LEV1 – Uittreksel
Les 1
Verschil Levensbeschouwing en Ethiek:
Levensbeschouwing:
- Hoe de wereld/de mens is.
- Wanneer doe je het ‘goede’?
(bijv. wat is volgens het christendom een goed mens?)
Levensbeschouwing is een visie op het leven: wat het leven betekent, wat de
waarde ervan is en hoe het geleefd moet worden.
Ethiek
- Wanneer doe je het ‘goede’?( de vraag om wat iemand een goed mens in
tegenstelling tot een slecht mens maakt )
Welke algemene regels zijn er op te stellen om deze vraag te
beantwoorden?
Volgens de verlichting: De geschiedenis loopt in fasen: Magie-> Religie ->
Wetenschap. Wetenschap is het eindpunt.
Wat is de relatie tussen een godsdienst en zingeving?
- Godsdienstig: aanhanger religie
- Zingeving: iedereen heeft een levensovertuiging
- Een godsdienst is een bepaald zingevingskader
Ethiek: Belangrijke begrippen van Winkelaar:
- Zingeving: het proces van betekenis geven/zoeken/vinden aan het leven
- Levensbeschouwing: geeft een mens- en wereldbeeld
- Religie:
o Functioneel (wat het doet): overtuigingen die mensen helpen het
leven aan te kunnen
o Substantieel (wat het inhoudt): geloof in bovennatuurlijk gegeven
o Expliciet: religieuze beleving binnen de gevestigde structuren
(kerken, moskeeën, etc.)
o Impliciet: religieuze beleving in alledaagse leven (natuur,
dancefeesten, stille tochten, etc.)
- Secularisatie: ontkerkelijking van de samenleving
- Postmodernisme: einde van de grote verhalen, meerdere waarheden
bestaan naast elkaar
Levensovertuiging bestaat uit:
- Beschouwen
- Hoe zit de wereld in elkaar? - Wereldbeeld
- Hoe hoor ik mij te gedragen? - Normen en waarden
- Hoe zit de mens in elkaar? – Mensbeeld
o Voorbeelden van een mensbeeld:
Christendom: Dualiteit: Stoffelijk lichaam, Ziel
Boeddhisme: Holistsich: één geheel
Winkelaar:
Denken Voelen Willen
Verstand Zintuigen Geest
Hoofd Handen Hart
,Zingeving:
Beschouwen
Ervaren (religieuze ervaring)
Vaak is het lastig om precies te zeggen wat jouw wereldbeeld en mensbeeld is.
Toch heb je er één, voor Evaluatie en oriëntatie. Dit gaat vaak onbewust.
Zingeving is cultureel bepaald, plaats en tijd gebonden
- Paradigma: vanuit welk perspectief je naar iets kijkt
Levensbeschouwing wordt overgedragen via socialisatie
- Product van je omgeving
- Tradities
Cultuur kan statisch en dynamisch zijn. Gesloten cultuur: statischer, Open
cultuur: dynamischer. Persoonlijke levensbeschouwing is: statisch en dynamisch
Postmodernisme
- In Nederland is sprake van een pluriforme cultuur: dynamischer dan
voorheen.
- Mensen houden niet hun hele leven vast aan tradities: dynamischer dan
voorheen.
- Je bepaalt zelf je persoonlijke levensovertuiging (dit kan een mix zijn).
Les 2
Begrippen moraal, waarden en normen.
Om goed uit te kunnen leggen wat moraal inhoudt, wil ik eerst uitleggen wat
ethiek inhoudt. Ethiek is het nadenken over goed en kwaad met de bedoeling te
zoeken naar wat het beste is voor alle betrokkenen (Schmid, 2010). Moraal is
het invullen van deze vraag: het moraal zijn de bepaalde manieren van
handelen en gedragen die in een bepaalde context als wenselijk worden ervaren,
ook wel: de heersende opvatting over gewoonten en gebruiken.
Moraal bestaat kortgezegd uit morele waarden en normen. Morele
waarden zijn zaken die in een bepaalde moraal (bijvoorbeeld de Nederlandse
samenleving) door de meerderheid worden geaccepteerd of, zoals Boerman zegt,
“gemeenschappelijke voorstellingen omtrent het goede leven en de goede
samenleving” (Boerman, 2005) Voorbeelden zijn respect, eerlijkheid, veiligheid
en gelijkheid. Normen het middel om deze waarden te bereiken, het zijn
manieren van handelen die voortkomen uit de waarden en aangeven wat wij in
situaties zouden moeten doen. De norm die bij eerlijkheid hoort is bijvoorbeeld
“je mag niet liegen” en de norm die bij gelijkheid hoort is “je mag niet
discrimineren”.
