Probleem 6
Morele ontwikkeling
Leerdoel 1: Wat is morele ontwikkeling en hoe verloopt de morele
ontwikkeling bij kinderen volgens Piaget en Kohlberg?
à Definitie: wat is moraliteit?
Moraliteit = veranderingen in gedachten, gevoelens en gedragingen betreft standpunten
over goed en kwaad (Santrock).
à Er zijn 3 componenten:
• Emotionele component = krachtige gevoelens zorgen ervoor dat wij empathie
krijgen voor het verdriet van iemand anders/we ons schuldig voelen als we de
oorzaak zijn van het verdriet van iemand anders (schaamte/trots).
• Cognitieve component = het begrip van kinderen activeert hen om sterke oordelen
te vormen over acties die volgens hen goed/fout zijn (het denken over goed/fout).
• Gedragscomponent = het ervaren van meer morele gedachten en gevoelens
vergroot de waarschijnlijkheid dat anderen het met je eens zijn (acties van mensen).
Piaget en Kohlberg zijn theorieën in de cognitieve componenten.
Om moraliteit te kunnen ontwikkelen moeten kinderen begrijpen wat de regels zijn, hoe
ze gerechtvaardigd zijn en wanneer ze toegepast moeten worden. Maar het kind moet
ook respect hebben voor het feit dat mensen verschillende perspectieven hebben en het
niet altijd met hem/haar eens zullen zijn.
à Piaget
Piaget testte 5 – 13 jaar oude kinderen aan de hand van interviews.
Focus op twee aspecten:
(1) Respect voor regels (knikkeren)
(2) Rechtvaardigheid (kopjes)
Hij ontwikkelde 2 fases voor moreel begrip:
• Premoraal (0 – 4 jaar): nog niet bewust van regels (geen originele fase)
• Heteronomous moraliteit (5 – 8 jaar) = heteronomous = onder de autoriteit van
iemand anders. Heteronomous moraliteit = kinderen zien regels als iets wat door
autoriteiten (God, ouders, leeraren) gegeven wordt en die gehoorzaamd moeten
worden. Regels zijn volgens hen permanent en onveranderbaar.
Immanent justice: meteen straffen na overtreding.
Expiatory punishment: straf voor eigen bestwil, snappen niet wat ze fout gedaan
hebben.
In deze fase zijn er 2 punten die het morele begrip van het kind onderdrukken:
I. Cognitieve onvolwassenheid à kinderen hebben een beperkte
capaciteit op het gebied van het inbeelden van andermans
, Probleem 6
Morele ontwikkeling
perspectieven + realiteit à Dus ook beperkte capaciteit op gebied
van autoriteit (zijn beperkt realistisch) + egocentrisme.
II. De macht van ouders waardoor het kind luistert; dit geeft respect
voor regels en degene die deze regels opleggen.
• Transitiefase (7 – 10 jaar)
- Egocentrisme daalt, meer interactie met leeftijdsgenoten.
- Verschuiving van heteronoom naar autonoom.
- Ouders minder controle; geen rol stimuleren ontwikkeling
• Moraliteit van coöperatie – Autonome moraliteit (10 – ouder) = kinderen zien regels
als flexibele, sociaal geaccepteerde, principes die herzien kunnen worden in het
belang van de meerderheid. Cognitieve ontwikkeling, vrijlaten van de macht van
ouders & interactie met leeftijdsgenoten brengt kinderen tot deze fase.
Doordat leeftijdsgenoten het soms met elkaar oneens zijn, gaan kinderen
vanuit meerdere perspectieven kijken waardoor ze meer moraliteit
ontwikkelen.
Reciprocity = kind uit dezelfde zorgen voor het welzijn van een anders als voor dat
van zichzelf. à Eerst doen ze dit, omdat iemand anders dit andersom ook doet. Als
ze ouder worden, wordt dit ideal reciporcity = dat je iemand niet aandoet wat jij bij
jezelf niet aangedaan wilt worden. Er is geen sprake meer van het ‘uitwisselen van
acties’.
Begrijpen dat er regels zijn om sociale processen te kunnen laten lopen.
à Kritiek Piaget
• Onderschat jonge kinderen: Piaget onderschat de morele vaardigheden van het kind.
• Overschat macht van autoriteiten.
• Fases kunnen eerder bereikt worden.
• Overschat interactie met leeftijdsgenootjes.
• Beperkte fasen.
• Door vraagstelling kinderen een richting op duwen.
• Geen duidelijke koppeling met cognitieve ontwikkeling.
à Kohlberg
Baseerde zijn theorie op Piaget.
Maakte gebruik van een sample met 72 jongens van 10, 13 en 16 jaar. Hij maakte gebruik
van een longitudinale studie, waarbij hij de jongens nog 20 jaar volgde en klinische
interviews aflegde. (Moral Judgment Interview)
Morele ontwikkeling wordt bepaald door de manier waarop het kind kan redeneren over
een dilemma à dit meet Kohlberg aan de hand van interviews, hierin presenteert hij een
dilemma dat een conflict weergeeft tussen twee morele waarden. VB: Heinz dilemma.
