Geschiedenis H2 op weg naar democratie
§2.1 de Grondwetswijziging
De grondwet als moeder aller wetten
1798 een belangrijke wet was tot stand gekomen: de staatsregeling
Alle burgers zijn gelijk volgens deze wet
de grondwet is niet tot in detail dat is bewust gekozen:
- de houdbaarheid wordt dan groter
- de algemene inhoud wordt zo belangrijk gevonden dat het moeilijk om deze te veranderen
Om de grondwet in Nederland moeten deze dingen gebeuren:
1. een meerderheid van tweede derde van de leden van de Eerste en Tweede kamer samen is
nodig
2. het wetvoorstel moet 2x door de kamers worden goedgekeurd
- de grondwet van 1814 betekende niet dat Nederland een democratie werd
Koning Willem I had erg veel macht
een belangrijke groep bestuurders de conservatieven vonden het prima dat de koning
zoveel macht had:
- ze waren uit op een mooi baantje binnen het bestuur
- waren tegen een te grote invloed van volk op het bestuur
- ze wilden het liefst alles bij het oude laten en waren tegen de tegenstand van de
idealen van de Franse revolutie
1840 Willem I trad af en werd opgevolgd door zijn zoon: Willem II en konden beide zelfstandig
regeren weinig invloed van ministers, kamers of wat dan ook
Liever Liberalen dan revolutionairen
- op veel plaatsen in Europa: grote armoede: en daarom gaan ze de straat op = grote angst
voor de elite
- de revolutie dreigt
- Koning Willem II wil eigenlijk niet veranderen maar hij moet wel….. en besloot een nieuwe
grondwet in te steel (1848)
De liberalen waren voorstander van de inperking van de macht van de koning
Thorbecke, leider van de Liberalen krijgt de opdracht een nieuwe grondwet te vormen
De 2 hoofdkenmerken:
1. De volksinvloed werd groter door de invoering van rechtstreekse verkiezingen en de
mogelijkheid om zowel de Eerste als de Tweede Kamer te ontbinden en nieuwe verkiezingen
te houden
2. De macht van de volksvertegenwoordiging werd groter en die van de koning + regering
kleiner
, De twee hoofdkenmerken zijn uitwerkt in deze 8 punten:
1. Koning kreeg niet meer de verantwoordelijkheid over het beleid maar de ministers en zij
moet verantwoording afleggen aan het parlement en niet meer aan de koning
2. De leden van de 2de kamer, de provinciale Staten en de Gemeenteraad worden via
rechtstreekse verkiezingen gekozen
3. De leden van de 1ste kamer worden gekozen door de leden van de Provinciale Staten
4. De 1ste en 2de kamer kunnen door de koning ontbonden worden om, bij een conflict tussen
regering en parlement, het volk uitspraak te laten doen
5. De vergaderingen van de 1ste kamer de 2de kamer en van de provinciale Staten zijn openbaar
6. Het recht van interpellatie wordt toegekend aan zowel de 1ste als de 2de kamer het
recht van amendement en het recht van enquête worden alleen aan de 2de kamer
toegekend
7. Voortaan wordt elk jaar een begroting vastgesteld
8. De Nederlanders kregen een groot aantal grondrechten Bijv. vrijheid van vereniging en
vrijheid van vergadering
Koning Willem III ligt dwars
Met de nieuwe grondwet waren er al stappen gezet naar een democratie
om deze 3 reden nog niet:
1. Een klein deel van de mannelijke bevolking had kiesrecht door het censuskiesrecht: alleen
die een minimumbedrag aan de belasting betaalden kregen recht om te stemmen
2. Er waren nog geen politieke partijen dit hat te maken met het districtenstelsel. Nederland
was verdeeld in evenveel kiesdistricten als er Kamerzetels waren in elk district werd de
kandidaat gekozen die meer dan de helft van het aantal stemmen had behaald
3. Het systeem van Thorbecke werkte nog niet goed: de koning lag dwars Willem III overleed en
zijn zoon had een grote afkeer van deze grondwet
(1848-1868) er waren regelmatig conflicten tussen koning en 2de kamer
Hij maakte van zijn recht gebruik om de Tweede Kamer te ontbinden en nieuwe verkiezingen
uit te schrijven. Maar na nieuwe verkiezingen werden telkens nieuwe Kamerleden gekozen
die het opnieuw oneens waren met de koning.
