Pedagogiek jaar 2 blok 1

Pedagogiek Jaar 2 Blok 1
Hoorcollege 1
-Hoofdstuk 1, 5, en 6 uit: Vandenbroeck, M. (2012). Pedagogisch management in de kinderopvang.
Utrecht: SWP Uitgeverij.
-Riksen-Walraven, M. (2005). Pedagogische kwaliteit in de kinderopvang: doelstellingen en
kwaliteit. In: R. van IJzendoorn, L. Tavecchio, & M. Riksen-Walraven (red.). Kwaliteit van de
Nederlandse kinderopvang (pp.100-123). Amsterdam: Boom.
Formele en en van kinderopvang en de economische, educatieve en sociale
functie van de kinderopvang ook toets stof.

Kinderopvang vanuit historisch perspectief
De cultuurhistorische context eind 19e eeuw:
 Sprake van armoede
 Urbanisatie(verstedelijking) en industrialisatie, mensen trokken naar
steden en fabrieken werden opgezet. 60/70 uur werken, kinderen moesten
ook werken in fabrieken. Een brood koste 12% van het dagloon.
 Hoge kindersterfte 40/50% van de kinderen stierf voor het eerste
levensjaar. Deze sterfte kwam door slechte levensomstandigheden en
gebrek aan voedsel. Moeders kregen de schuld van de hoge kindersterfte.
Er waren nog geen sociale voorzieningen vanuit de overheid.
 De opvoeding werd gedecontextualiseerd: dit betekent dat de burgerij de
levensomstandigheden van de arbeiders niet ging verbeteren maar ze de
kindersterfte wilde bestrijden door de arbeiders op te voeden.
 Zorgen om volkopstand, dit gaat om mensen die in opstand zouden
komen, dit wilde ze voorkomen. De rijken burgers kwamen met initiatieven
vooral de vrouwen.
 Filantropische initiatieven: de rijke burgervrouwen nam armenzorg op hen
er kwamen melkdruppels beschikbaar voor baby’s maar ook de oprichting
van crèches.
 De financiering van deze initiatieven gebeurde door filantropische
verenigingen; dus giften van hun welgestelde mannen en andere
initiatieven kwamen bijv. van religieuze groeperingen. Soms vanuit de
overheid subsidie.
 Gesubsidieerde vrijheid: overheid steunt d.m.v. subsidie maar
verantwoordelijkheid ligt bij private
 Elise Plasky kwam op voor de vrouwen, en wilt meer kinderdagverblijven
die de overheid zou moeten inrichten. Dit is echter toen niet gebeurd.

1875: de eerste bewaarschool/kinderopvang
Kinderen worden al na 2 weken na de bevalling hier gebracht.
 Alleen voor noodzakelijk werkende “zedelijke” moeders
 Buitenechtelijke kinderen mochten niet naar de bewaarschool
 Hygiëne en voeding; kinderen werden afgemeten door een luik. Voordat ze
naar binnen gingen werden ze getemperatuurd, gewassen en in kleding
van de bewaarschool gestopt. Om het huilen van kinderen tegen te gaan
werden kalmeringsmiddelen gebruikt. Er was geen dialoog van ouders
naar leidsters.
 Ambivalente houding overheid uiteindelijk ging de overheid zich ook
bemoeien met de bewaarschool. Tegenstrijdige opvattingen het was wel
nodig maar ze vonden het ook schadelijk voor de kinderen want die
moesten thuis zijn
 Noodzakelijk kwaad  ze moeten wel want het kan niet anders tegen
sterfte

,  Ze moesten echt arm zijn als ze hun kind hier wilde brengen

Historische context 1950-1980: na de tweede wereldoorlog
 De welvaart neemt toe, jongeren krijgen vrije tijd en komen tot de
conclusie dat het anders moet (ontzuiling). Levensomstandigheden
verbeteren.
 Werkkrachten werden geïmporteerd uit mediterrane landen.
 Ontstaan verzorgingsstaat  mensen krijgen een zorgverzekering/
kinderbijslag en ouderschapsverlof.
 Er ontstaat grote morele vrijheid omdat de jongeren uitbreken uit de
zuilen.
 Vrouwenemancipatie  opkomst pil
 Hechtingstheorie er werd gewezen op het belang van de moeder,
noodzakelijk dat de moeder sensitief/responsief is.
 Door de attachment theorie kwam de vraag is kinderopvang wel goed?

Kinderopvang:
Jaren ’50-’60 neemt de vraag naar kinderopvang af omdat er welvaart is
Jaren ’70-’80 neemt de kinderopvang toe omdat steeds meer vrouwen aan het
werk gaan
 Kresj als middel tot maatschappelijke verandering dit waren antiautoritaire
crèches Weinig grenzen en regels.
 Aandacht voor emotionele welzijn kinderen (attachmenttheorie)
 Aandacht voor pedagogische relatie pm’er en kinderen
De kwaliteit van de opvang was vaak nog bedenkelijk  socioconstructivisten
wilde hun ideeën inbrengen in het beleid
1980-2000;
 Jaren ’80; economische crisis leid tot werkeloosheid, overheidstekorten,
geen extra opvangplekken bij
 Vanaf ’90: neoliberalisme marktdenken, gericht op effectief en efficiënt,
winstmaximalisatie.

