Samenvatting Basisboek Ruimtelijke Ordening en Planologie voor het vak 'Facetten Van De Planologie'

FACETTEN VAN DE
PLANOLOGIE
Samenvatting van hoofdstuk 1
t/m 10, per hoofdstuk een
aantal paragrafen, alle leerstof
voor het vak Facetten van de
Planologie

Ruimtelijke ordening en
planologie Saxion

BASISBOEK Leerjaar 1 2021-2022




RUIMTELIJKE
ORDENING EN
PLANOLOGIE
Noordhoff Uitgevers 2e druk

,Inhoud
Hoofdstuk 1 Het vakgebied ROP.........................................................................................................3
Paragraaf 1.1 Introductie van het vakgebied.......................................................................................3
Paragraaf 1.3 Kennis over waar en wat: de inrichting.........................................................................3
Paragraaf 1.4 Waarom: doelstellingen................................................................................................3
Paragraaf 1.5 Hoe: planning en beleid................................................................................................3
Paragraaf 1.8 Korte geschiedenis van de ruimtelijke ordening en planologie.....................................3
Hoofdstuk 2 De stad, de burgers en de plannen.................................................................................6
Paragraaf 2.4 Hoe: soorten plannen en het bestemmingsplan/omgevingsplan....................................6
Paragraaf 2.5 Wie: de burgers.............................................................................................................7
Hoofdstuk 3 Vrije tijd in de binnenstad..............................................................................................8
Paragraaf 3.1 Waar: de binnenstad en de openbare ruimte.................................................................8
Paragraaf 3.2 Wat: recreatie of vrije tijd en toerisme..........................................................................9
Paragraaf 3.3 Waarom: behoud cultureel erfgoed.............................................................................10
Paragraaf 3.4 Hoe: visies en concepten.............................................................................................10
Paragraaf 3.5 Wie: de gemeente en gemeentelijke politiek...............................................................11
Hoofdstuk 4 Stedelijke netwerken.....................................................................................................12
Paragraaf 4.1 Waar: verstedelijkt gebied en stedelijke netwerken....................................................12
Paragraaf 4.2 Wat: infrastructuur en mobiliteit.................................................................................12
Paragraaf 4.3 Waarom: economische groei.......................................................................................14
Paragraaf 4.4 Hoe: planstelsel; horizontale en verticale beleidscoördinatie......................................15
Paragraaf 4.5 Wie: het Rijk...............................................................................................................16
Hoofdstuk 5 Oude en nieuwe woonwijken........................................................................................18
Paragraaf 5.5 Wie: woningcorporaties..............................................................................................18
Hoofdstuk 6 Efficiënt grondgebruik in werkgebieden.....................................................................19
Paragraaf 6.1 Waar: bedrijventerreinen............................................................................................19
Paragraaf 6.2 Wat: werken................................................................................................................20
Paragraaf 6.3 Waarom: efficiënt grondgebruik; hergebruik en transformatie...................................20
Paragraaf 6.4 Hoe: grondbeleid........................................................................................................21
Paragraaf 6.5 Wie: de projectontwikkelaar.......................................................................................23
Hoofdstuk 7 Ruimtelijke kwaliteit in landelijk gebied.....................................................................24
Paragraaf 7.1 Waar: het buitengebied...............................................................................................24
Paragraaf 7.5 Wie: de provincie........................................................................................................24
Hoofdstuk 8 De Europese Unie als hoeder van de natuur...............................................................25
Paragraaf 8.1 Waar: grenzeloos Europa............................................................................................25
Paragraaf 8.2 Wat: natuur en landschap............................................................................................27


