De psychoanalyse
2.1 Typering van de Psychoanalyse/psychodynamische theorie
Ontstaan door het systematiseren van ervaringen die werden opgedaan tijdens hulpverlening
(psychotherapie) aan mensen. Psychoanalyse is in de loop der jaren flink veranderd. Komt mede
doordat de theorie gebaseerd is op feiten uit de hulpverleningspraktijk.
Naar aanleiding van Anna O: Reële traumatische gebeurtenissen kunnen de achtergrond vormen van
neurotische symptomen. Later werd hier weer afstand van gedaan. Freud merkte dat hypnose niet
voor iedereen werkt + niet iedereen kon zich trauma’s herinneren + soms was het verschil tussen
werkelijkheid en fantasie niet goed genoeg te zien. Later: nadruk werd gelegd op onbewuste
innerlijke wensen en de wijze waarop deze aan de oppervlakte komen. Droom is een vermomming
van onbewuste innerlijke wensen. (latente inhoud)
Sigmund Freud (1856-1939): ‘Uitvinder’ van de psychoanalyse. Hij had twee vormen van benadering:
Natuurwetenschappelijk en romantisch. ‘Mensen hebben aangeboren driften.’
Drie momenten in het leven van Freud die belangrijk zijn geweest voor de theorieontwikkeling:
- De eerste contacten met hypnose
- Een publicatie over ziektegeschiedenis Anna O.
- Verschijning van het standaardwerk uit de psychoanalyse: De droomduiding.
Uitgangspunten:
1. Subjectieve ervaringen. Hetgeen waarmee een individu zichzelf onderscheidt is interessanter
dan waarmee het overeenstemt met andere individuen.
Gedrag wordt bepaald door zowel biologische aanleg als unieke levensgeschiedenis.
2. Ons gedrag wordt deels onbewust aangestuurd door o.a. gebeurtenissen uit ons verleden.
3. Mensen bezitten over een ‘onbewuste’. Wensen zijn niet altijd in ons bewustzijn maar
kunnen wel ons gedrag beïnvloeden.
4. Gedrag en gedachten van mensen worden bepaald door zowel onbewuste wensen als door
het feit dat we deze niet accepteren conflictmodel. ‘Ik wist dat het niet mocht, toch deed
ik het.’
5. Al ons gedrag heeft een betekenis. Een verspreking, vergissing in spraak bestaat niet. Alles
heeft een (verborgen) betekenis. Uitingsvorm wordt bepaald door wens en het verbod.
6. Ervaringen uit eerste levensjaren hebben een grote invloed op de persoonlijkheid van de
(uiteindelijke) volwassene. Zeker tijdens de rijping van de hersenen hebben gebeurtenissen
grote invloed.
Het mensbeeld:
Belangrijk discussiepunt: is de psychoanalytische theorie pessimistisch of optimistisch? Het
pessimistische mensbeeld benadrukt dat mensen geen baas over zichzelf zijn en dat driften ons leven
besturen. Het optimistische mensbeeld benadrukt dat mensen zich bewust kunnen worden van hun
onbewuste wensen en driften en zo hun leven meer in eigen hand krijgen.
1. ‘ik zeg wat ik denk en ik doe wat ik zeg’ is volgens deze theorie zeer onwaarschijnlijk. Gedrag
wordt namelijk altijd mede bepaald door de onbewuste wensen. pessimistisch
2. Freud veronderstelde twee aangeboren driften: levensdrift (seksualiteitsdrift, eros) en de
doodsdrift (agressiedrift). pessimistisch
3. Ons gedrag wordt bepaald door onze levensgeschiedenis. Hier en nu in wel belangrijk, maar
dat wordt gekleurd door onze ervaringen uit onze kindertijd. (een mens kan niet ontsnappen
aan zijn eigen geschiedenis. pessimistisch.
