Samenvatting Verdiepend Staats- en Bestuursrecht
Extra uitgebreide samenvatti ng inclusief arresten en literatuur
, Samenvatting
Verschil tussen positie Nederlandse staatsburgers en vreemdelingen in de constitutionele
levenscirkel
1. Burgers autoriseren hun volksvertegenwoordigers om de rechtsnormen vast te
stellen die door tussenkomst van bestuur en/of rechters hun rechtspositie bepalen.
2. Vreemdelingen mogen niet deelnemen aan het proces om vertegenwoordigers te
kiezen (nemen niet deel aan die autorisatie) en daarom zijn ze in vergelijking met de
Nederlanders in het nadeel.
3. Wel zijn ze net als de Nederlanders gebonden aan de tot stand gekomen wetten
besluiten en rechterlijke uitspraken.
Verschil tussen personen met meervoudige nationaliteit en enkelvoudige nationaliteit in
verhouding tot de constitutionele levenscirkel
1. De Grondwet maakt geen onderscheid tussen mensen met enkele of meervoudige
nationaliteiten. In Nederland zijn zij gelijk in de constitutionele levenscirkel
betrokken.
2. Degene met een dubbele nationaliteit zijn weliswaar mogelijk eveneens in een
andere constitutionele levenscirkel betrokken in het land waar ze nog een
nationaliteit van bezitten.
3. Terwijl de positie van enkelvoudige Nederlanders in deze constitutionele levenscirkel
onaantastbaar is, zijn er (beperkte) mogelijkheden om bij personen met een dubbele
nationaliteit (bipatriden) de Nederlandse nationaliteit deze af te nemen.
,Verschil vreemdeling en Nederlander t.o.v. Europees burgerschap in de constitutionele
levenscirkel
1. EU-burgers die in NL gevestigd zijn mogen deelnemen aan de gemeenteverkiezingen
in de gemeente waar ze woonachtig zijn. Op die manier autoriseren ze mee aan de
gemeentelijke verordeningen die daar ontwikkeld worden en waaraan eveneens zij
gebonden zijn. Ze verschillen hier dus niet met de positie Nederlanders in de
constitutionele levenscirkel.
2. Hetzelfde geldt voor de deelneming aan de Europese verkiezingen in Nederland.
3. Men kan hen derhalve op gelijke voet met Nederlanders beschouwen in de
levenscirkel.
Grondrechten = rechten van de mens + burgerrechten
Rechten van de mens (mens als juridisch persoon) – Klassieke rechten
Verwijzen naar de menselijke waardigheid. Zijn rechten die universeel worden erkend zoals:
Absoluut verbod op slavernij;
Verbod op mensonterende behandeling zoals foltering;
Recht om te gaan en staan waar men wil.
Burgerrechten (burger als nationale verbondenheid)
Rechten die zijn toegekend aan een groep personen; staatsburgers. Zijn de aan de
staatsburgers gewaarborgde fundamentele rechten waardoor zij actief en volledig aan het
openbare leven van die staat kunnen deelnemen.
In de Grondwet zie je sporen van burgerrechten:
Actief en passief kiesrecht;
Vrije arbeidskeuze;
Bijstand (Nederlanderschap komt erin voor);
Gelijke benoembaarheid in de openbare dienst (art. 3 Gw).
o ‘Alle Nederlanders zijn op gelijke voet…’
Franse Déclaration des droits de l’homme et u citoyen – Onderscheid
Burger-/mensenrechten
‘Burger’: Er wordt een onderscheid gemaakt tussen burger- en mensenrechten,
omdat het om verschillende categorieën van rechten gaat die hem/haar toekomen.
‘Burger’ verwijst naar nationale verbondenheid en die heeft burgerrechten.
‘Mens’: verwijst naar de waardigheid van ieder mens, waarvan we verlangen dat die
universeel wordt erkend. Rechten van de mens komen dan ook aan iedere persoon
zonder onderscheid toe en beschermen de menselijke waardigheid.
, Wie zijn die burgers?
Het insluiten van bepaalde groepen tot de groep burgers gebeurde door de jaren heen op
verschillende manieren:
In 1796 werd bepaald dat geen enkele Jood kon worden uitgesloten van de gilden;
In 1863 werden de slaven afgeschaft;
1917 werd het vrouwenkiesrecht geïntroduceerd etc.
