Communicatietheorie sv
Anouk de Groot
Inhoud
HC1: Introductie: Wat is communicatie? ................................................................................................ 3
HC2: Theorie en geschiedenis ................................................................................................................. 6
HC3: Identiteit en communicatie .......................................................................................................... 13
Symbolic Interactionisme .................................................................................................................. 13
Coordinated Management of Meaning (CMM) ................................................................................ 16
HC4: relatieontwikkeling ....................................................................................................................... 20
Uncertainty Reduction Theory .......................................................................................................... 20
Social Penetration Theory (SPT) ........................................................................................................ 24
HC5: relationele communicatie ............................................................................................................. 28
Relational Dialectics Theory .............................................................................................................. 28
Communication Privacy Management .............................................................................................. 31
HC6: Retoriek 1: retorica ....................................................................................................................... 34
Retoriek ............................................................................................................................................. 34
Dragmatism ....................................................................................................................................... 37
Narrative paradigm ........................................................................................................................... 39
HC7: Retoriek 2: Reclamewerking ......................................................................................................... 42
FCB-Grid............................................................................................................................................. 45
Grid van Percy & Rossiter .................................................................................................................. 46
Reclamewerkingsmodel van Franzen ................................................................................................ 48
HC8: het begin: social learning en Social cognitive theory ................................................................... 50
Social Learning Theory ...................................................................................................................... 51
Social Cognitive Theory ..................................................................................................................... 55
HC9: Cultivatietheorie ........................................................................................................................... 60
Cultivatietheorie ................................................................................................................................ 60
HC10: Nieuws en publiek: zwijgspiraal, agenda setting, priming & framing ........................................ 72
Zwijgspiraal ........................................................................................................................................ 72
Agenda-setting .................................................................................................................................. 77
Priming .............................................................................................................................................. 82
Framing.............................................................................................................................................. 84
HC11: Media-effecten: een algemene beschouwing ............................................................................ 88
Media-effecten theorie ..................................................................................................................... 88
,HC12: Het actieve publiek: U&G en affordances van communicatie .................................................... 98
Uses & Gratifications ......................................................................................................................... 98
,HC1: Introductie: Wat is communicatie?
Wat is communicatie?
De feedback is niet altijd direct (omzet, kijkcijfers, etc.)
Zender -> Boodschap -> Ontvanger -> Feedback -> Zender etc.
Dit is een algemeen model en heeft geen voorspellende waarde
Communication is a social process in which individuals employ symbols to establish and
interpret meaning in their environment.
• Sociaal: tussen mensen, maar televisie is ook sociaal want de televisiemaker brengt
een boodschap over aan andere mensen.
Robots en AI zijn niet echt communicatie, want de AI snapt niet wezenlijk waar je het
over hebt, dus er is geen meaning of understanding. Maar je stuurt wel een
boodschap en je krijgt ook feedback…
o Allocutie: zeer gericht (dit was de tv vroeger)
o Conversatie: individueel en er is veel keuze mogelijkheid
o Allocutie is tegenwoordig veel minder dan vroeger. Nu heeft iedereen zelf
controle i.p.v. een centrale controle zoals vroeger. Je kan bijvoorbeeld ook
zelf bepalen wanneer je iets kijkt, dit is een soort van conversatie.
Kenmerken communicatie
• Sociaal: communicatie heeft te maken met interacties tussen mensen
• Proces
o Proces: communicatie is een proces dat nooit stopt. Het is dynamisch,
complex en veranderlijk; cumulatief, context- en ervaringsafhankelijk
, o Continu proces -> communicatie stopt niet als uiting stopt
o Communicatie heeft geen definieerbaar begin en einde
o Communicatie is dynamisch en complex
o Communicatie wordt beïnvloed door ervaringen in het verleden
o Communicatie is cumulatief, het bouwt steeds voort
o Communicatie is continu aan verandering onderhevig
o Communicatie is individueel, cultuur, en tijdsbeeld afhankelijk/bepalend.
• Symbolen
o Symbolen: arbitrair (= geen representatie van de werkelijkheid), abstract of
concreet, kunnen via alle kanalen verzonden worden: verbaal, non verbaal
(woorden, glimlach, frons), visueel
• Betekenis (semiotiek)
o Betekenis: wat een communicatieboodschap voor iemand betekent (er kan
meer dan 1 betekenis zijn); persoons-, cultuur-, context-, plaats-,
ervaringsafhankelijk
o
• Environment
o Omgeving: situatie of context waarin communicatie plaatsvindt. Beïnvloedt
alle bovenstaande elementen
o Symbolen zijn buiten een bepaalde groep vaak niet duidelijk (denk aan
memes)
o Interpretatie afhankelijk van eerdere ervaringen, interesses, context, etc.
• Understanding or influencing
o Influencing: communicatie is goal-directed, maar niet altijd …
Is alles communicatie?
Intentionaliteitsdebat – Alleen intentionele gedragingen zijn communicatief zeggen sommige
onderzoekers. Anderen zeggen dat alles wat je wel of niet doet, communicatie is.