De morele waarden gelijkwaardigheid, autonomie en rechtvaardigheid
( autonomie is het vermogen om zelf, onafhankelijk van anderen goede keuzes te
maken)
(zoals beschreven door Alexander von Schmid).
Gelijkwaardigheid vormt volgens von Schmid de basis van alle andere morele
waarden in onze samenleving. Hierin worden alle mensen als gelijkwaardig
gezien en gelden dus voor alle mensen dezelfde waarden en normen. In een
groep mensen is het vaak de meest logische en makkelijke optie om iedereen
gelijkwaardig te behandelen, wie bepaalt namelijk anders wie er meer is en wie
, minder? Het is ook het meest veilig, want voor gelijkwaardigheid geldt het
principe van wederkerigheid: als je een ander iets doet, dan gaat diegene ervan
uit dat hij/zij dat ook bij jou mag doen, en algemeenheid: als ik iets doe mag
iedereen het doen. Op deze manier kun je als het ware bepalen wat anderen (bij
jou) doen. Een ander deel van gelijkwaardigheid is het ontbreken van
discriminatie: als iedereen gelijkwaardig is, kan er niet worden gediscrimineerd.
Het principe van gelijkwaardigheid en antidiscriminatie zijn opgenomen in de
Nederlandse grondwet.
Autonomie is een belangrijke waarde in onze samenleving, maar ze heeft
twee kanten: aan de ene kant houdt het in dat iedereen zelf zou moeten kunnen
beslissen over zijn/haar leven en het recht zou moeten hebben om zelf keuzes te
maken, dit heet het zelfbeschikkingsrecht. Aan de andere kant is het niet gezegd
dat iedereen het vermogen heeft om zelfstandig goede keuzes te maken voor
zichzelf en voor anderen, oftewel niet iedereen is autonoom. Deze twee, het
zelfbeschikkingsrecht en autonomie, hangen dus met elkaar samen en van elkaar
af.
Rechtvaardigheid is te onderscheiden in drie soorten. De eerste is
rechtvaardigheid als gelijkwaardigheid, dezelfde als hierboven genoemd, deze
houdt in dat iedereen dezelfde rechten heeft. Over deze manier van
rechtvaardigheid is de hele samenleving het eens. De tweede is rechtvaardigheid
als gerechtigheid, deze houdt in dat ieder mens volgens de wet gelijk is,
ongeacht identiteit, afkomst etc. Deze hangt af van de wet: als voor de
Nederlandse wet iedereen gelijk wordt behandeld en voor de Egyptische wet ook,
dan kan dezelfde persoon voor dezelfde daad in Nederland en Egypte een
verschillende straf krijgen. De derde en minst eenduidige soort is verdelende
rechtvaardigheid. Deze soort gaat over de verdeling van baten (voordelen) en
lasten (nadelen) over de samenleving. Er zijn hier twee visies op: de egalitaire
visie die een volledig gelijke verdeling inhoudt, deze wordt in de gebruikt in het
socialisme en communisme, en de kapitalistische visie die inhoudt dat men
wordt beloond naar inzet, deze wordt in de verwoord in het kapitalisme. Over
deze laatste soort van rechtvaardigheid, verdelende rechtvaardigheid, bestaat
grote discussie.
Morele waarden: brengen tot uitdrukking wat we nastrevenswaardig en
belangrijk vinden als het om algemeen welzijn gaat. Zowel om waarden die
bijdragen aan het persoonlijk geluk van mensen als om waarden als openbare
orde, hulpvaardigheid, veiligheid etc.
Morele normen: regels afspraken die aangeven hoe wij met elkaar moeten
omgaan wanneer we bepaalde morele waarden nastreven.
Morele rechten: (zoals recht op zelfbeschikking en het recht op meningsuiting )
creëert de samenleving de voorwaarden voor haar burgers om hun eigen doelen
na te streven en zichzelf te ontplooien.
Morele rechten en normen zijn met elkaar verbonden bv: het morele recht op de
waarheid verbonden met de norm dat je niet mag liegen.
Een van de belangrijkste waarden in onze samenleving is gelijkwaardigheid. Deze
is verbonden met de anti discriminatie norm. Een van de belangrijkste rechten in
onze samenleving is het morele recht op zelfbeschikking ofwel het recht om in
vrijheid het eigen leven te bepalen. Dit recht steunt op iemand autonomie,
iemands vermogen om zelf, onafhankelijk van andere goede keuzes te maken.
Autonomie is geen vanzelfsprekendheid, maar iets waaraan je moet werken.
Autonomie: verschil in:
- Vermogen om goede keuzes te maken voor jezelf en voor anderen
- Zelfbeschikkingsrecht, recht om zelfstandig keuzes te maken
Les 1
Verschil Levensbeschouwing en Ethiek:
Levensbeschouwing:
- Hoe de wereld/de mens is.
