporingsapparaat
 de politie komt bij een vermoeden van een strafbaar
feit in actie, zodat de strafrechter zich over de schuld
van de verdachte kan uitspreken en hem een straf kan
opleggen
 Art. 7:17 BW en art. 7:26 BW over de
verplichtingen van de koper en de verkoper 
geen strafbepalingen  wel verplichtingen 
geen straf
 Art. 310 Sr (diefstal)  wel een
strafbepaling  want in art. staat op
overtreding een gevangenisstraf van
maximaal 4 jaar

- Strafbepalingen  Bedreiging voor de rechtsorde (veiligheid en rust in samenleving)
o Bepaalde gedragingen die een bedreiging vormen voor orde en rust in de
samenleving
 Doel van het strafrecht: de rechtsorde beschermen

- Als de koper of de verhuurder zich niet aan zijn verplichtingen houdt  een zaak
tussen de koper en de verkoper of tussen de huurder en de verhuurder  geen
bedreiging van de rechtsorde  overgelaten aan de verkoper en de huurder om
actie te ondernemen als de andere partij zich niet aan de verplichtingen houdt

,1.3 De bescherming van art. 1 Sr:

- Het strafrecht kan inbreuk maken op de vrijheid van burgers  daarom biedt
strafrecht ook bescherming aan de burgers  1 van de belangrijkste vormen van
bescherming staat in art. 16 van de Grondwet en art. 1 Sr.

- De bepaling van art. 16 Gw, die ook is opgenomen in art. 1 Sr, biedt 2 vormen van
bescherming
o Geen terugwerkende kracht: art. 1 Sr. Verbiedt terugwerkende kracht
 Een bepaalde gedraging kan alleen strafbaar zijn als deze gedraging op
het moment van de daad al strafbaar was
 Gedrag achteraf strafbaar stellen is verboden
o Als de wet veranderd: Als de wetswijziging in het
voordeel is van de verdachte  in dat geval moet de
rechter de voor de verdachte meest gunstige bepaling
toepassen
 Art. 1 Sr  Legaliteitsbeginsel  Basis vinden
uit de wet (gedragingen niet op grond van
gewoonte of ongeschreven recht strafbaar)


1.4 Materieel en formeel strafrecht:

- Materieel strafrecht
o Strafbepalingen en de straffen en maatregelen die kunnen worden opgelegd
 Als er een bepaalde daad wordt gepleegd, kun je in het materieel
strafrecht vinden of dit gedrag strafbaar is

- Formeel strafrecht
o De bevoegdheden van politie en justitie, de rechten van een verdachte, de
gang van zaken tijdens de terechtzitting en de rechtsmiddelen zoals hoger
beroep en cassatie
 Als er een bepaalde daad wordt gepleegd, kun je in het formeel
strafrecht vinden hoe dit strafbaar gedrag kan worden opgespoorde
en berecht
 Formeel strafrecht, ook wel  strafprocesrecht

1.5 De rechtsbronnen van het strafrecht:

- Vindplaatsen van het strafrecht (rechtsbronnen)
o Wetten
 (Het grootste deel van het materieel strafrecht staat in het Wetboek
van Strafrecht. Het Wetboek van Strafrecht bevat 3 boeken. Boek 1 
Algemene bepalingen. Boek 2  Misdrijven. Boek 3  Overtredingen
 Wetboek van strafvordering (formele deel)
 Bijzondere wetten (Wet wapens en munitie, de Wegenverkeerswet en
de Opiumwet). Wet die 1 onderwerp speciaal regelt.

,o Algemene maatregelen van bestuur
 Algemene regels afkomstig van de regering (die ook strafbepalingen
kunnen bevatten)
 Mag alleen een straf bevatten als deze straf door de formele
wetgever (regering en 1e en 2e kamer) in een wet is vastgesteld
o Voorbeeld: Wegenverkeersreglement  De concrete
straf mag de regering niet zelf bepalen  moet
vastliggen in een wet  Voor wegenverkeersreglement
is dat gebeurd in Wegenverkeerswet
o Verordeningen
 De algemene regels van ‘lagere’ overheden (gemeenten en provincies
 Verordeningen
 Mogen strafbepalingen bevatten
 Alleen gaan over zaken die de eigen gemeente of provincie
betreffen (geen hondenpoep op de stoep, afvalcontainers
alleen op straat zetten op de dag waarop het huisvuil wordt
opgehaald etc.)
 Mogen niet in strijd zijn met de regels afkomstig van een
hogere wetgever
 Legaliteitsbeginsel geldt ook voor verordeningen (geldt voor
wetboek van Sr, wetsboek van strafvordering, bijzondere
wetten, algemene maatregel van bestuur maar dus ook voor
verordeningen)
 Gemeente of provincie mag de hoogte van de straf niet zelf
bepalen
o Dit is landelijk geregeld in art. 154 Gemeentewet en art.
150 Provinciewet
 Hechtenis van maximaal 3 maanden en een
geldboete in de 2e categorie

, - Wet in formele zin
o Een regeling die afkomstig is van onze hoogste wetgever (de regering en de
Staten-Generaal (1e en 2e kamer)

- Wet in materiële zin
o Een algemeen geldende regeling afkomstig van een overheidsorgaan
 Bijvoorbeeld een gemeentelijke verordening over ‘geen poep op de
stoep’ want het is een in een gemeente algemeen geldende bepaling
afkomstig van de gemeenteraad
 Een algemene maatregel van bestuur is eveneens een wet in
materiële zin want dit is een algemeen geldende regeling
gemaakt door de regering




- Bij een wet in formele zin  kijken naar de maker
- Bij een wet in materiële zin  kijken naar de algemene werking. Heeft een
overheidsregel algemene werking, dan is het een wet in materiële zin.
o Wetboek van strafrecht & wetboek van strafvordering  wet in formele EN
materiële zin  Gemaakt door regering en beide kamers samen, maar ook
algemene werking.


- Overige rechtsbronnen van het strafrecht
o Jurisprudentie
 Rechterlijke uitspraken
 Vooral de uitspraken van ons hoogste rechtscollege, de Hoge
Raad, zijn hierbij van belang.

- Internationale verdragen
o Het Europees Verdrag ter bescherming van de rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden bevat een aantal bepalingen over de rechten van de
verdachte en over een eerlijk proces
 Ook internationale uitleveringsverdragen en verdragen over
internationale opsporingen zijn van belang voor het Nederlandse
strafrecht