S A M E N VATT I N G B E S T U U R S R E C H T
, INHOUDSOPGAVE
INHOUD
Inhoudsopgave....................................................................................................... 2
Hoofdstuk 1 Kennismaking met het bestuursrecht..............................................3
Hoofdstuk 2 Spelers in het veld van het bestuursrecht.......................................5
Hoofdstuk 3 Bevoegdheden van het openbaar bestuur......................................8
Hoofdstuk 4 De spelregels voor het openbaar bestuur.....................................10
Hoofdstuk 5 Bestuur in actie: beschikkingen....................................................12
Hoofdstuk 6 Handhaving van het bestuursrecht...............................................15
Hoofdstuk 7 Toezicht op bestuursorganen en rechtsbescherming....................17
Hoofdstuk 8 De rechter aan zet........................................................................20
Hoofdstuk 9 Bestuur in actie: privaatrechtelijke instrumenten.........................22
Hoofdstuk 10 Klachten en aansprakelijkheid.....................................................23
HOOFDSTUK 1 KENNISMAKING MET HET BESTUURSRECHT
,Het bestuursrecht heeft betrekking op het juridisch functioneren van het
openbaar bestuur en zijn relatie tot de burger.
Het openbaar bestuur (overheid) behartigt het algemeen belang. Het
openbaar bestuur dient de samenleving zo te besturen dat burgers en
organisaties daar op een fatsoenlijke manier met en naast elkaar kunnen leven,
wonen, werken en recreëren.
Het bestuursrecht bevat regels, rechtsnormen, met betrekking tot:
- De organisatie van het openbaar bestuur
- Het verlenen van bestuursbevoegdheden aan bestuursorganen
- De rechtsnormen waaraan het openbaar bestuur zich moet houden bij de
uitoefening van die bestuursbevoegdheden
- Rechtsnormen die gelden voor de burger en regels voor de handhaving
ervan
- De juridische bescherming voor de burger tegen het optreden van het
openbaar bestuur
Legaliteitsbeginsel: het openbaar bestuur mag alleen als openbaar bestuur
optreden als dit is vastgelegd in een wet.
Specialiteitsbeginsel: het openbaar bestuur mag in de gevallen waarvoor de
wet of regeling is vastgesteld alleen het specifieke belang behartigen waarop die
wet of regeling zich richt.
Voor het bestuursrecht zijn drie rechtsbronnen van belang:
- Wet- en regelgeving en verdragen
- Jurisprudentie
- Ongeschreven recht, met name enkele algemene beginselen van
behoorlijk bestuur
Hiërarchisch normenstelsel van boven naar beneden
1. Verdragen en Europese verordeningen hebben rechtstreekse werking,
dus de daarin opgenomen regels zijn rechtstreeks in Nederland van
toepassing. Nederlandse burgers kunnen zich direct beroepen op dergelijke
bepalingen
2. Europese richtlijnen hebben soms ook rechtstreekse werking, maar dit
wordt vaak pas duidelijk als de Nederlandse of Europese rechter dit
vastlegt.
3. Grondwet: vastgesteld door formele wetgever (regering en Staten-
Generaal).
4. Wet in formele zin: vastgesteld door formele wetgever (regering en
Staten-Generaal)
5. Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB): bevatten hoofdzakelijk
algemeen verbindende voorschriften voor burgers maar ook voor
overheden en kennen vaak ook bevoegdheden toe aan organen van het
openbaar bestuur
6. Ministeriële regeling: bevatten hoofdzakelijk algemeen verbindende
voorschriften en kunnen daarnaast bevoegdheden toekennen aan
bestuursorganen. Vastgelegd door Minister
7. Provinciale verordening: gelden alleen voor het grondgebied van de
provincie
, 8. Gemeentelijke verordening: gelden alleen binnen de gemeentegrenzen
9. Waterschaps verordening: van toepassing op het grondgebied van het
waterschap. Zelfde rang als gemeentelijke verordening
Beleidsregels: eigen richtlijnen voor het openbaar bestuur en gelden alleen
voor het orgaan van het openbaar bestuur dat ze heeft vastgesteld of waarvoor
ze zijn bedoeld
Vergunningvoorschriften: normen die gelden in het individuele geval, namelijk
voor degene aan wie de vergunning is verleend.
