TAAK 6 – Juridische aspecten van gedwongen opname
Probleemstelling: wat zijn juridische aspecten van gedwongen opname?
Tweede gedeelte gaat over aspecten die leiden tot gedwongen opname van patiënten in
geval van suïcide. Hoe vaak komt suïcide(poging) voor?
Zou een non-suïcide contract behulpzaam zijn?
Leerdoelen:
- Wat zijn de bepalingen binnen de BOPZ? Wat zijn de opties w.b.t. dwang- en
drangopnames. Wat mag/kan wel en niet. Wat is IBS (inbewaringstelling) en RM
(rechterlijke machtiging)?
- Wat zijn de therapeutische mogelijkheden bij een patiënt die dreigend suïcidaal is?
(niet alleen opname) Wat is een suïcide-contract en hoe effectief is dit?
- Epidemiologie. Precieze cijfers suïcidepogingen. Bij welke psychische problemen,
bevolkingsgroepen, leeftijdsgroepen komt het vaak voor? Verschil mannen en
vrouwen.
Gedwongen opname onder BOPZ betekent niet gedwongen behandeling. Mag wel
medicatie of verdoven om gevaar af te wenden. Mag ook iemand separeren (alleen in
behandelkamer) en mag iemand vastbinden/fixeren. Gaat om acute situatie. Alleen in
werking gesteld als iemand niet wil of geen toestemming kan geven.
LEERDOEL: Wat zijn de bepalingen binnen de BOPZ? Wat zijn de opties w.b.t. dwang- en
drangopnames. Wat mag/kan wel en niet. Wat is IBS (inbewaringstelling) en RM (rechterlijke
machtiging)?
In de hele westerse gezondheidszorg gaat het om vrijwillige behandeling. Iemand moet
toestemmen met opname en/of behandeling nadat hij/zij adequaat geïnformeerd is door
een arts. In Nederland is dit wettelijk vastgelegd in de WBGO (wet op de geneeskundige
behandelovereenkomst). De WGBO baseert zich op de grondwetten van de Nederlandse
staat:
- artikel 11, recht op onaantastbaarheid van het lichaam
- artikel 15 vrijheidsontneming (iemand zijn vrijheid mag niet zonder toestemming worden
ontnomen)
(artikel 60 ter bescherming van mensen die niet kunnen beslissen over opname zoals bv
dementie)
Wet BOPZ
De wet BOPZ (Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen) maakt onderscheid
tussen vrijwillige en onvrijwillig opgenomen patiënten, en geldt alleen voor die laatste
categorie. Voor de vrijwillig opgenomen patiënten geldt, althans voor wat betreft de
behandeling, de WGBO.
De primaire doelstelling van de wet, het versterken van de rechtsbescherming van de
onvrijwillig opgenomen patiënt, komt tot uitdrukking in een aantal regelingen. De
verschillende procedures die kunnen leiden tot een onvrijwillige opname staan uitvoerig in de
wet beschreven. Daaruit blijkt dat in bijna alle gevallen, te weten bij de voorlopige
machtiging al dan niet op eigen verzoek, de zelfbindingsmachtiging, de machtiging tot
voortgezet verblijf en de voortzetting van een inbewaringstelling, de rechter bepaalt of
iemand tegen zijn wil mag worden opgenomen.
Dergelijke beslissingen mag de rechter slechts nemen nadat hij de betrokkene daarover
heeft gehoord. En die betrokken persoon moet ook altijd een advocaat krijgen die hem kan
bijstaan bij het bepalen van zijn standpunt. Het verzoek voor zo’n onvrijwillige opname komt
van de officier van justitie. Alleen in spoedeisende gevallen kan de burgemeester beslissen
dat iemand in een psychiatrisch ziekenhuis kan worden opgenomen met een
inbewaringstelling.
Probleemstelling: wat zijn juridische aspecten van gedwongen opname?
Tweede gedeelte gaat over aspecten die leiden tot gedwongen opname van patiënten in
geval van suïcide. Hoe vaak komt suïcide(poging) voor?
Zou een non-suïcide contract behulpzaam zijn?
Leerdoelen:
- Wat zijn de bepalingen binnen de BOPZ? Wat zijn de opties w.b.t. dwang- en
drangopnames. Wat mag/kan wel en niet. Wat is IBS (inbewaringstelling) en RM
(rechterlijke machtiging)?
- Wat zijn de therapeutische mogelijkheden bij een patiënt die dreigend suïcidaal is?
(niet alleen opname) Wat is een suïcide-contract en hoe effectief is dit?
- Epidemiologie. Precieze cijfers suïcidepogingen. Bij welke psychische problemen,
bevolkingsgroepen, leeftijdsgroepen komt het vaak voor? Verschil mannen en
vrouwen.
Gedwongen opname onder BOPZ betekent niet gedwongen behandeling. Mag wel
medicatie of verdoven om gevaar af te wenden. Mag ook iemand separeren (alleen in
behandelkamer) en mag iemand vastbinden/fixeren. Gaat om acute situatie. Alleen in
werking gesteld als iemand niet wil of geen toestemming kan geven.
LEERDOEL: Wat zijn de bepalingen binnen de BOPZ? Wat zijn de opties w.b.t. dwang- en
drangopnames. Wat mag/kan wel en niet. Wat is IBS (inbewaringstelling) en RM (rechterlijke
machtiging)?
In de hele westerse gezondheidszorg gaat het om vrijwillige behandeling. Iemand moet
toestemmen met opname en/of behandeling nadat hij/zij adequaat geïnformeerd is door
een arts. In Nederland is dit wettelijk vastgelegd in de WBGO (wet op de geneeskundige
behandelovereenkomst). De WGBO baseert zich op de grondwetten van de Nederlandse
staat:
- artikel 11, recht op onaantastbaarheid van het lichaam
- artikel 15 vrijheidsontneming (iemand zijn vrijheid mag niet zonder toestemming worden
ontnomen)
(artikel 60 ter bescherming van mensen die niet kunnen beslissen over opname zoals bv
dementie)
Wet BOPZ
De wet BOPZ (Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen) maakt onderscheid
tussen vrijwillige en onvrijwillig opgenomen patiënten, en geldt alleen voor die laatste
categorie. Voor de vrijwillig opgenomen patiënten geldt, althans voor wat betreft de
behandeling, de WGBO.
De primaire doelstelling van de wet, het versterken van de rechtsbescherming van de
onvrijwillig opgenomen patiënt, komt tot uitdrukking in een aantal regelingen. De
verschillende procedures die kunnen leiden tot een onvrijwillige opname staan uitvoerig in de
wet beschreven. Daaruit blijkt dat in bijna alle gevallen, te weten bij de voorlopige
machtiging al dan niet op eigen verzoek, de zelfbindingsmachtiging, de machtiging tot
voortgezet verblijf en de voortzetting van een inbewaringstelling, de rechter bepaalt of
iemand tegen zijn wil mag worden opgenomen.
Dergelijke beslissingen mag de rechter slechts nemen nadat hij de betrokkene daarover
heeft gehoord. En die betrokken persoon moet ook altijd een advocaat krijgen die hem kan
bijstaan bij het bepalen van zijn standpunt. Het verzoek voor zo’n onvrijwillige opname komt
van de officier van justitie. Alleen in spoedeisende gevallen kan de burgemeester beslissen
dat iemand in een psychiatrisch ziekenhuis kan worden opgenomen met een
inbewaringstelling.