Pas na 20 jaar accepteerden Willem III dat de volksvertegenwoordiging de macht had
Zo ligt de politieke macht uiteindelijk bij de volksvertegenwoordigers en dus bij het volk
§2.1 de Grondwetswijziging
De grondwet als moeder aller wetten
1798 een belangrijke wet was tot stand gekomen: de staatsregeling
Alle burgers zijn gelijk volgens deze wet
de grondwet is niet tot in detail dat is bewust gekozen:
- de houdbaarheid wordt dan groter
- de algemene inhoud wordt zo belangrijk gevonden dat het moeilijk om deze te veranderen
Om de grondwet in Nederland moeten deze dingen gebeuren:
1. een meerderheid van tweede derde van de leden van de Eerste en Tweede kamer samen is
nodig
2. het wetvoorstel moet 2x door de kamers worden goedgekeurd
- de grondwet van 1814 betekende niet dat Nederland een democratie werd
Koning Willem I had erg veel macht
een belangrijke groep bestuurders de conservatieven vonden het prima dat de koning
zoveel macht had:
- ze waren uit op een mooi baantje binnen het bestuur
- waren tegen een te grote invloed van volk op het bestuur
- ze wilden het liefst alles bij het oude laten en waren tegen de tegenstand van de
idealen van de Franse revolutie
1840 Willem I trad af en werd opgevolgd door zijn zoon: Willem II en konden beide zelfstandig
regeren weinig invloed van ministers, kamers of wat dan ook
Liever Liberalen dan revolutionairen
- op veel plaatsen in Europa: grote armoede: en daarom gaan ze de straat op = grote angst
voor de elite
- de revolutie dreigt
- Koning Willem II wil eigenlijk niet veranderen maar hij moet wel….. en besloot een nieuwe
grondwet in te steel (1848)
De liberalen waren voorstander van de inperking van de macht van de koning
Thorbecke, leider van de Liberalen krijgt de opdracht een nieuwe grondwet te vormen
De 2 hoofdkenmerken:
1. De volksinvloed werd groter door de invoering van rechtstreekse verkiezingen en de
mogelijkheid om zowel de Eerste als de Tweede Kamer te ontbinden en nieuwe verkiezingen
te houden
2. De macht van de volksvertegenwoordiging werd groter en die van de koning + regering
kleiner
, De twee hoofdkenmerken zijn uitwerkt in deze 8 punten:
1. Koning kreeg niet meer de verantwoordelijkheid over het beleid maar de ministers en zij
moet verantwoording afleggen aan het parlement en niet meer aan de koning
2. De leden van de 2de kamer, de provinciale Staten en de Gemeenteraad worden via
rechtstreekse verkiezingen gekozen
3. De leden van de 1ste kamer worden gekozen door de leden van de Provinciale Staten
4. De 1ste en 2de kamer kunnen door de koning ontbonden worden om, bij een conflict tussen
regering en parlement, het volk uitspraak te laten doen
5. De vergaderingen van de 1ste kamer de 2de kamer en van de provinciale Staten zijn openbaar
6. Het recht van interpellatie wordt toegekend aan zowel de 1ste als de 2de kamer het
recht van amendement en het recht van enquête worden alleen aan de 2de kamer
toegekend
7. Voortaan wordt elk jaar een begroting vastgesteld
8. De Nederlanders kregen een groot aantal grondrechten Bijv. vrijheid van vereniging en
vrijheid van vergadering
Koning Willem III ligt dwars
Met de nieuwe grondwet waren er al stappen gezet naar een democratie
om deze 3 reden nog niet:
1. Een klein deel van de mannelijke bevolking had kiesrecht door het censuskiesrecht: alleen
die een minimumbedrag aan de belasting betaalden kregen recht om te stemmen
2. Er waren nog geen politieke partijen dit hat te maken met het districtenstelsel. Nederland
was verdeeld in evenveel kiesdistricten als er Kamerzetels waren in elk district werd de
kandidaat gekozen die meer dan de helft van het aantal stemmen had behaald
3. Het systeem van Thorbecke werkte nog niet goed: de koning lag dwars Willem III overleed en
zijn zoon had een grote afkeer van deze grondwet
(1848-1868) er waren regelmatig conflicten tussen koning en 2de kamer
Hij maakte van zijn recht gebruik om de Tweede Kamer te ontbinden en nieuwe verkiezingen
uit te schrijven. Maar na nieuwe verkiezingen werden telkens nieuwe Kamerleden gekozen
die het opnieuw oneens waren met de koning.
Pas na 20 jaar accepteerden Willem III dat de volksvertegenwoordiging de macht had
Zo ligt de politieke macht uiteindelijk bij de volksvertegenwoordigers en dus bij het volk