Gelede normstelling: normen voor een bepaald geval worden (mede) bepaald
door normen in verschillende regelingen die vaak in een hiërarchische
verhouding tot elkaar staan. Gelede normstelling komt in het bestuursrecht veel
voor en ontstaat doordat de diverse organen van het openbaar bestuur elk op
hun eigen niveau normen kunnen o moeten stellen.
Algemeen bestuursrecht: bevat regels die op alle terreinen van het bestuurlijk
optreden van toepassing zijn.
Bijzonder bestuursrecht: bevat regels die speciaal zijn opgesteld voor de
bijzondere gebieden waarop het openbaar bestuur actief is, zoals politie,
defensie, waterstaat, onderwijs, cultuur etc. Op elk terrein van het bijzonder
bestuursrecht bestaan talrijke regelingen die de inhoud van rechten, plichten en
bevoegdheden bepalen of regels voor procedures die gevolgd moeten worden.
De wetgever probeert om in deze bestuursrechtelijke verscheidenheid enige
eenheid en samenhang te brengen met coördinatiewetgeving. In een
coördinatiewet worden bepalingen die in alle regelingen op een bepaald gebied
van het bestuursrecht voorkomen, bij elkaar gebracht.
In de Algemene wet bestuursrecht (Awb) zijn algemene regels opgenomen die
van toepassing zijn op het hele bestuursrecht en in beginsel op elke
bestuurstaak. De basis voor de Awb is gelegen in art. 107 lid 2 GW, dat aan de
wetgever de opdracht geeft om een wet te maken met algemene regels van het
bestuursrecht met als doel:
- Het bevorderen van eenheid binnen de bestuursrechtelijke wetgeving
- De vereenvoudiging van bestuursrechtelijke wetgeving
- Het opnemen in de wet van ontwikkelingen in de bestuursrechtelijke
rechtspraak
- Het treffen van algemeen voorzieningen voor onderwerpen die zich niet
lenen voor regeling in een bijzondere wet
De regels van het algemeen bestuursrecht zijn in beginsel van toepassing op die
van het bijzonder bestuursrecht. De algemene regel voor de zorgvuldige
voorbereiding van besluiten (art. 3:2 Awb) geldt voor alle besluiten in het
bijzonder bestuursrecht.
Als de regel in de bijzondere wet afwijkt van die in de Awb, dan gaat de regel in
het bijzondere wet voor.
, INHOUDSOPGAVE
INHOUD
Inhoudsopgave....................................................................................................... 2
Hoofdstuk 1 Kennismaking met het bestuursrecht..............................................3
Hoofdstuk 2 Spelers in het veld van het bestuursrecht.......................................5
Hoofdstuk 3 Bevoegdheden van het openbaar bestuur......................................8
Hoofdstuk 4 De spelregels voor het openbaar bestuur.....................................10
Hoofdstuk 5 Bestuur in actie: beschikkingen....................................................12
Hoofdstuk 6 Handhaving van het bestuursrecht...............................................15
Hoofdstuk 7 Toezicht op bestuursorganen en rechtsbescherming....................17
Hoofdstuk 8 De rechter aan zet........................................................................20
Hoofdstuk 9 Bestuur in actie: privaatrechtelijke instrumenten.........................22
Hoofdstuk 10 Klachten en aansprakelijkheid.....................................................23
HOOFDSTUK 1 KENNISMAKING MET HET BESTUURSRECHT
,Het bestuursrecht heeft betrekking op het juridisch functioneren van het
openbaar bestuur en zijn relatie tot de burger.
Het openbaar bestuur (overheid) behartigt het algemeen belang. Het
openbaar bestuur dient de samenleving zo te besturen dat burgers en
organisaties daar op een fatsoenlijke manier met en naast elkaar kunnen leven,
wonen, werken en recreëren.
Het bestuursrecht bevat regels, rechtsnormen, met betrekking tot:
- De organisatie van het openbaar bestuur
- Het verlenen van bestuursbevoegdheden aan bestuursorganen
- De rechtsnormen waaraan het openbaar bestuur zich moet houden bij de
uitoefening van die bestuursbevoegdheden
- Rechtsnormen die gelden voor de burger en regels voor de handhaving
ervan
- De juridische bescherming voor de burger tegen het optreden van het
openbaar bestuur
Legaliteitsbeginsel: het openbaar bestuur mag alleen als openbaar bestuur
optreden als dit is vastgelegd in een wet.
Specialiteitsbeginsel: het openbaar bestuur mag in de gevallen waarvoor de
wet of regeling is vastgesteld alleen het specifieke belang behartigen waarop die
wet of regeling zich richt.