Morele ontwikkeling
Leerdoel 1: Wat is morele ontwikkeling en hoe verloopt de morele
ontwikkeling bij kinderen volgens Piaget en Kohlberg?
à Definitie: wat is moraliteit?
Moraliteit = veranderingen in gedachten, gevoelens en gedragingen betreft standpunten
over goed en kwaad (Santrock).
à Er zijn 3 componenten:
• Emotionele component = krachtige gevoelens zorgen ervoor dat wij empathie
krijgen voor het verdriet van iemand anders/we ons schuldig voelen als we de
oorzaak zijn van het verdriet van iemand anders (schaamte/trots).
• Cognitieve component = het begrip van kinderen activeert hen om sterke oordelen
te vormen over acties die volgens hen goed/fout zijn (het denken over goed/fout).
• Gedragscomponent = het ervaren van meer morele gedachten en gevoelens
vergroot de waarschijnlijkheid dat anderen het met je eens zijn (acties van mensen).
Piaget en Kohlberg zijn theorieën in de cognitieve componenten.
Om moraliteit te kunnen ontwikkelen moeten kinderen begrijpen wat de regels zijn, hoe
ze gerechtvaardigd zijn en wanneer ze toegepast moeten worden. Maar het kind moet
ook respect hebben voor het feit dat mensen verschillende perspectieven hebben en het
niet altijd met hem/haar eens zullen zijn.
à Piaget
Piaget testte 5 – 13 jaar oude kinderen aan de hand van interviews.
Focus op twee aspecten:
(1) Respect voor regels (knikkeren)
(2) Rechtvaardigheid (kopjes)
Hij ontwikkelde 2 fases voor moreel begrip:
• Premoraal (0 – 4 jaar): nog niet bewust van regels (geen originele fase)
• Heteronomous moraliteit (5 – 8 jaar) = heteronomous = onder de autoriteit van
iemand anders. Heteronomous moraliteit = kinderen zien regels als iets wat door
autoriteiten (God, ouders, leeraren) gegeven wordt en die gehoorzaamd moeten
worden. Regels zijn volgens hen permanent en onveranderbaar.
Immanent justice: meteen straffen na overtreding.
Expiatory punishment: straf voor eigen bestwil, snappen niet wat ze fout gedaan
hebben.
In deze fase zijn er 2 punten die het morele begrip van het kind onderdrukken:
I. Cognitieve onvolwassenheid à kinderen hebben een beperkte
capaciteit op het gebied van het inbeelden van andermans
, Probleem 6
Morele ontwikkeling
perspectieven + realiteit à Dus ook beperkte capaciteit op gebied
van autoriteit (zijn beperkt realistisch) + egocentrisme.
II. De macht van ouders waardoor het kind luistert; dit geeft respect
voor regels en degene die deze regels opleggen.
• Transitiefase (7 – 10 jaar)
- Egocentrisme daalt, meer interactie met leeftijdsgenoten.
- Verschuiving van heteronoom naar autonoom.
- Ouders minder controle; geen rol stimuleren ontwikkeling
• Moraliteit van coöperatie – Autonome moraliteit (10 – ouder) = kinderen zien regels
als flexibele, sociaal geaccepteerde, principes die herzien kunnen worden in het
belang van de meerderheid. Cognitieve ontwikkeling, vrijlaten van de macht van
ouders & interactie met leeftijdsgenoten brengt kinderen tot deze fase.
Doordat leeftijdsgenoten het soms met elkaar oneens zijn, gaan kinderen
vanuit meerdere perspectieven kijken waardoor ze meer moraliteit
ontwikkelen.
Reciprocity = kind uit dezelfde zorgen voor het welzijn van een anders als voor dat
van zichzelf. à Eerst doen ze dit, omdat iemand anders dit andersom ook doet. Als
ze ouder worden, wordt dit ideal reciporcity = dat je iemand niet aandoet wat jij bij
jezelf niet aangedaan wilt worden. Er is geen sprake meer van het ‘uitwisselen van
acties’.
Begrijpen dat er regels zijn om sociale processen te kunnen laten lopen.
à Kritiek Piaget
• Onderschat jonge kinderen: Piaget onderschat de morele vaardigheden van het kind.
• Overschat macht van autoriteiten.
• Fases kunnen eerder bereikt worden.
• Overschat interactie met leeftijdsgenootjes.
• Beperkte fasen.
• Door vraagstelling kinderen een richting op duwen.
• Geen duidelijke koppeling met cognitieve ontwikkeling.
à Kohlberg
Baseerde zijn theorie op Piaget.
Maakte gebruik van een sample met 72 jongens van 10, 13 en 16 jaar. Hij maakte gebruik
van een longitudinale studie, waarbij hij de jongens nog 20 jaar volgde en klinische
interviews aflegde. (Moral Judgment Interview)
Morele ontwikkeling wordt bepaald door de manier waarop het kind kan redeneren over
een dilemma à dit meet Kohlberg aan de hand van interviews, hierin presenteert hij een
dilemma dat een conflict weergeeft tussen twee morele waarden. VB: Heinz dilemma.