Wanneer ben je Nederlands Staatsburger?
Rijkswet op het Nederlanderschap stelt dat je dit bent als je: ‘Wanneer u bent geboren uit
een Nederlandse moeder, dan bent u Nederlander. Als u uit een huwelijk bent geboren en
vader is Nederlander, bent u eveneens Nederlander.’
Nationaliteit, burgerschap en de multiculturele samenleving
Deze regelingen zijn in het leven geroepen om de nieuwe Nederlanders niet louter een
juridisch-staatkundige relatie met Nederland te laten hebben, maar tevens een bijzondere
band (unieke loyaliteit met en inzet voor Nederland).
Oftewel: juridisch burgerschap (Nederlandse nationaliteit) vooronderstelt
burgerschap in psychologisch-morele en economische zin. Dit betekent geïntegreerd
zijn, bij de Nederlandse natiestaat kunnen en willen horen en daaraan een zinvolle
bijdrage kunnen leveren.
Europees Staatsburger
We zijn eveneens Europees Staatsburger, maar wat voor invloed heeft dat op het
Nederlandse recht?
Arrest Vaststelling Nederlanderschap (ECLI:NL:HR:2015:1749)
Wat regelt de EU?
Artikel 9 VEU: ‘burgers van de unie’
‘Burger van de Unie is eenieder die de nationaliteit van een lidstaat van de Unie
bezit.’
o Dat burgerschap komt naast het nationale burgerschap en niet in plaats
ervan.
Artikel 10 VEU: recht op democratische representatie en participatie
De EU-burger wordt op Europees niveau vertegenwoordigd in het EU-parlement.
Artikel 20 lid 2 VEU: bepaalt de rechten die de EU-burgers toekomen:
Vrij verkeer;
Actief en passief kiesrecht EP + gemeenteraden (niet PS noch TK dus);
Diplomatieke + consulaire bescherming;
Petitierecht.
Uitwerking van de rechten in artt. 21-23 VWEU.
Extra uitgebreide samenvatti ng inclusief arresten en literatuur
, Samenvatting
Verschil tussen positie Nederlandse staatsburgers en vreemdelingen in de constitutionele
levenscirkel
1. Burgers autoriseren hun volksvertegenwoordigers om de rechtsnormen vast te
stellen die door tussenkomst van bestuur en/of rechters hun rechtspositie bepalen.
2. Vreemdelingen mogen niet deelnemen aan het proces om vertegenwoordigers te
kiezen (nemen niet deel aan die autorisatie) en daarom zijn ze in vergelijking met de
Nederlanders in het nadeel.
3. Wel zijn ze net als de Nederlanders gebonden aan de tot stand gekomen wetten
besluiten en rechterlijke uitspraken.
Verschil tussen personen met meervoudige nationaliteit en enkelvoudige nationaliteit in
verhouding tot de constitutionele levenscirkel
1. De Grondwet maakt geen onderscheid tussen mensen met enkele of meervoudige
nationaliteiten. In Nederland zijn zij gelijk in de constitutionele levenscirkel
betrokken.
2. Degene met een dubbele nationaliteit zijn weliswaar mogelijk eveneens in een
andere constitutionele levenscirkel betrokken in het land waar ze nog een
nationaliteit van bezitten.
3. Terwijl de positie van enkelvoudige Nederlanders in deze constitutionele levenscirkel
onaantastbaar is, zijn er (beperkte) mogelijkheden om bij personen met een dubbele
nationaliteit (bipatriden) de Nederlandse nationaliteit deze af te nemen.
,Verschil vreemdeling en Nederlander t.o.v. Europees burgerschap in de constitutionele
levenscirkel
1. EU-burgers die in NL gevestigd zijn mogen deelnemen aan de gemeenteverkiezingen
in de gemeente waar ze woonachtig zijn. Op die manier autoriseren ze mee aan de
gemeentelijke verordeningen die daar ontwikkeld worden en waaraan eveneens zij
gebonden zijn. Ze verschillen hier dus niet met de positie Nederlanders in de
constitutionele levenscirkel.
