Oudnederlands
‘Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic enda thu wat unbidan we nu’
Dit betekent: ‘Alle vogels zijn nesten begonnen, behalve ik en jij. Waar wachten
wij nu op?’
Middelnederlands
Adel —> Ridderromans (voorhoofs is antivrouw en hoofs meer liefde enzo)
Kerk —> Marialegende (Beatrijs), Mirakelspel (Mariken van Nimwegen en theater)
Burgerij —> Satire (humor), Parodie (nabootsing), Fabel (van den vos Reynaerde)
Tachtigjarige Oorlog
17e eeuw = Gouden Eeuw door braindrain
• Amsterdam
• Bloei en handelsmacht
• Ook: slavernij Afrikanen
Renaissance (wedergeboorte)
Rome —> Amsterdam
Schrijvers: Homerus, Ovidius, Vergilius
Gerbrand Adriaensz. Bredero (1585-1618)
‘’t Kan verkeren’ = het is zoals het is —> carpe diem
Kluchten (komisch toneel):
• De Spaansen Brabander Jerolimo (1617): Schuldeisers
• Klucht van de koe (1612)
‘Al ziet me de lui, me kent ze daarom niet’
Boertig, amoureus en aandachtig groot liedboek (1622)
Willem Ijsbrantsz. Bontekoe (1587-1657)
Reisverhalen —> in opdracht van VOC naar Oost-Indië
Is een schipper en koopman
Desiderius Erasmus (1466-1536)
Lof de Zotheid: allegorie, kritiek en humanisme (mens centraal)
Geloofsstrijd
Reformatie (Erasmus, Luther, Calvijn) vs. Katholicisme (Filips II)
Willem van Oranje
Vader des Vaderlands & Willem de Zwijger
Wilhelmus
Uit Tachtigjarige Oorlog
Het is een geuzenlied
Acrostichon (= naamgedicht) W I L L E M V A N N A S S O V
• Ook bij Troonrede
Kritiek op gebruik fout Nederlands
Leonardo da Vinci (1452-1519)
Mens is inspiratiebron
Homo universales (= universele mens = ideale mens (begaafd op meerdere
terreinen))