De burgerwacht: beste vriend of ergste
nachtmerrie?
Een literatuurstudie naar positieve en negatieve effecten van de burgerwacht in onze
samenleving
Naam: Jolijn de Waard
Studentnummer: 2634675
Vak: Preventie en bestraffing
Docent: N. Ormskerk
Woorden: 2196
, INLEIDING
Het fenomeen burgerwachten kent de afgelopen jaren een flinke toename in Nederland en
bevindt zich hedendaags op zijn toppunt (Lub, 2016). Er bestaat positieve berichtgeving over
een opgerichte burgerwacht om geweld van jongerenbendes tegen te gaan (NOS, 2019), maar
ook negatieve berichtgeving over geweld door burgerwachten richting mensen met een niet-
westers uiterlijk (NOS, 2018).
Dit essay behandelt de vraag:‘Hoe kan de opkomst van burgerwachten in onze
samenleving worden verklaard en wat zijn de positieve en negatieve effecten van dit nieuwe
fenomeen?’. Allereerst wordt de term burgerwachten geoperationaliseerd en de opkomst
toegelicht. Voorts worden positieve en negatieve effecten belicht. Het essay eindigt met een
conclusie.
1. OPERATIONALISATIE
1.1. Wat zijn burgerwachten?
Burgerwachten bestaan uit buurtbewoners die vrijwillig functioneren als informele
wijksurveillanten ter ondersteuning van politie. Doel hiervan is veiligheid en leefbaarheid
door toezicht bevorderen (Lub, 2016). Activiteiten van burgerwachten zijn: patrouilleren in
openbare ruimten, voorlichting geven aan buurtbewoners omtrent veiligheidsthema’s,
informatievoorziening en signalering van verdachte en onveilige praktijken en overlast bij
officiële instanties (Lub, 2016).
De focus varieert per buurtwacht, maar ze focussen veelal op inbraakpreventie,
vandalisme en overlast (Lub, 2013b, Van der Land, 2014). Welvaartsbuurten focussen
voornamelijk op inbraakpreventie, achterstandsbuurten op fysieke wanorde (Lub, 2016).
Jongerenoverlast vormt veelal aanleiding tot oprichting (Van der Land, 2014; Boutasmit &
Snel, 2016). Sommige burgerwachten beperken zich tot een informatiefunctie in de zin van
grootschalige WhatsApp-groepen (Van der Land, 2014; Lub, 2016).
Bij het plegen van misdrijven horen besluitvormingsfasen, zoekfasen en
daadwerkelijke misdrijven. In de zoekfase zoeken potentiële daders naar plaatsen om hun
misdrijf te plegen (Brantingham, 1989). Dit is gebaseerd op een rationeel mensbeeld. Een
potentiële dader weegt kosten en baten af van het plegen van een misdrijf. Burgerwachten
kunnen de zoekfase beïnvloeden (Clarke, 1992; Projectgroep Opsporing-2, 2003). Door
buurtpreventie-borden en aanwezigheid van burgerwachten worden risico’s vergoot en aldus
gelegenheid beperkt. Burgerwachten zijn hierdoor een vorm van situationele
misdaadpreventie, wat zich focust op de setting (Bennet, 1998). Voorts zijn burgerwachten
nachtmerrie?
Een literatuurstudie naar positieve en negatieve effecten van de burgerwacht in onze
samenleving
Naam: Jolijn de Waard
Studentnummer: 2634675
Vak: Preventie en bestraffing
Docent: N. Ormskerk
Woorden: 2196
, INLEIDING
Het fenomeen burgerwachten kent de afgelopen jaren een flinke toename in Nederland en
bevindt zich hedendaags op zijn toppunt (Lub, 2016). Er bestaat positieve berichtgeving over
een opgerichte burgerwacht om geweld van jongerenbendes tegen te gaan (NOS, 2019), maar
ook negatieve berichtgeving over geweld door burgerwachten richting mensen met een niet-
westers uiterlijk (NOS, 2018).
Dit essay behandelt de vraag:‘Hoe kan de opkomst van burgerwachten in onze
samenleving worden verklaard en wat zijn de positieve en negatieve effecten van dit nieuwe
fenomeen?’. Allereerst wordt de term burgerwachten geoperationaliseerd en de opkomst
toegelicht. Voorts worden positieve en negatieve effecten belicht. Het essay eindigt met een
conclusie.
1. OPERATIONALISATIE
1.1. Wat zijn burgerwachten?
Burgerwachten bestaan uit buurtbewoners die vrijwillig functioneren als informele
wijksurveillanten ter ondersteuning van politie. Doel hiervan is veiligheid en leefbaarheid
door toezicht bevorderen (Lub, 2016). Activiteiten van burgerwachten zijn: patrouilleren in
openbare ruimten, voorlichting geven aan buurtbewoners omtrent veiligheidsthema’s,
informatievoorziening en signalering van verdachte en onveilige praktijken en overlast bij
officiële instanties (Lub, 2016).
De focus varieert per buurtwacht, maar ze focussen veelal op inbraakpreventie,
vandalisme en overlast (Lub, 2013b, Van der Land, 2014). Welvaartsbuurten focussen
voornamelijk op inbraakpreventie, achterstandsbuurten op fysieke wanorde (Lub, 2016).
Jongerenoverlast vormt veelal aanleiding tot oprichting (Van der Land, 2014; Boutasmit &
Snel, 2016). Sommige burgerwachten beperken zich tot een informatiefunctie in de zin van
grootschalige WhatsApp-groepen (Van der Land, 2014; Lub, 2016).
Bij het plegen van misdrijven horen besluitvormingsfasen, zoekfasen en
daadwerkelijke misdrijven. In de zoekfase zoeken potentiële daders naar plaatsen om hun
misdrijf te plegen (Brantingham, 1989). Dit is gebaseerd op een rationeel mensbeeld. Een
potentiële dader weegt kosten en baten af van het plegen van een misdrijf. Burgerwachten
kunnen de zoekfase beïnvloeden (Clarke, 1992; Projectgroep Opsporing-2, 2003). Door
buurtpreventie-borden en aanwezigheid van burgerwachten worden risico’s vergoot en aldus
gelegenheid beperkt. Burgerwachten zijn hierdoor een vorm van situationele
misdaadpreventie, wat zich focust op de setting (Bennet, 1998). Voorts zijn burgerwachten
