College aantekeningen Methoden en technieken van onderzoek in de sociale wetenschappen

College 1: Methoden en technieken van onderzoeken in de sociale wetenschappen

Doel van het vak:

 Kennis en begrip van de theoretische aspecten van kwantitatief onderzoek
 Kennis en begrip van de theoretische aspecten van effectonderzoek

Er kan op verschillende manieren naar de werkelijkheid worden gekeken.
Ontologie vs Epistemologie

 Ontologie
o hoe de wereld wordt gezien
o hoe zit de wereld echt in elkaar?
o Ideeën over de aanwezige sociale structuren die in de werkelijkheid aanwezig
zijn en de mate waarin deze door mensen beïnvloed wordt
 Epistemologie
o Hoe de wereld onderzocht moet worden
o Hoe kunnen we kennis opdoen over de werkelijkheid?
 Methodologie
o Hoe de dataverzameling het beste kan verlopen
o Op basis van epistemologische benadering de wereld onderzoeken
 Methode
o Details over dataverzameling (interviews, vragenlijsten enz.)

Wetenschappelijk onderzoek is:
 Streven naar kennis en theorievorming
 Empirisch (feitelijke waarnemingen)
 Systematisch (toetsbare uitspraken, controleerbaar en repliceerbaar)
 Voortbouwen op werk van voorgangers (cumulatief)

Empirisch-analytisch Empirisch-interpretatief
Afstand tot onderzoekseenheden Geen afstand tot onderzoekseenheden
Objectief Subjectief
Meten Begrijpen/beschrijven
Kwantitatief Kwalitatief

Triangulatie
 Driehoeksmeting
 Verhogen betrouwbaarheid (kwaliteit verbeteren)
 Probleemstelling aanpakken met meerdere onderzoeksmethoden

Twee typen wetenschappelijk onderzoek
1. Fundamenteel
2. Praktijkgericht

,Empirische cyclus

Inductie = explorerend, er is nog niet veel kennis beschikbaar, dataverzameling om tot
theorievorming te komen, veelal kwalitatief
Deductie = toetsend onderzoek, er is al een theorie, al veel bekend over het onderwerp, je
gaat dit toetsen op basis van de verzamelde data, is veelal kwalitatief

Kenmerken onderzoeksbenaderingen

Kwantitatief Kwalitatief
Deductie Inductie
Toetsen van theorie Opstellen van theorie
Objectieve metingen Subjectieve interpretaties

Onderzoeksvraag
 Beschrijvend (beschrijvend/exploratief onderzoek)
 Verklarend (theorievormend)
 Voorspellend (theorievormend)

Kwantitatieve onderzoeksvragen
 Frequentievragen
 Verschilvragen
 Samenhangvragen

Onderzoekseenheid
 Op wie/wat heeft de onderzoeksvraag betrekking?

Onderzoekskenmerk
 Wat ga je meten bij de onderzoekseenheden?

Operationaliseren
 Kenmerk omzetten naar concreet meetbare termen
 Variabele
Concept: eenvoudig kenmerk > 1 variabele
Construct: ingewikkeld kenmerk, abstract/complex begrip > meerdere items/variabelen >
samennemen

Conceptueel model = grafische weergave van de verwachte relaties tussen kenmerken

College 2: Methoden en technieken van onderzoeken in de sociale wetenschappen

Conceptueel model > op tentamen blokjes tekenen met streep.
BV: Manier van aantekeningen maken > verwerken van lesstof > begrip van hoorcollege

, Typen kwantitatief onderzoek

A. Beschrijvend onderzoek
B. Explorerend onderzoek
C. Toetsend onderzoek
D. Evaluatieonderzoek

A. Beschrijvend onderzoek
Doel = het beschrijven van een bepaald fenomeen
Onderzoeksvraag: frequentie
Voorbeelden vragen:
 Wat zijn de kenmerken van…?
 Wat zijn de belangrijkste stappen..?

B. Explorerend onderzoek
Doel = ontwikkelen en formuleren van theorieën.
Onderzoeksvraag: verschil- of samenhang
Voorbeelden vragen:
 Wat is het verband tussen…?
 Wat zijn de oorzaken van…?

C. Toetsend onderzoek
Doel = toetsen van theorieën.
Theorie (of combinatie van) = mogelijk
Verklaringsmechanisme voor samenhang
Onderzoeksvraag: met duidelijke onderliggende hypothese
 Wat is invloed van A op B?
 In hoeverre leidt a tot B?

D. Evaluatieonderzoek
Doel = waarde/effectiviteit van (beleids) maatregel/methode/interventie bepalen.
Onderzoeksvraag: over effect/product (Y) of proces (?).

Kwantitatieve onderzoeksontwerpen

1. Experimenteel onderzoek
 Verklarende/voorspellende vraagstellingen (causaliteit)
 ‘Onderzoeker grijpt zelf actief in’
 Manipulatie van X
 Meten van Y

2. Surveyonderzoek
 Samenhangs- en verschilvragen (correlationeel)
 ‘Onderzoeker staat langs de lijn’
 Alleen meten van X en Y
 Minder geschikt voor meten causaliteit