AUDB - Grondslagen & Praktijk - Tentamengerichte samenvatting

,Geschiedenis en de verwachtingskloof

PINCOFFS-AFFAIRE
Pincoffs affaire is de aanleiding van het ontstaan van het accountantsberoep. Pincoff maakte
verliezen maar verbloemde dit door de balansen te vervalsen. Hierdoor leek hij miljoenen winst
te maken. De Pincoff affaire sterkte de wens op onafhankelijk toezicht dan wel controle op het
door het management gevoerde beleid en de verantwoorde financiële overzichten op het
moment dat er sprake is van scheiding tussen leiding en eigendom.

Een accountantscontrole kan omschreven worden als een onafhankelijke controle van de
accountant om een redelijke mate van zekerheid te creëren over de financiële positie van een
organisatie.

VERWACHTINGSKLOOF
Voor het analyseren van de behoefte naar de accountantscontrole zijn diverse
wetenschappelijke theorieën te onderscheiden die toezien op de verwachtingskloof, te weten
(VIVA):

 Informatietheorie: economische onderbouwing vanuit het informatierisico (onjuiste
informatie wordt verschaft), hoe lager dit risico, hoe groter de kans op financiering;
 Agency theorie: uit financieringsleer, richt zich op de scheiding tussen eigendom en
leiding van een onderneming en de bijbehorende complicaties (verschillende belangen);
 Verzekeringstheorie: controlekosten worden gezien als een premie voor het
overdragen van het risico op onjuiste informatie;
 Vertrouwenstheorie: het bestaansrecht van de accountantscontrole is afhankelijk van
het vertrouwen dat het maatschappelijk verkeer heeft in de accountant;

Er is sprake van een verwachtingskloof zodra de verwachting van de ene gebruiker verschilt van
de verwachtingen van de andere gebruiker. De verwachtingskloof wordt opgedeeld in 3 delen:

 Presentatiekloof: verschil tussen de verwachtte verantwoordelijkheden van de
accountant en de verantwoordelijkheden volgens wet- en regelgeving, maar ook het
verschil tussen verwachtingen wat de accountant presteert en de verwachtingen van de
gebruikers;
 Redelijkheidskloof: het verschil tussen wat er redelijkerwijs verwacht kan worden van
de accountantscontrole en de verwachtingen van het maatschappelijk verkeer;
 Informatiekloof: Verschil tussen hoeveelheid en kwaliteit van de informatie die een
gebruiker comfort geeft bij het nemen van zijn beslissingen.

,Wettelijke regelingen voor het accountantsberoep

De wetgeving binnen het accountantsberoep kan opgedeeld worden in verschillende categorieën
die allen van belang zijn voor het accountantsberoep. Ook is hierin een onderscheid te maken
tussen regelgeving voor accountantsorganisaties en wetgeving voor de individuele accountant.

WETGEVING
Wet op het accountantsberoep (Wab): waarborgt de kwaliteit en de onafhankelijkheid van de
dienstverlening van de onafhankelijke accountant richting het maatschappelijk verkeer.

Wet op tuchtrechtspraak accountants (Wtra): regelt de wetgeving omtrent klachten die
ingediend kunnen worden tegen de accountant wegens tekortkomingen in werkzaamheden. Een
belanghebbende kan een aanklacht laagdrempelig indienen via de Accountantskamer in Zwolle
met een beroepsmogelijkheid via College van Beroep voor het Bedrijfsleven.

Mogelijke tuchtmaatregelen (sancties) zijn het opleggen van een geldboete, waarschuwing,
schriftelijke berisping, schorsing en uiteindelijk doorhaling in het register.

Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta): regelgeving in het kader van het uitvoeren van
wettelijke controles en het toezicht daarop. Door de komst van Wta dienen
accountantsorganisaties een controle vergunning te krijgen bij het AFM.

Besluit toezicht accountantsorganisaties (Bta): bevatten de normen waaraan
accountantsorganisaties en accountants die wettelijke controles uitvoeren moeten voldoen. Ziet
met name toe op de kwaliteit van de controlewerkzaamheden en de onafhankelijkheid van de
accountant.

AFM: is de controlerende instantie die vergunning afgeeft aan accountantsorganisaties om
wettelijke controles uit te mogen voeren. AFM houdt daarnaast ook toezicht op de
werkzaamheden van de (individuele) externe accountant door wettelijke kwaliteitscontroles uit
te voeren.

, VERORDENININGEN
Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA): bevat de professionele
standaarden (fundamentele beginselen) waaraan iedere accountant moet voldoen voordat een
assurance-opdracht geaccepteerd mag worden.

Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants (ViO): bevat de bedreigingen die
mogelijk kunnen optreden gedurende een assurance-opdracht. De accountant dient maatregelen
te nemen indien de bedreigingen één van de fundamentele beginselen beïnvloed.

Onafhankelijkheid van de accountant kan worden bedreigd in wezen en in schijn:
In wezen – De accountant wordt niet dusdanig beïnvloed dat de objectiviteit en professionele
oordeelsvorming van de accountant in gevaar komt.

In schijn – Het vermijden van situaties die suggestief gebruikt kunnen worden om de
onafhankelijkheid van de accountant in twijfel te trekken. Bijvoorbeeld als de accountant BMW
controleert en zelf een BMW rijdt. De maatschappij heeft hier snel een suggestief oordeel over.

NADERE VOORSCHRIFTEN
Nadere voorschriften controle- en overige standaarden (NV COS): betreft de belangrijkste
wet- en regelgeving voor een accountant tijdens het uitvoeren van een opdracht. Bij assurance-
opdrachten en andere opdrachten moet een accountant deze standaarden naleven.