- Wanneer doe je het ‘goede’?
(bijv. wat is volgens het christendom een goed mens?)
Levensbeschouwing is een visie op het leven: wat het leven betekent, wat de
waarde ervan is en hoe het geleefd moet worden.
Ethiek
- Wanneer doe je het ‘goede’?( de vraag om wat iemand een goed mens in
tegenstelling tot een slecht mens maakt )
Welke algemene regels zijn er op te stellen om deze vraag te
beantwoorden?
Volgens de verlichting: De geschiedenis loopt in fasen: Magie-> Religie ->
Wetenschap. Wetenschap is het eindpunt.
Wat is de relatie tussen een godsdienst en zingeving?
- Godsdienstig: aanhanger religie
- Zingeving: iedereen heeft een levensovertuiging
- Een godsdienst is een bepaald zingevingskader
Ethiek: Belangrijke begrippen van Winkelaar:
- Zingeving: het proces van betekenis geven/zoeken/vinden aan het leven
- Levensbeschouwing: geeft een mens- en wereldbeeld
- Religie:
o Functioneel (wat het doet): overtuigingen die mensen helpen het
leven aan te kunnen
o Substantieel (wat het inhoudt): geloof in bovennatuurlijk gegeven
o Expliciet: religieuze beleving binnen de gevestigde structuren
(kerken, moskeeën, etc.)
o Impliciet: religieuze beleving in alledaagse leven (natuur,
dancefeesten, stille tochten, etc.)
- Secularisatie: ontkerkelijking van de samenleving
- Postmodernisme: einde van de grote verhalen, meerdere waarheden
bestaan naast elkaar
Levensovertuiging bestaat uit:
- Beschouwen
- Hoe zit de wereld in elkaar? - Wereldbeeld
- Hoe hoor ik mij te gedragen? - Normen en waarden
- Hoe zit de mens in elkaar? – Mensbeeld
o Voorbeelden van een mensbeeld:
Christendom: Dualiteit: Stoffelijk lichaam, Ziel
Boeddhisme: Holistsich: één geheel
Winkelaar:
Denken Voelen Willen
Verstand Zintuigen Geest
Hoofd Handen Hart
,Zingeving:
Beschouwen
Ervaren (religieuze ervaring)
Vaak is het lastig om precies te zeggen wat jouw wereldbeeld en mensbeeld is.
Toch heb je er één, voor Evaluatie en oriëntatie. Dit gaat vaak onbewust.
Zingeving is cultureel bepaald, plaats en tijd gebonden
- Paradigma: vanuit welk perspectief je naar iets kijkt
Levensbeschouwing wordt overgedragen via socialisatie
- Product van je omgeving
- Tradities
Cultuur kan statisch en dynamisch zijn. Gesloten cultuur: statischer, Open
cultuur: dynamischer. Persoonlijke levensbeschouwing is: statisch en dynamisch
Postmodernisme
- In Nederland is sprake van een pluriforme cultuur: dynamischer dan
voorheen.
- Mensen houden niet hun hele leven vast aan tradities: dynamischer dan
voorheen.
- Je bepaalt zelf je persoonlijke levensovertuiging (dit kan een mix zijn).
Les 2
Begrippen moraal, waarden en normen.
Om goed uit te kunnen leggen wat moraal inhoudt, wil ik eerst uitleggen wat
ethiek inhoudt. Ethiek is het nadenken over goed en kwaad met de bedoeling te
zoeken naar wat het beste is voor alle betrokkenen (Schmid, 2010). Moraal is
het invullen van deze vraag: het moraal zijn de bepaalde manieren van
handelen en gedragen die in een bepaalde context als wenselijk worden ervaren,
ook wel: de heersende opvatting over gewoonten en gebruiken.
Moraal bestaat kortgezegd uit morele waarden en normen. Morele
waarden zijn zaken die in een bepaalde moraal (bijvoorbeeld de Nederlandse
samenleving) door de meerderheid worden geaccepteerd of, zoals Boerman zegt,
“gemeenschappelijke voorstellingen omtrent het goede leven en de goede
samenleving” (Boerman, 2005) Voorbeelden zijn respect, eerlijkheid, veiligheid
en gelijkheid. Normen het middel om deze waarden te bereiken, het zijn
manieren van handelen die voortkomen uit de waarden en aangeven wat wij in
situaties zouden moeten doen. De norm die bij eerlijkheid hoort is bijvoorbeeld
“je mag niet liegen” en de norm die bij gelijkheid hoort is “je mag niet
discrimineren”.
