1.7 Wetenschappelijke benaderingen
1.7.1 Theoretische politicologie
De benadering van de theoretische politicologie wordt gekenmerkt door zogenoemde
zuivere theorieën van politieke verschijnselen. Een zuivere theorie kent de volgende
elementen:
o Vereenvoudiging -> een zuivere theorie brengt het politieke verschijnsel terug tot de
meest wezenlijke onderdelen.
o Abstrahering -> een zuivere theorie gebruikt een beperkte hoeveelheid gegevens over
degene die bij het politieke verschijnsel betrokken zijn.
o Generalisatie -> een zuivere theorie richt zich op de algemene elementen van het
politieke verschijnsel.
1.7.2 Empirische politicologie
De benadering van de empirische politicologie richt zich op het toetsen van theorieën aan
feitelijke gegevens. Met andere woorden: klopt de theorie in de praktijk? Hierbij wordt
gebruik gemaakt van verschillende onderzoeksmethoden zoals statistische methoden,
enquêtes, interviews, observaties, inhoudsanalyses, experimenten of computersimulaties.
1.7.3 Normatieve politicologie
De normatieve politicologie richt zich op het vraagstuk van de gewenste politieke orde. Hoe
moet een stabiele en rechtvaardige samenleving eruitzien en met welke middelen kan deze
bereikt worden? Normatieve politicologie staat gelijk aan politieke filosofie, politiek filosofen
beredeneren de principes van ‘goed’ en ‘slecht’ in de politiek. In deze principes spelen onder
meer de begrippen democratie, rechtvaardigheid, vrijheid, gelijkheid en rechten en plichten
een cruciale rol.
1.7.4 Vergelijkende politicologie
De vergelijkende politicologie analyseert politieke verschijnselen door vergelijkingen te
maken naar tijd (diachrone methode) en/of plaats (synchrone methode). In de diachrone
methode worden veranderingen en ontwikkelingen door de tijd heen bestudeerd. In de
synchrone methode worden overeenkomsten en verschillen bestudeerd van politieke
verschijnselen die zich gelijktijdig, maar op verschillende plaatsen voordoen.
Hoofdstuk 2 I Modellen, politiek proces en besluitvorming
2.2 Het politiekesysteemmodel
Het politiekesysteemmodel van Easton is een model van het gehele politieke proces. Het is
gebaseerd op een algemene theorie over politiek, die op alle politieke systemen van
toepassing is.
, 2.2.1 Werking van het politieke systeem
De centrale begrippen in het politiekesysteemmodel van Easton zijn:
o Invoer
o Conversie
o Uitvoer
o Terugkoppeling
Toelichting afbeelding:
Invoer -> omgeving zijn de politieke actoren, de deelnemers aan het politieke proces. De
omgeving presenteert zowel wensen als steun aan de overheid, samen invoer genoemd. De
poortwachters houden sommige wensen tegen en laten andere wensen toe in het
besluitvormingsproces. Ze behoeden het politieke systeem voor demand control (overmaat
aan eisen aan de overheid gesteld) en content control (burgers en organisaties stellen
tegenstrijdige eisen). Het politieke systeem kan slechts overleven als burgers het systeem
steunen. Burgers zijn dan ook in bepaalde mate loyaal aan het systeem, wat door Easton
diffuse steun genoemd wordt. Diffuse steun uit zich bijvoorbeeld in een publieke opinie die
vertrouwen heeft in het parlement, de rechtspraak en de democratie als geheel.
Belastingontduiking en uitkeringsfraude zijn voorbeelden van een gebrek aan diffuse steun.
Conversie -> conversie betekent ‘omzetting’. Binnen de overheid worden de wensen en
eisen in besluiten omgezet. De overheid verwerkt daarmee de wensen van de omgeving.
Politieke besluitvorming vindt plaats in de gemeenteraad (lokaal niveau), de provinciale
staten (provinciaal niveau), het Nederlandse parlement (internationaal niveau) en de
Europese Raad van Ministers en het Europees Parlement (Europees niveau).
Uitvoer -> na de beslissingsfase worden de besluiten uitgevoerd. Ambtenaren ondersteunen
deze uitvoering.
Terugkoppeling -> de burgers vormen een oordeel over de uitgevoerde besluiten en
presenteren nieuwe wensen aan de overheid. Door terugkoppeling weet het politieke
systeem in hoeverre de uitvoer voldoet aan de gestelde eisen.
2.2.2 Stabiliteit en continuïteit
In de systeemtheorie speelt zowel de stabiliteit als het voortbestaan van het politieke
systeem een cruciale rol. Volgens Easton ontstaat een stabiel politiek systeem door het
bestaan van de poortwachters, diffuse steun en terugkoppeling.
