HOOFDSTUK 8
8.1 Wat is veiligheid?
Risicomaatschappij: maatschappij waarin het niet duidelijk is wie er verantwoordelijk is voor de
risico’s en de aanpak van de bedreigingen
o Dit kan leiden tot conflicten tussen instellingen
o Als de overheid niet in staat is voldoende veiligheid te bieden aan de burgers leidt dit tot een
daling van zin gezag
Het streven naar veiligheid kan het inperken van vrijheid betekenen
De basisfunctie van de overheid: het beiden van veiligheid
Falende staat: als de overheid haar burgers niet meer kan beschermen
Moet veiligheid alleen in publieke ruimte worden gegarandeerd of ook in private ruimte?
Veiligheidsutopie: de onbereikbare wens voor optimale individuele vrijheid en optimale veiligheid
o Dit gaat niet samen -> als je veel van het een wenst moet je iets inleveren van het ander
Rechtshandhaving: het beschermen van burgers en zorgen voor orde en veiligheid
Rechtsbescherming: het beschermen van de vrijheid van de burgers
o Het dilemma van de rechtstaat: is dus rechtshandhaving vs rechtsbescherming -> een keuze
voor de ene optie is een keuze tegen de andere optie
Subjectieve veiligheid: gevoelens van dreiging of onveiligheid
Objectieve veiligheid: het feitelijk aantal misdrijven en ongevallen dat plaatsvindt, de kans op
rampen en risico’s van ongevallen
o De beleving van onveiligheid is anders dan de daadwerkelijke onveiligheid -> als je langs een
groep hangjongeren loopt is de objectieve onveiligheid erg laag, maar de subjectieve
onveiligheid vaak erg groot.
Selectiviteitshypothese: mensen graag het nieuws lezen of kijken dat hun mening bevestigt en
datgene oppikken dat aansluit aan hun referentiekader
Cultivatiehypothese: het beeld van de werkelijkheid word beïnvloed als mensen over een onderwerp
veel kijken of lezen
o De media vergroot de subjectieve onveiligheid door te berichten over objectieve onveiligheid
, 8.2 Criminaliteit in Nederland en de VS
Criminaliteit: gedrag dat strafbaar is
o Als er veel criminaliteit is -> voelen mensen zich onveilig en zullen hier hun gedrag op
aanpassen
meten van criminaliteit:
o Politie statistieken
o Rechtbankstatistieken
o Zelfrapportage -> onderzoeken: hoe ben je slachtoffer geworden?, welke misdrijf heb je
gepleegd?
Doelen van straffen:
o Vergelding: mensen die de wet overtreden verdienen een straf
o Afschrikking: de straf zorgt voor afschrikking -> als je weet dat er een hoge star op zit doe je
het minder snel
o Speciale preventie: het voorkomen van nieuwe misdrijven door dezelfde dader ->
voorwaardelijke straf: straf die iemand opgelegd krijgt als hij opnieuw de fout in gaat
o Resocialisatie: het heropvoeden om iemand te helpen met nieuwe kennis om te voorkomen
dat degene nog een keer de fout in gaat -> afkicken, psychische behandelingen
o Bescherming van de samenleving: door gevangenisstraf is de samenleving beschermd tegen
de crimineel -> subjectieve- en objectieve onveiligheid neemt af
Twee visies op het verklaren van crimineel gedrag:
1. Klassieke school: de mens is een rationeel wezen -> iemand pleegt een misdaad met zijn
volle verstand, mensen hebben de vrijheid om te kiezen of ze wel of niet criminele
handelingen doen -> de kosten en baten worden gewogen, dit bepaald of iemand crimineel
gedrag gaat vertonen
2. Moderne school: mensen hebben geen vrije wil -> mens is grotendeels of geheeld onvrij in
zijn denken en handelen, beslissingen zijn nooit volledig rationeel -> sommige mensen
hebben een persoonlijkheidsstoornis of getraumatiseerd.