De morele waarden gelijkwaardigheid, autonomie en rechtvaardigheid
( autonomie is het vermogen om zelf, onafhankelijk van anderen goede keuzes te
maken)
(zoals beschreven door Alexander von Schmid).
Gelijkwaardigheid vormt volgens von Schmid de basis van alle andere morele
waarden in onze samenleving. Hierin worden alle mensen als gelijkwaardig
gezien en gelden dus voor alle mensen dezelfde waarden en normen. In een
groep mensen is het vaak de meest logische en makkelijke optie om iedereen
gelijkwaardig te behandelen, wie bepaalt namelijk anders wie er meer is en wie
, minder? Het is ook het meest veilig, want voor gelijkwaardigheid geldt het
principe van wederkerigheid: als je een ander iets doet, dan gaat diegene ervan
uit dat hij/zij dat ook bij jou mag doen, en algemeenheid: als ik iets doe mag
iedereen het doen. Op deze manier kun je als het ware bepalen wat anderen (bij
jou) doen. Een ander deel van gelijkwaardigheid is het ontbreken van
discriminatie: als iedereen gelijkwaardig is, kan er niet worden gediscrimineerd.
Het principe van gelijkwaardigheid en antidiscriminatie zijn opgenomen in de
Nederlandse grondwet.
Autonomie is een belangrijke waarde in onze samenleving, maar ze heeft
twee kanten: aan de ene kant houdt het in dat iedereen zelf zou moeten kunnen
beslissen over zijn/haar leven en het recht zou moeten hebben om zelf keuzes te
maken, dit heet het zelfbeschikkingsrecht. Aan de andere kant is het niet gezegd
dat iedereen het vermogen heeft om zelfstandig goede keuzes te maken voor
zichzelf en voor anderen, oftewel niet iedereen is autonoom. Deze twee, het
zelfbeschikkingsrecht en autonomie, hangen dus met elkaar samen en van elkaar
af.
Rechtvaardigheid is te onderscheiden in drie soorten. De eerste is
rechtvaardigheid als gelijkwaardigheid, dezelfde als hierboven genoemd, deze
houdt in dat iedereen dezelfde rechten heeft. Over deze manier van
rechtvaardigheid is de hele samenleving het eens. De tweede is rechtvaardigheid
als gerechtigheid, deze houdt in dat ieder mens volgens de wet gelijk is,
ongeacht identiteit, afkomst etc. Deze hangt af van de wet: als voor de
Nederlandse wet iedereen gelijk wordt behandeld en voor de Egyptische wet ook,
dan kan dezelfde persoon voor dezelfde daad in Nederland en Egypte een
verschillende straf krijgen. De derde en minst eenduidige soort is verdelende
rechtvaardigheid. Deze soort gaat over de verdeling van baten (voordelen) en
lasten (nadelen) over de samenleving. Er zijn hier twee visies op: de egalitaire
visie die een volledig gelijke verdeling inhoudt, deze wordt in de gebruikt in het
socialisme en communisme, en de kapitalistische visie die inhoudt dat men
wordt beloond naar inzet, deze wordt in de verwoord in het kapitalisme. Over
deze laatste soort van rechtvaardigheid, verdelende rechtvaardigheid, bestaat
grote discussie.
Morele waarden: brengen tot uitdrukking wat we nastrevenswaardig en
belangrijk vinden als het om algemeen welzijn gaat. Zowel om waarden die
bijdragen aan het persoonlijk geluk van mensen als om waarden als openbare
orde, hulpvaardigheid, veiligheid etc.
Morele normen: regels afspraken die aangeven hoe wij met elkaar moeten
omgaan wanneer we bepaalde morele waarden nastreven.
Morele rechten: (zoals recht op zelfbeschikking en het recht op meningsuiting )
creëert de samenleving de voorwaarden voor haar burgers om hun eigen doelen
na te streven en zichzelf te ontplooien.
Morele rechten en normen zijn met elkaar verbonden bv: het morele recht op de
waarheid verbonden met de norm dat je niet mag liegen.
Een van de belangrijkste waarden in onze samenleving is gelijkwaardigheid. Deze
is verbonden met de anti discriminatie norm. Een van de belangrijkste rechten in
onze samenleving is het morele recht op zelfbeschikking ofwel het recht om in
vrijheid het eigen leven te bepalen. Dit recht steunt op iemand autonomie,
iemands vermogen om zelf, onafhankelijk van andere goede keuzes te maken.
Autonomie is geen vanzelfsprekendheid, maar iets waaraan je moet werken.
Autonomie: verschil in:
- Vermogen om goede keuzes te maken voor jezelf en voor anderen
- Zelfbeschikkingsrecht, recht om zelfstandig keuzes te maken
