Biologie Stofwisseling
B.2 Stofwisseling in cellen
● Stofwisseling: het totaal van alle chemische processen in de cellen van een
organisme > wordt mogelijk gemaakt door enzymen (biokatalysator)
● Chemische energie: energie opgeslagen in moleculen
● Afgifte aan omgeving bij stofwisseling > warmte en onbruikbare stoffen
● Assimilatie: de opbouw van organische moleculen uit kleinere moleculen; dit
kost energie.
● Dissimilatie: de afbraak van organische moleculen tot kleinere moleculen, met
als doel energie vrijmaken > kan worden gebruikt voor assimilatie of andere
processen in de cel
● Organische stoffen:
- Ingewikkeld en relatief groot molecuul, vaak afkomstig van organismen
- Meerdere C atomen bevat en in elk geval ook waterstof (H).
- Ook veel chemische energie
● Anorganische stoffen:
- Een stof die niet voldoet aan de definitie van een organische stof; dus
maximaal 1 C atoom of geen H er in. Bijv. CO2
- Kleine moleculen en weinig chemische energie.
● Glucose: belangrijk monosacharide met 6 C-atomen, wordt gevormd bij de
fotosynthese en afgebroken bij de dissimilatie.
● Monosacharide: zes C-atomen, zoals glucose, fructose en ribose. Uit
monosachariden worden di- en polysachariden opgebouwd. (67 F1)
● Autotroof: in staat zijn glucose te vormen uit co2 en water
> Dit proces heet koolstofassimilatie, is energie voor nodig
● Fotosynthese: proces, waarbij water
en koolstofdioxide met behulp van
het zonlicht worden omgezet in
zuurstof en glucose (69)
● Heterotroof: niet in staat zijn zelf
glucose te vormen, voor de opbouw
van cellen moeten zij organische
stoffen eten
● Voortgezette assimilatie: Omzetting
van producten van de (koolstof-)assimilatie in andere organische stoffen
> vindt plaats in beide soorten organismen
, Energietransport in cellen
● Stofwisselingsprocessen, zoals assimilatie van organische moleculen, waarbij
energie nodig is, zijn gekoppeld aan de splitsing van ATP.
● APT: adenosinetrifosfaat. Stof, waarvan elk molecuul drie fosfaatgroepen
bevat die gebonden zijn door een energierijke binding. ATP ontstaat uit ADP
door toevoeging van energie en anorganisch fosfaat. Het loskoppelen van de
fosfaatgroep uit ATP levert vrije energie, die gebruikt wordt voor allerlei
energieverbruikende processen in de cel.
● ATP wordt gevormd bij
-lichtreacties, bv fotosynthese in de chloroplasten;
-dissimilatiereacties, bv verbranding in de mitochondriën.
De energie die bij deze reacties beschikbaar komt, wordt gebruikt om een
fosfaatgroep te binden aan ADP, waardoor ATP ontstaat.
● ADP + Pi + energie ATP / ATP ADP + P i + energie
● Fosforylering: het toevoegen van een fosfaatgroep aan een molecuul
in staat tot fotosynthese, om daarbij uit anorganische stoffen organische
stoffen te vormen
B.3 Enzymen (eiwitten)
● Bouw en werking
- Hebben een ruimtelijke vorm met veel knikken en lussen.
- Versnellen stofwisselingsreacties zonder zelf verbruikt te worden.
- Verlagen de hoeveelheid activeringsenergie die nodig is om een reactie
op gang te brengen.
- Reactiespecifiek: elk enzym kan één evenwichtsreactie beïnvloeden.
- Hebben een actief centrum, dat tijdelijk een binding aangaat met een
substraatmolecuul.
> Er ontstaat dan tijdelijk een enzym-substraat-complex.
- Hebben soms een cofactor nodig om werkzaam te zijn.
> Eigenlijke enzymmolecuul dan = apo-enzym
> Cofactor een organische stof = co-enzym
- Een naam die is samengesteld uit de naam van het substraat met het
achtervoegsel -ase.
● Substraat: de stof waarop het enzym inwerkt. Het substraatmolecuul past
precies in het actieve centrum van het enzym.
● Zodra een substraatmolecuul aan de actieve plaats bindt, vindt de reactie
plaats. Op het moment van binding ontstaat heel even een E-S-complex. Na de
reactie laat het ontstane molecuul (of moleculen) los van het actieve centrum
en kan een volgende reactie plaatsvinden. Eén enzymmolecuul maakt vele
malen dezelfde reactie mogelijk,
waardoor enzymen al in kleine
hoeveelheden werkzaam zijn.