1.7.1 Theoretische politicologie
De benadering van de theoretische politicologie wordt gekenmerkt door zogenoemde
zuivere theorieën van politieke verschijnselen. Een zuivere theorie kent de volgende
elementen:
o Vereenvoudiging -> een zuivere theorie brengt het politieke verschijnsel terug tot de
meest wezenlijke onderdelen.
o Abstrahering -> een zuivere theorie gebruikt een beperkte hoeveelheid gegevens over
degene die bij het politieke verschijnsel betrokken zijn.
o Generalisatie -> een zuivere theorie richt zich op de algemene elementen van het
politieke verschijnsel.
1.7.2 Empirische politicologie
De benadering van de empirische politicologie richt zich op het toetsen van theorieën aan
feitelijke gegevens. Met andere woorden: klopt de theorie in de praktijk? Hierbij wordt
gebruik gemaakt van verschillende onderzoeksmethoden zoals statistische methoden,
enquêtes, interviews, observaties, inhoudsanalyses, experimenten of computersimulaties.
1.7.3 Normatieve politicologie
De normatieve politicologie richt zich op het vraagstuk van de gewenste politieke orde. Hoe
moet een stabiele en rechtvaardige samenleving eruitzien en met welke middelen kan deze
bereikt worden? Normatieve politicologie staat gelijk aan politieke filosofie, politiek filosofen
beredeneren de principes van ‘goed’ en ‘slecht’ in de politiek. In deze principes spelen onder
meer de begrippen democratie, rechtvaardigheid, vrijheid, gelijkheid en rechten en plichten
een cruciale rol.
1.7.4 Vergelijkende politicologie
De vergelijkende politicologie analyseert politieke verschijnselen door vergelijkingen te
maken naar tijd (diachrone methode) en/of plaats (synchrone methode). In de diachrone
methode worden veranderingen en ontwikkelingen door de tijd heen bestudeerd. In de
synchrone methode worden overeenkomsten en verschillen bestudeerd van politieke
verschijnselen die zich gelijktijdig, maar op verschillende plaatsen voordoen.
Hoofdstuk 2 I Modellen, politiek proces en besluitvorming
2.2 Het politiekesysteemmodel
Het politiekesysteemmodel van Easton is een model van het gehele politieke proces. Het is
gebaseerd op een algemene theorie over politiek, die op alle politieke systemen van
toepassing is.
, 2.2.1 Werking van het politieke systeem
De centrale begrippen in het politiekesysteemmodel van Easton zijn:
o Invoer
o Conversie
o Uitvoer
o Terugkoppeling
Toelichting afbeelding:
Invoer -> omgeving zijn de politieke actoren, de deelnemers aan het politieke proces. De
omgeving presenteert zowel wensen als steun aan de overheid, samen invoer genoemd. De
poortwachters houden sommige wensen tegen en laten andere wensen toe in het
besluitvormingsproces. Ze behoeden het politieke systeem voor demand control (overmaat
aan eisen aan de overheid gesteld) en content control (burgers en organisaties stellen
tegenstrijdige eisen). Het politieke systeem kan slechts overleven als burgers het systeem
steunen. Burgers zijn dan ook in bepaalde mate loyaal aan het systeem, wat door Easton
diffuse steun genoemd wordt. Diffuse steun uit zich bijvoorbeeld in een publieke opinie die
vertrouwen heeft in het parlement, de rechtspraak en de democratie als geheel.
Belastingontduiking en uitkeringsfraude zijn voorbeelden van een gebrek aan diffuse steun.
Conversie -> conversie betekent ‘omzetting’. Binnen de overheid worden de wensen en
eisen in besluiten omgezet. De overheid verwerkt daarmee de wensen van de omgeving.
Politieke besluitvorming vindt plaats in de gemeenteraad (lokaal niveau), de provinciale
staten (provinciaal niveau), het Nederlandse parlement (internationaal niveau) en de
Europese Raad van Ministers en het Europees Parlement (Europees niveau).
Uitvoer -> na de beslissingsfase worden de besluiten uitgevoerd. Ambtenaren ondersteunen
deze uitvoering.
Terugkoppeling -> de burgers vormen een oordeel over de uitgevoerde besluiten en
presenteren nieuwe wensen aan de overheid. Door terugkoppeling weet het politieke
systeem in hoeverre de uitvoer voldoet aan de gestelde eisen.
2.2.2 Stabiliteit en continuïteit
In de systeemtheorie speelt zowel de stabiliteit als het voortbestaan van het politieke
systeem een cruciale rol. Volgens Easton ontstaat een stabiel politiek systeem door het
bestaan van de poortwachters, diffuse steun en terugkoppeling.