4. Er kan geen duidelijk verschil gemaakt worden tussen normaal en abnormaal gedrag. Het
gedrag van ieder individu heeft te maken met gestoord als gezond gedrag. pessimistisch
5. Doel psychoanalyse: bewustwording van onderliggende oorzaken van gedrag. optimistisch
2.1 Typering van de Psychoanalyse/psychodynamische theorie
Ontstaan door het systematiseren van ervaringen die werden opgedaan tijdens hulpverlening
(psychotherapie) aan mensen. Psychoanalyse is in de loop der jaren flink veranderd. Komt mede
doordat de theorie gebaseerd is op feiten uit de hulpverleningspraktijk.
Naar aanleiding van Anna O: Reële traumatische gebeurtenissen kunnen de achtergrond vormen van
neurotische symptomen. Later werd hier weer afstand van gedaan. Freud merkte dat hypnose niet
voor iedereen werkt + niet iedereen kon zich trauma’s herinneren + soms was het verschil tussen
werkelijkheid en fantasie niet goed genoeg te zien. Later: nadruk werd gelegd op onbewuste
innerlijke wensen en de wijze waarop deze aan de oppervlakte komen. Droom is een vermomming
van onbewuste innerlijke wensen. (latente inhoud)
Sigmund Freud (1856-1939): ‘Uitvinder’ van de psychoanalyse. Hij had twee vormen van benadering:
Natuurwetenschappelijk en romantisch. ‘Mensen hebben aangeboren driften.’
Drie momenten in het leven van Freud die belangrijk zijn geweest voor de theorieontwikkeling:
- De eerste contacten met hypnose
- Een publicatie over ziektegeschiedenis Anna O.
- Verschijning van het standaardwerk uit de psychoanalyse: De droomduiding.
Uitgangspunten:
1. Subjectieve ervaringen. Hetgeen waarmee een individu zichzelf onderscheidt is interessanter
dan waarmee het overeenstemt met andere individuen.
Gedrag wordt bepaald door zowel biologische aanleg als unieke levensgeschiedenis.
2. Ons gedrag wordt deels onbewust aangestuurd door o.a. gebeurtenissen uit ons verleden.
3. Mensen bezitten over een ‘onbewuste’. Wensen zijn niet altijd in ons bewustzijn maar
kunnen wel ons gedrag beïnvloeden.
4. Gedrag en gedachten van mensen worden bepaald door zowel onbewuste wensen als door
het feit dat we deze niet accepteren conflictmodel. ‘Ik wist dat het niet mocht, toch deed
ik het.’
5. Al ons gedrag heeft een betekenis. Een verspreking, vergissing in spraak bestaat niet. Alles
heeft een (verborgen) betekenis. Uitingsvorm wordt bepaald door wens en het verbod.
6. Ervaringen uit eerste levensjaren hebben een grote invloed op de persoonlijkheid van de
(uiteindelijke) volwassene. Zeker tijdens de rijping van de hersenen hebben gebeurtenissen
grote invloed.
Het mensbeeld:
Belangrijk discussiepunt: is de psychoanalytische theorie pessimistisch of optimistisch? Het
pessimistische mensbeeld benadrukt dat mensen geen baas over zichzelf zijn en dat driften ons leven
besturen. Het optimistische mensbeeld benadrukt dat mensen zich bewust kunnen worden van hun
onbewuste wensen en driften en zo hun leven meer in eigen hand krijgen.
1. ‘ik zeg wat ik denk en ik doe wat ik zeg’ is volgens deze theorie zeer onwaarschijnlijk. Gedrag
wordt namelijk altijd mede bepaald door de onbewuste wensen. pessimistisch
2. Freud veronderstelde twee aangeboren driften: levensdrift (seksualiteitsdrift, eros) en de
doodsdrift (agressiedrift). pessimistisch
3. Ons gedrag wordt bepaald door onze levensgeschiedenis. Hier en nu in wel belangrijk, maar
dat wordt gekleurd door onze ervaringen uit onze kindertijd. (een mens kan niet ontsnappen
aan zijn eigen geschiedenis. pessimistisch.
4. Er kan geen duidelijk verschil gemaakt worden tussen normaal en abnormaal gedrag. Het
gedrag van ieder individu heeft te maken met gestoord als gezond gedrag. pessimistisch
5. Doel psychoanalyse: bewustwording van onderliggende oorzaken van gedrag. optimistisch