Kinderopvang wordt een arbeidsmarktinstrument, het wordt gezien als mensen
aan het werk krijgen.
 Vanaf “90 overheidsbeleid uitbreiding aanbod
 Tripartiete financiering; werkgevers, overheid en ouders werken samen.
Ieder betaald 1/3 van de kosten. Hier is nog steeds sprake van.
 Vooral hoger opgeleiden maken gebruik van kinderopvang
 Langzaamaan steeds meer aandacht voor kwaliteit zoals kwaliteitsregels

Peuterspeelzalen 1960-1990;
Ook opgezet door hoogopgeleide moeders in 1965. Dit gaat om 2 à 3 dagdelen
met leeftijdgenootjes spelen vanaf 1,5 jaar. Dit werd uiteindelijk een
buurtvoorziening voor alle kinderen. Ouders zagen graag dat hun kinderen
socialiseerden voordat ze naar school gingen.

Vanaf jaren ’90;
Overheidsbeleid taalachterstanden bestrijden; VVE
(voor&vroegschoolseeducatie)
 VVE ook in de kinderopvang en groep 1 en 2 basisschool.
 Per 2022 verplichte VVE-Coach op locatie
 Vooral voorziening voor peuters in achterstandswijken
Het doel is verschoven niet meer alleen spelen maar ook leren

, Vanaf 2000- nu; meer aandacht voor pedagogisch kwaliteit
2005- eerste wet op de kinderopvang
 Ouders steeds meer invloed op kwaliteit
 Gefinancierd door de overheid maar is niet van de overheid
 Verplichte oudercommissies
 Peuterspeelzalen vallen hier niet onder zijn onderdeel van welzijnswet
2010- wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie (OKE)
2018- wet harmonisatie kinderopvang en peuterspeelzaalwerk
 Doel afstemming peuterspeelzaal en basisschool te beteren
2019-2023- wet innovatie kwaliteit kinderopvang (IKK)
 Kwaliteit van de kinderopvang verbeteren

Literatuur
- Vanaf 1990 gingen er meer kinderen naar opvanggezinnen dan naar
kinderdagverblijven
- Rondetafelgesprek tussen meerdere partijen die het niet eens waren met
de oprichting van de BSO. Uiteindelijk gebeurde dit pas in 1994. In
Nederland duurde dit zelfs tot 1997
De peuterspeelzaal  vangen peuters op van 2.5 tot 4 jaar. Ze kunnen er 2
dagdelen ongeveer 6 uur per week terecht in vaste speelgroepen. Vaak lange
wachtlijsten. Dit is ook de reden waarom ze niet meer dagdelen bieden.
Peuterspeelzalen bestaan korter als kinderdagverblijven.

Kinderdagverblijven vallen nu buiten het lokale jeugdbeleid. Ze richten zich naar
wensen van ouders, maar niet naar beleidsdoelen van een gemeente voor haar
burgers

Kwaliteitsregels: 1995
- Maximale groepsgrootte, leidster kind ratio, minimale beschikbare
speelruimte, vereiste opleiding van de leidster.
Ratio leidster kinderen:
0-1 Jaar: 1: 4 kinderen 4-8 jaar: 1:10 kinderen
1-2 jaar: 1: 5 kinderen 8-12 jaar: 1: 15 kinderen
2-3 jaar: 1: 6 kinderen
3-4 jaar: 1: 8 kinderen

Groepsgrootte:
0-1 Jaar  max 12 kinderen 4-12 jaar  max 20 kinderen
0-4 jaar  max 16 kinderen 8- 12 jaar  max 30 kinderen
De economische functie van kinderopvang
Ontstaan om betaald werk van vrouwen mogelijk te maken. Het gaat om creëren
van gelijke kansen voor mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt.
Laaggeschoolde vrouwen zijn de eerste slachtoffers van gebrek aan toegankelijke
opvang.
Vanuit werkgevers  zij hebben behoefte aan voldoende beschikbaarheid en
continuïteit van hun medewerkers.
Vanuit de overheid  belangrijk dat zoveel mogelijk mensen werken om de
welvaartsstaat op peil te houden.

De educatieve functie van kinderopvang
De kinderopvang is een complementaire rol met thuis. Dus niet vervangen maar
toevoegen. Kinderopvang biedt mogelijkheid om te experimenteren; contact
leggen met andere, strijden om het bezit van speelgoed, compromissen sluiten.
Het is een plek waar de socialisering van kinderen plaats vindt. Een omgeving