O&M Hoofdstuk 9 structurering
> Organiseren van activiteiten
• Bij het organiseren van activiteiten dient rekening te worden gehouden met de externe
afstemming (strategisch management) en de interne afstemming (individuele werknemers en
overige middelen)
– situatiegebonden oplossingen
–
• Organisatiestructuur is de manier waarop taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden in
een organisatie zijn verdeeld en de onderlinge relaties zijn geregeld
•
– Organieke structuur: werkzaamheden indelen in functies en vervolgens groeperen
naar organen waarbinnen de functies worden vervuld
– Personele structuur: heeft betrekking op de mensen in de organisatie
Bij het vaststellen van de personele structuur wordt aandacht besteed aan:
- Hiërarchische verhoudingen
- Bevoegdheden
- Personele bezetting
- Communicatie
> Arbeidsverdeling en coördinatie
• Arbeidsverdeling is het verdelen van de werkzaamheden in deeltaken, die toegewezen
worden aan personen of andere werkverbanden (afdelingen) in een organisatie
– Arbeidsverdeling in verticale richting: aanbrengen van niveaus in de te verrichten
arbeid (verticale differentiatie)
• Vier motieven spelen een rol bij het verdelen van arbeid:
1. kostenmotief: doelmatigheid (efficiency)
2. bestuursmotief: gerichtheid op de doelen (effectiviteit)
3. sociaal motief: aantrekkelijkheid voor het individu
4. maatschappelijk motief: maatschappelijke eisen (bijvoorbeeld op het
gebied van veiligheid)
Werkstructurering: Het bewust rekening houden met technische, economische en sociale aspecten
van het werken in een organisatie of een afdeling daarbinnen.
Fasen:
a. Werkextrinsieke factoren en veranderingen in de werkomgeving voor een verbetering van het
werkklimaat
b. Werkintrinsieke factoren
- Taakverrijking
- Taakverruiming
- Taakroulatie
, • Arbeidsverdeling in horizontale richting: samenhang aanbrengen tussen de verschillende
taken (coördinatie)
• Twee stappen:
1. Functionalisatie: samenhangende taken in functies van individuele personen
onderbrengen
2. Afdelingsvorming: individuele functies samenvoegen in afdelingen
• Twee hoofdvormen van functionalisatie:
1. Interne differentiatie: samenhang aanbrengen naar gelijksoortigheid van de te
verrichten werkzaamheden
2. Interne specialisatie: samenhang aanbrengen op basis van het eindresultaat
> Interne differentiatie (functionele indeling)
Een probleem van interne differentiatie is dat het gevaar bestaat dat de samenhang tussen de
verschillende bewerkingsprocessen uit het oog wordt verloren. Het instellen van extra
coördinatiemechanismen is daarom noodzakelijk.
Voordelen:
- Efficiënt gebruik van de beschikbare werkkracht, omdat deze voor meer activiteiten kan worden
ingezet: dus een hogere bezettingsgraad
- Het bereiken van grote vaardigheid en routine
- Door het groeperen naar gelijksoortigheid ontstaan goede mogelijkheden tot automatisering
Nadelen:
- Coördinatieproblemen door het doorbreken van de samenhang van de bewerkingsprocessen
(functionele koninkrijkjes)
- eentonigheid van het werk
- geringe flexibiliteit van de werknemers
> Organiseren van activiteiten
• Bij het organiseren van activiteiten dient rekening te worden gehouden met de externe
afstemming (strategisch management) en de interne afstemming (individuele werknemers en
overige middelen)
– situatiegebonden oplossingen
–
• Organisatiestructuur is de manier waarop taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden in
een organisatie zijn verdeeld en de onderlinge relaties zijn geregeld
•
– Organieke structuur: werkzaamheden indelen in functies en vervolgens groeperen
naar organen waarbinnen de functies worden vervuld
– Personele structuur: heeft betrekking op de mensen in de organisatie
Bij het vaststellen van de personele structuur wordt aandacht besteed aan:
- Hiërarchische verhoudingen
- Bevoegdheden
- Personele bezetting
- Communicatie
> Arbeidsverdeling en coördinatie
• Arbeidsverdeling is het verdelen van de werkzaamheden in deeltaken, die toegewezen
worden aan personen of andere werkverbanden (afdelingen) in een organisatie
– Arbeidsverdeling in verticale richting: aanbrengen van niveaus in de te verrichten
arbeid (verticale differentiatie)
• Vier motieven spelen een rol bij het verdelen van arbeid:
1. kostenmotief: doelmatigheid (efficiency)
2. bestuursmotief: gerichtheid op de doelen (effectiviteit)
3. sociaal motief: aantrekkelijkheid voor het individu
4. maatschappelijk motief: maatschappelijke eisen (bijvoorbeeld op het
gebied van veiligheid)
Werkstructurering: Het bewust rekening houden met technische, economische en sociale aspecten
van het werken in een organisatie of een afdeling daarbinnen.
Fasen:
a. Werkextrinsieke factoren en veranderingen in de werkomgeving voor een verbetering van het
werkklimaat
b. Werkintrinsieke factoren
- Taakverrijking
- Taakverruiming
- Taakroulatie
, • Arbeidsverdeling in horizontale richting: samenhang aanbrengen tussen de verschillende
taken (coördinatie)
• Twee stappen:
1. Functionalisatie: samenhangende taken in functies van individuele personen
onderbrengen
2. Afdelingsvorming: individuele functies samenvoegen in afdelingen
• Twee hoofdvormen van functionalisatie:
1. Interne differentiatie: samenhang aanbrengen naar gelijksoortigheid van de te
verrichten werkzaamheden
2. Interne specialisatie: samenhang aanbrengen op basis van het eindresultaat
> Interne differentiatie (functionele indeling)
Een probleem van interne differentiatie is dat het gevaar bestaat dat de samenhang tussen de
verschillende bewerkingsprocessen uit het oog wordt verloren. Het instellen van extra
coördinatiemechanismen is daarom noodzakelijk.
Voordelen:
- Efficiënt gebruik van de beschikbare werkkracht, omdat deze voor meer activiteiten kan worden
ingezet: dus een hogere bezettingsgraad
- Het bereiken van grote vaardigheid en routine
- Door het groeperen naar gelijksoortigheid ontstaan goede mogelijkheden tot automatisering
Nadelen:
- Coördinatieproblemen door het doorbreken van de samenhang van de bewerkingsprocessen
(functionele koninkrijkjes)
- eentonigheid van het werk
- geringe flexibiliteit van de werknemers