1

, Paragraaf 8.3 Waarom: natuurbehoud en groen................................................................................28
Paragraaf 8.4 Hoe: omgaan met Europees beleid..............................................................................28
Paragraaf 8.5 Wie: de instellingen van de EU...................................................................................29
Hoofdstuk 9 Ruimtelijke ordening en watervraagstukken..............................................................30
Paragraaf 9.1 Waar: watergebieden..................................................................................................30
Paragraaf 9.2 Wat: water en ruimtelijke inrichting...........................................................................30
Paragraaf 9.3 Waarom: veiligheid....................................................................................................31
Paragraaf 9.5 Wie: waterschappen....................................................................................................32
Hoofdstuk 10 Ondergrond, energie en gebiedsontwikkeling...........................................................33
Paragraaf 10.5 Wie: coöperaties en andere burgerinitiatieven – burgercollectieven.........................33




2

,Hoofdstuk 1 Het vakgebied ROP
Paragraaf 1.1 Introductie van het vakgebied
Ruimteclaim  de vraag naar ruimte
Verschil ruimtelijke ordening en planologie:
- RO  het praktisch handelen
- Planologie  de wetenschap die de kennis levert om het handelen mogelijk te maken
-

Paragraaf 1.3 Kennis over waar en wat: de inrichting
Mainport  belangrijke economische trekkers (Schiphol, Rotterdamse haven)
Ruimtelijke functies  wonen, werken, recreatie en vervoer



Paragraaf 1.4 Waarom: doelstellingen
Doelboom  uitpluizen van abstracte doelstellingen in het algemeen beland naar steeds concretere
doelstellingen



Paragraaf 1.5 Hoe: planning en beleid
3 sturingsmiddelen
- Wetgeving
- Communicatie
- Prikkels  belonen of ontmoedigen van bepaald gedrag



Paragraaf 1.8 Korte geschiedenis van de ruimtelijke ordening en planologie
- De periode voor 1901 (Poel des verderfs)
o Garden city  gezonde stad voor arbeiders, landelijke en pittoreske uitstraling,
architect Unwin
o Decreet 1810 van Napoleon uitgangspunten
 Classificeren van industriële branches in 3 categorieën naargelang hun mate
van vervuiling
 Scheiden van stedelijke gebieden voor industrie van die voor wonen
 Wettelijke verplichte onderzoeken naar vervuilende ondernemingen
- Het begin van de planning: 1901 tot WOII (De stad als emancipatiemachine)
o 1901  invoering Woningwet
 De eisen van voldoende licht, lucht en ruimte golden voor alle woningen
 Het werd mogelijk om speciale op de volkshuisvesting gericht stichtingen op
te richten (voorloper woningcorporaties)
 Grotere en snelgroeiende gemeenten werden verplicht een uitbreidingsplan op
te stellen (voorloper bestemmingsplan)
o Survey before planning  op kennis gebaseerde planvorming van Patrick Geddes




3

, o Streekplan Amsterdams Uitbreidingsplan




o Congres 1933 CIAM  Handvest van Athene
 Onderscheid maken tussen 4 hoofdfuncties:
 Wonen
 Werken
 Recreatie
 Verkeer
- De bloeiperiode: van WOII tot de jaren 80 (Stad der toekomst en bouwen voor de buurt)
o Opbouwstelsel van (verplichte) ruimtelijke plannen
 Basisbesluit (1941)
 Wet op de Ruimtelijke Ordening en eerste ruimtelijke nota’s
 Wet op de Ruimtelijke Ordening (1965)
 Alleen gemeenten kunnen een bestemmingsplan
maken
 Nationale nota’s laten goedkeuren door de 2e kamer
 Streekplan (provinciale structuurvisie) als schakel
tussen rijk en gemeente
o Weerspiegelen van 2 belangrijke trends:
 Democratisering
 Decentraal
 Subsidiariteitsbeginsel  hogere overheden
moeten niks afhandelen dat ook door lagere
instanties gedaan kan worden
 Eerste Nota (over de ruimtelijke
ordening) (1960)
o Tegengaan metropoolvorming
o Bescherming van het Groene hart
o Spreiding van de welvaart
 Tweede Nota (1966)
o Opvang van de snelgroeiende bevolking in
‘overloopgebieden’ of ‘groeikernen’
o Gebundelde decentralisatie
o ‘Het land is maakbaar’
o Blokjeskaart


4