samenvatting Thema 3 van jaar 2

Thema 3 – nieuwvormingen
Week 9: basisprincipes van de oncologie en mammacarcinoom

Introductiecollege

Curatieve zorg = gericht op genezing

Palliatieve zorg = er is geen genezing mogelijk, bestrijding van pijn etc.

Primaire zorg = de initiële therapie, vaak chirurgie

Adjuvante therapie = therapie na de initiële zorg om de kans op terugkomst te verkleinen
(onderdeel van de curatieve behandeling)

Neo-adjuvante therapie = therapie voor de initiële therapie voor kanker

Lokale en systemische therapie

Diagnose stellen (mammacarcinoom)
- Lichamelijk onderzoek en geschiedenis
- Beeldvorming
o Primaire tumor of metastase
o Mammografie
o Echo
- Weefselonderzoek
o Cytologie
o Core needle biopsy

BRCA1 – 60/80% kans op borstkanker ontwikkeling en 35/45% kans op eierstokkanker
BRCA2 – 60/80% kans op borstkanker ontwikkeling en 10/20% kans op eierstokkanker


Kanker diagnostiek

Ongeveer 30 celcycli nodig voordat een tumor detecteerbaar is (10 9 cellen), bij 40 cycli is het
al een kilo zwaar (1012 cellen)

Het duurt meerdere jaren voordat een gemiddelde tumor klinisch detecteerbaar is (verschilt
wel per type tumor)
- Gemiddeld 10 tot 15 jaar
- Hoe sneller een tumor deelt, hoe sneller je op die 30 cycli zit

Diagnose vaststellen
- Geschiedenis en lichamelijk onderzoek
o Is er een verhoogd risico

, o Wat zijn de klachten
 Voelen van een knobbel, veranderd plekje (zien en voelen)
 Koorts, nachtzweten, vermoeidheid
 Gewichtsverlies (later)
- Beeldvorming
o Mammografie
 Gouden standaard
 Screening
 Niet aangeraden onder de 30 jaar
o Echo
 Op zoek naar lymfeklieren, dikte cortex 2,3mm normaal, vergroot en
zonder wit vervet spectrum  verdacht
 Niet voor screening
 Cytologische biopsie
o MRI
 Bij verhoogd risico door mutatie
 Om naar uitbreiding van de tumor te kijken
 Lokale situatie beoordelen op basis van TNM
 Preoperatieve planning
 Reactie op neo-adjuvante chemotherapie te beoordelen
o Thoraxfoto
 Kleine sensitiviteit om longmetastase te vinden  CT-scan aanvullend
- Pathologie
o Cytologie
 Kijken naar losse cellen
 Minder invasief, dunnere naald, erg snel, kanker of geen kanker
o Histologie
 Tumorcellen beoordelen in een context (weefsel)
 Meer invasief, langzamer, meer accuraat door context, type kanker
beoordelen
 Specificiteit van de beeldvorming verhogen
 Onderscheid maken van invasieve tumor of in situ
o Tumor gradering als prognostische factor
o Vaststellen van therapie opties voor de kanker

Stadiëring = meten hoe groot de tumor is, bepaald door radioloog op beeldvorming en
clinicus in de kliniek

Borstkanker
- ER en PR (in de kern van de cel) en HER2 (op celmembraan)
- Mate van HER2 aanwezigheid bepaald of een patiënt in aanmerking komt voor een
bepaalde specifieke therapievorm

Meest voorkomende borstkankers (samen >80% van de gevallen)
- Invasieve carcinoom N.S.T.
- Invasieve lobulair carcinoom

,Kanker risico
- Andere symptomen
- Roken
- Alcohol gebruik
- Leeftijd
- Incidentie van de kanker in de populatie
- Familie risico van kanker

Multidisciplinair team
- Chirurgische oncoloog
- Medische oncoloog
- Radiatie oncoloog
- Radioloog
- Patholoog
- Geneticus
- Plastische chirurg

Behandeling is afhankelijk van patiënt factoren en dokter factoren


Behandelprincipes van de oncologie

Aantal nieuwe tumoren per jaar: >110.000
Sterfte door kanker – eerste doodsoorzaak in Nl (ongeveer 30% van totale sterfte)
Aantal mensen met kanker in 2019: 366.000

Meest voorkomende kankers
- Vrouwen
o Borst
o Dikke darm
o Long
- Mannen
o Prostaat
o Long
o Dikke darm
- Kinderen
o Leukemie
o Hersenen
o Lymfoom

Casus 1
- Vrouw, 50 jaar
- Linkerborst ER+ mammacarcinoom met doorsnede 2 cm, zonder
lymfekliermetastasen
- Chirurgie  radiotherapie  systemische therapie

, Chirurgie
- Borst
o Sparend
 Door kennis van de biologie van de tumor, beeldvorming,
radiotherapie en neo adjuvante therapie
 Lokale excisie met schildwachtklierprocedure gevolgd door
radiotherapie
o Niet sparend  mastectomie
 Amputatie
 Radicale mastectomie  verwijderen borstklier, m. pectoralis major
en minor en de lymfeklieren in de oksel
 Gemodificeerde mastectomie  verwijderen borstklier en
okselklieren
o Reconstructie van de borst (siliconen of spieren van de rug)
- Oksel
o Schildwachtersklier
o Sparend vs niet-sparend
o Klierdissectie

Radiotherapie
- Niet per se omdat er iets niet goed is
- Radiotherapie hoort standaard bij een borstsparende operatie
o Lokaal recidief voorkomen
o Microscopische tumorcellen die nog in de buurt zitten maar niet verwijderd
zijn bij operatie kunnen weer opnieuw gaan groeien
- Bestraling van de hele mamma, boost operatiegebied (hogere dosis), oksel
- Van tevoren een scan maken om te bepalen hoe en wat te bestralen
- Poliklinische behandeling
- Bijwerkingen
o Acute toxiciteit
 Erytheem
 Gevoeligheid borst
o Late toxiciteit
 Pneumonie
 Fibrose
 Pijnklachten mamma ribben
 Oedeem
 Cardiovasculaire klachten
o Secundaire maligniteit: angiosarcoom
- Protonentherapie
o Gebaseerd op cardiale toxiciteit
o Berekend met modellen
o Kleine groep (<5%)

Medische oncologie
- Systeemtherapie