B.2 Stofwisseling in cellen
● Stofwisseling: het totaal van alle chemische processen in de cellen van een
organisme > wordt mogelijk gemaakt door enzymen (biokatalysator)
● Chemische energie: energie opgeslagen in moleculen
● Afgifte aan omgeving bij stofwisseling > warmte en onbruikbare stoffen
● Assimilatie: de opbouw van organische moleculen uit kleinere moleculen; dit
kost energie.
● Dissimilatie: de afbraak van organische moleculen tot kleinere moleculen, met
als doel energie vrijmaken > kan worden gebruikt voor assimilatie of andere
processen in de cel
● Organische stoffen:
- Ingewikkeld en relatief groot molecuul, vaak afkomstig van organismen
- Meerdere C atomen bevat en in elk geval ook waterstof (H).
- Ook veel chemische energie
● Anorganische stoffen:
- Een stof die niet voldoet aan de definitie van een organische stof; dus
maximaal 1 C atoom of geen H er in. Bijv. CO2
- Kleine moleculen en weinig chemische energie.
● Glucose: belangrijk monosacharide met 6 C-atomen, wordt gevormd bij de
fotosynthese en afgebroken bij de dissimilatie.
● Monosacharide: zes C-atomen, zoals glucose, fructose en ribose. Uit
monosachariden worden di- en polysachariden opgebouwd. (67 F1)
● Autotroof: in staat zijn glucose te vormen uit co2 en water
> Dit proces heet koolstofassimilatie, is energie voor nodig
● Fotosynthese: proces, waarbij water
en koolstofdioxide met behulp van
het zonlicht worden omgezet in
zuurstof en glucose (69)
● Heterotroof: niet in staat zijn zelf
glucose te vormen, voor de opbouw
van cellen moeten zij organische
stoffen eten
● Voortgezette assimilatie: Omzetting
van producten van de (koolstof-)assimilatie in andere organische stoffen
> vindt plaats in beide soorten organismen
, Energietransport in cellen
● Stofwisselingsprocessen, zoals assimilatie van organische moleculen, waarbij
energie nodig is, zijn gekoppeld aan de splitsing van ATP.
● APT: adenosinetrifosfaat. Stof, waarvan elk molecuul drie fosfaatgroepen
bevat die gebonden zijn door een energierijke binding. ATP ontstaat uit ADP
door toevoeging van energie en anorganisch fosfaat. Het loskoppelen van de
fosfaatgroep uit ATP levert vrije energie, die gebruikt wordt voor allerlei
energieverbruikende processen in de cel.
● ATP wordt gevormd bij
-lichtreacties, bv fotosynthese in de chloroplasten;
-dissimilatiereacties, bv verbranding in de mitochondriën.
De energie die bij deze reacties beschikbaar komt, wordt gebruikt om een
fosfaatgroep te binden aan ADP, waardoor ATP ontstaat.
● ADP + Pi + energie ATP / ATP ADP + P i + energie
● Fosforylering: het toevoegen van een fosfaatgroep aan een molecuul
in staat tot fotosynthese, om daarbij uit anorganische stoffen organische
stoffen te vormen
B.3 Enzymen (eiwitten)
● Bouw en werking
- Hebben een ruimtelijke vorm met veel knikken en lussen.
- Versnellen stofwisselingsreacties zonder zelf verbruikt te worden.
- Verlagen de hoeveelheid activeringsenergie die nodig is om een reactie
op gang te brengen.
- Reactiespecifiek: elk enzym kan één evenwichtsreactie beïnvloeden.
- Hebben een actief centrum, dat tijdelijk een binding aangaat met een
substraatmolecuul.
> Er ontstaat dan tijdelijk een enzym-substraat-complex.
- Hebben soms een cofactor nodig om werkzaam te zijn.
> Eigenlijke enzymmolecuul dan = apo-enzym
> Cofactor een organische stof = co-enzym
- Een naam die is samengesteld uit de naam van het substraat met het
achtervoegsel -ase.
● Substraat: de stof waarop het enzym inwerkt. Het substraatmolecuul past
precies in het actieve centrum van het enzym.
● Zodra een substraatmolecuul aan de actieve plaats bindt, vindt de reactie
plaats. Op het moment van binding ontstaat heel even een E-S-complex. Na de
reactie laat het ontstane molecuul (of moleculen) los van het actieve centrum
en kan een volgende reactie plaatsvinden. Eén enzymmolecuul maakt vele
malen dezelfde reactie mogelijk,
waardoor enzymen al in kleine
hoeveelheden werkzaam zijn.