2. Hetzelfde geldt voor de deelneming aan de Europese verkiezingen in Nederland.
3. Men kan hen derhalve op gelijke voet met Nederlanders beschouwen in de
levenscirkel.
Grondrechten = rechten van de mens + burgerrechten
Rechten van de mens (mens als juridisch persoon) – Klassieke rechten
Verwijzen naar de menselijke waardigheid. Zijn rechten die universeel worden erkend zoals:
Absoluut verbod op slavernij;
Verbod op mensonterende behandeling zoals foltering;
Recht om te gaan en staan waar men wil.
Burgerrechten (burger als nationale verbondenheid)
Rechten die zijn toegekend aan een groep personen; staatsburgers. Zijn de aan de
staatsburgers gewaarborgde fundamentele rechten waardoor zij actief en volledig aan het
openbare leven van die staat kunnen deelnemen.
In de Grondwet zie je sporen van burgerrechten:
Actief en passief kiesrecht;
Vrije arbeidskeuze;
Bijstand (Nederlanderschap komt erin voor);
Gelijke benoembaarheid in de openbare dienst (art. 3 Gw).
o ‘Alle Nederlanders zijn op gelijke voet…’
Franse Déclaration des droits de l’homme et u citoyen – Onderscheid
Burger-/mensenrechten
‘Burger’: Er wordt een onderscheid gemaakt tussen burger- en mensenrechten,
omdat het om verschillende categorieën van rechten gaat die hem/haar toekomen.
‘Burger’ verwijst naar nationale verbondenheid en die heeft burgerrechten.
‘Mens’: verwijst naar de waardigheid van ieder mens, waarvan we verlangen dat die
universeel wordt erkend. Rechten van de mens komen dan ook aan iedere persoon
zonder onderscheid toe en beschermen de menselijke waardigheid.
, Wie zijn die burgers?
Het insluiten van bepaalde groepen tot de groep burgers gebeurde door de jaren heen op
verschillende manieren:
In 1796 werd bepaald dat geen enkele Jood kon worden uitgesloten van de gilden;
In 1863 werden de slaven afgeschaft;
1917 werd het vrouwenkiesrecht geïntroduceerd etc.
Wanneer ben je Nederlands Staatsburger?
Rijkswet op het Nederlanderschap stelt dat je dit bent als je: ‘Wanneer u bent geboren uit
een Nederlandse moeder, dan bent u Nederlander. Als u uit een huwelijk bent geboren en
vader is Nederlander, bent u eveneens Nederlander.’
Nationaliteit, burgerschap en de multiculturele samenleving
Deze regelingen zijn in het leven geroepen om de nieuwe Nederlanders niet louter een
juridisch-staatkundige relatie met Nederland te laten hebben, maar tevens een bijzondere
band (unieke loyaliteit met en inzet voor Nederland).
Oftewel: juridisch burgerschap (Nederlandse nationaliteit) vooronderstelt
burgerschap in psychologisch-morele en economische zin. Dit betekent geïntegreerd
zijn, bij de Nederlandse natiestaat kunnen en willen horen en daaraan een zinvolle
bijdrage kunnen leveren.
Europees Staatsburger
We zijn eveneens Europees Staatsburger, maar wat voor invloed heeft dat op het
Nederlandse recht?
Arrest Vaststelling Nederlanderschap (ECLI:NL:HR:2015:1749)
Wat regelt de EU?
Artikel 9 VEU: ‘burgers van de unie’
‘Burger van de Unie is eenieder die de nationaliteit van een lidstaat van de Unie
bezit.’
o Dat burgerschap komt naast het nationale burgerschap en niet in plaats
ervan.
Artikel 10 VEU: recht op democratische representatie en participatie
De EU-burger wordt op Europees niveau vertegenwoordigd in het EU-parlement.
Artikel 20 lid 2 VEU: bepaalt de rechten die de EU-burgers toekomen:
Vrij verkeer;
Actief en passief kiesrecht EP + gemeenteraden (niet PS noch TK dus);
Diplomatieke + consulaire bescherming;
Petitierecht.
Uitwerking van de rechten in artt. 21-23 VWEU.