Anouk de Groot
Inhoud
HC1: Introductie: Wat is communicatie? ................................................................................................ 3
HC2: Theorie en geschiedenis ................................................................................................................. 6
HC3: Identiteit en communicatie .......................................................................................................... 13
Symbolic Interactionisme .................................................................................................................. 13
Coordinated Management of Meaning (CMM) ................................................................................ 16
HC4: relatieontwikkeling ....................................................................................................................... 20
Uncertainty Reduction Theory .......................................................................................................... 20
Social Penetration Theory (SPT) ........................................................................................................ 24
HC5: relationele communicatie ............................................................................................................. 28
Relational Dialectics Theory .............................................................................................................. 28
Communication Privacy Management .............................................................................................. 31
HC6: Retoriek 1: retorica ....................................................................................................................... 34
Retoriek ............................................................................................................................................. 34
Dragmatism ....................................................................................................................................... 37
Narrative paradigm ........................................................................................................................... 39
HC7: Retoriek 2: Reclamewerking ......................................................................................................... 42
FCB-Grid............................................................................................................................................. 45
Grid van Percy & Rossiter .................................................................................................................. 46
Reclamewerkingsmodel van Franzen ................................................................................................ 48
HC8: het begin: social learning en Social cognitive theory ................................................................... 50
Social Learning Theory ...................................................................................................................... 51
Social Cognitive Theory ..................................................................................................................... 55
HC9: Cultivatietheorie ........................................................................................................................... 60
Cultivatietheorie ................................................................................................................................ 60
HC10: Nieuws en publiek: zwijgspiraal, agenda setting, priming & framing ........................................ 72
Zwijgspiraal ........................................................................................................................................ 72
Agenda-setting .................................................................................................................................. 77
Priming .............................................................................................................................................. 82
Framing.............................................................................................................................................. 84
HC11: Media-effecten: een algemene beschouwing ............................................................................ 88
Media-effecten theorie ..................................................................................................................... 88
,HC12: Het actieve publiek: U&G en affordances van communicatie .................................................... 98
Uses & Gratifications ......................................................................................................................... 98
,HC1: Introductie: Wat is communicatie?
Wat is communicatie?
De feedback is niet altijd direct (omzet, kijkcijfers, etc.)
Zender -> Boodschap -> Ontvanger -> Feedback -> Zender etc.
Dit is een algemeen model en heeft geen voorspellende waarde
Communication is a social process in which individuals employ symbols to establish and
interpret meaning in their environment.
• Sociaal: tussen mensen, maar televisie is ook sociaal want de televisiemaker brengt
een boodschap over aan andere mensen.
Robots en AI zijn niet echt communicatie, want de AI snapt niet wezenlijk waar je het
over hebt, dus er is geen meaning of understanding. Maar je stuurt wel een
boodschap en je krijgt ook feedback…
o Allocutie: zeer gericht (dit was de tv vroeger)
o Conversatie: individueel en er is veel keuze mogelijkheid
o Allocutie is tegenwoordig veel minder dan vroeger. Nu heeft iedereen zelf
controle i.p.v. een centrale controle zoals vroeger. Je kan bijvoorbeeld ook
zelf bepalen wanneer je iets kijkt, dit is een soort van conversatie.
Kenmerken communicatie
• Sociaal: communicatie heeft te maken met interacties tussen mensen
• Proces
o Proces: communicatie is een proces dat nooit stopt. Het is dynamisch,
complex en veranderlijk; cumulatief, context- en ervaringsafhankelijk
, o Continu proces -> communicatie stopt niet als uiting stopt
o Communicatie heeft geen definieerbaar begin en einde
o Communicatie is dynamisch en complex
o Communicatie wordt beïnvloed door ervaringen in het verleden
o Communicatie is cumulatief, het bouwt steeds voort
o Communicatie is continu aan verandering onderhevig
o Communicatie is individueel, cultuur, en tijdsbeeld afhankelijk/bepalend.
• Symbolen
o Symbolen: arbitrair (= geen representatie van de werkelijkheid), abstract of
concreet, kunnen via alle kanalen verzonden worden: verbaal, non verbaal
(woorden, glimlach, frons), visueel
• Betekenis (semiotiek)
o Betekenis: wat een communicatieboodschap voor iemand betekent (er kan
meer dan 1 betekenis zijn); persoons-, cultuur-, context-, plaats-,
ervaringsafhankelijk
o
• Environment
o Omgeving: situatie of context waarin communicatie plaatsvindt. Beïnvloedt
alle bovenstaande elementen
o Symbolen zijn buiten een bepaalde groep vaak niet duidelijk (denk aan
memes)
o Interpretatie afhankelijk van eerdere ervaringen, interesses, context, etc.
• Understanding or influencing
o Influencing: communicatie is goal-directed, maar niet altijd …
Is alles communicatie?
Intentionaliteitsdebat – Alleen intentionele gedragingen zijn communicatief zeggen sommige
onderzoekers. Anderen zeggen dat alles wat je wel of niet doet, communicatie is.