Voor het bestuursrecht zijn drie rechtsbronnen van belang:
- Wet- en regelgeving en verdragen
- Jurisprudentie
- Ongeschreven recht, met name enkele algemene beginselen van
behoorlijk bestuur
Hiërarchisch normenstelsel van boven naar beneden
1. Verdragen en Europese verordeningen hebben rechtstreekse werking,
dus de daarin opgenomen regels zijn rechtstreeks in Nederland van
toepassing. Nederlandse burgers kunnen zich direct beroepen op dergelijke
bepalingen
2. Europese richtlijnen hebben soms ook rechtstreekse werking, maar dit
wordt vaak pas duidelijk als de Nederlandse of Europese rechter dit
vastlegt.
3. Grondwet: vastgesteld door formele wetgever (regering en Staten-
Generaal).
4. Wet in formele zin: vastgesteld door formele wetgever (regering en
Staten-Generaal)
5. Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB): bevatten hoofdzakelijk
algemeen verbindende voorschriften voor burgers maar ook voor
overheden en kennen vaak ook bevoegdheden toe aan organen van het
openbaar bestuur
6. Ministeriële regeling: bevatten hoofdzakelijk algemeen verbindende
voorschriften en kunnen daarnaast bevoegdheden toekennen aan
bestuursorganen. Vastgelegd door Minister
7. Provinciale verordening: gelden alleen voor het grondgebied van de
provincie
, 8. Gemeentelijke verordening: gelden alleen binnen de gemeentegrenzen
9. Waterschaps verordening: van toepassing op het grondgebied van het
waterschap. Zelfde rang als gemeentelijke verordening
Beleidsregels: eigen richtlijnen voor het openbaar bestuur en gelden alleen
voor het orgaan van het openbaar bestuur dat ze heeft vastgesteld of waarvoor
ze zijn bedoeld
Vergunningvoorschriften: normen die gelden in het individuele geval, namelijk
voor degene aan wie de vergunning is verleend.
Gelede normstelling: normen voor een bepaald geval worden (mede) bepaald
door normen in verschillende regelingen die vaak in een hiërarchische
verhouding tot elkaar staan. Gelede normstelling komt in het bestuursrecht veel
voor en ontstaat doordat de diverse organen van het openbaar bestuur elk op
hun eigen niveau normen kunnen o moeten stellen.
Algemeen bestuursrecht: bevat regels die op alle terreinen van het bestuurlijk
optreden van toepassing zijn.
Bijzonder bestuursrecht: bevat regels die speciaal zijn opgesteld voor de
bijzondere gebieden waarop het openbaar bestuur actief is, zoals politie,
defensie, waterstaat, onderwijs, cultuur etc. Op elk terrein van het bijzonder
bestuursrecht bestaan talrijke regelingen die de inhoud van rechten, plichten en
bevoegdheden bepalen of regels voor procedures die gevolgd moeten worden.
De wetgever probeert om in deze bestuursrechtelijke verscheidenheid enige
eenheid en samenhang te brengen met coördinatiewetgeving. In een
coördinatiewet worden bepalingen die in alle regelingen op een bepaald gebied
van het bestuursrecht voorkomen, bij elkaar gebracht.
In de Algemene wet bestuursrecht (Awb) zijn algemene regels opgenomen die
van toepassing zijn op het hele bestuursrecht en in beginsel op elke
bestuurstaak. De basis voor de Awb is gelegen in art. 107 lid 2 GW, dat aan de
wetgever de opdracht geeft om een wet te maken met algemene regels van het
bestuursrecht met als doel:
- Het bevorderen van eenheid binnen de bestuursrechtelijke wetgeving
- De vereenvoudiging van bestuursrechtelijke wetgeving
- Het opnemen in de wet van ontwikkelingen in de bestuursrechtelijke
rechtspraak
- Het treffen van algemeen voorzieningen voor onderwerpen die zich niet
lenen voor regeling in een bijzondere wet
De regels van het algemeen bestuursrecht zijn in beginsel van toepassing op die
van het bijzonder bestuursrecht. De algemene regel voor de zorgvuldige
voorbereiding van besluiten (art. 3:2 Awb) geldt voor alle besluiten in het
bijzonder bestuursrecht.
Als de regel in de bijzondere wet afwijkt van die in de Awb, dan gaat de regel in
het bijzondere wet voor.