Daadrecht (klassieke school): alle daders van een vergelijkbaar vergrijp moeten dezelfde straf krijgen
o Afschrikking en vergelding zijn de hoofdoelen van straffen volgens de klassieke school
Daderrecht (moderne school): belangrijk hoe iemand tot het vergrijp is gekomen -> er word naar de
omstandigheden en de persoon zelf gekeken voordat er een straf word opgelegd
o Speciale preventie, resocialisatie en bescherming van de samenleving zijn de hoofdoelen van
straffen volgens de moderne school
In NL is het strafrecht een combinatie van de klassieke en moderne school
o Per vergrijp is er een maximum straf vastgelegd -> klassieke school
o Bij het bepalen van de straf word er rekening gehouden met de dader en de omstandigheden
-> moderne school
8.1 Wat is veiligheid?
Risicomaatschappij: maatschappij waarin het niet duidelijk is wie er verantwoordelijk is voor de
risico’s en de aanpak van de bedreigingen
o Dit kan leiden tot conflicten tussen instellingen
o Als de overheid niet in staat is voldoende veiligheid te bieden aan de burgers leidt dit tot een
daling van zin gezag
Het streven naar veiligheid kan het inperken van vrijheid betekenen
De basisfunctie van de overheid: het beiden van veiligheid
Falende staat: als de overheid haar burgers niet meer kan beschermen
Moet veiligheid alleen in publieke ruimte worden gegarandeerd of ook in private ruimte?
Veiligheidsutopie: de onbereikbare wens voor optimale individuele vrijheid en optimale veiligheid
o Dit gaat niet samen -> als je veel van het een wenst moet je iets inleveren van het ander
Rechtshandhaving: het beschermen van burgers en zorgen voor orde en veiligheid
Rechtsbescherming: het beschermen van de vrijheid van de burgers
o Het dilemma van de rechtstaat: is dus rechtshandhaving vs rechtsbescherming -> een keuze
voor de ene optie is een keuze tegen de andere optie
Subjectieve veiligheid: gevoelens van dreiging of onveiligheid
Objectieve veiligheid: het feitelijk aantal misdrijven en ongevallen dat plaatsvindt, de kans op
rampen en risico’s van ongevallen
o De beleving van onveiligheid is anders dan de daadwerkelijke onveiligheid -> als je langs een
groep hangjongeren loopt is de objectieve onveiligheid erg laag, maar de subjectieve
onveiligheid vaak erg groot.
Selectiviteitshypothese: mensen graag het nieuws lezen of kijken dat hun mening bevestigt en
datgene oppikken dat aansluit aan hun referentiekader
Cultivatiehypothese: het beeld van de werkelijkheid word beïnvloed als mensen over een onderwerp
veel kijken of lezen
o De media vergroot de subjectieve onveiligheid door te berichten over objectieve onveiligheid
, 8.2 Criminaliteit in Nederland en de VS
Criminaliteit: gedrag dat strafbaar is
o Als er veel criminaliteit is -> voelen mensen zich onveilig en zullen hier hun gedrag op
aanpassen
meten van criminaliteit:
o Politie statistieken
o Rechtbankstatistieken
o Zelfrapportage -> onderzoeken: hoe ben je slachtoffer geworden?, welke misdrijf heb je
gepleegd?
Doelen van straffen:
o Vergelding: mensen die de wet overtreden verdienen een straf
o Afschrikking: de straf zorgt voor afschrikking -> als je weet dat er een hoge star op zit doe je
het minder snel
o Speciale preventie: het voorkomen van nieuwe misdrijven door dezelfde dader ->
voorwaardelijke straf: straf die iemand opgelegd krijgt als hij opnieuw de fout in gaat
o Resocialisatie: het heropvoeden om iemand te helpen met nieuwe kennis om te voorkomen
dat degene nog een keer de fout in gaat -> afkicken, psychische behandelingen
o Bescherming van de samenleving: door gevangenisstraf is de samenleving beschermd tegen
de crimineel -> subjectieve- en objectieve onveiligheid neemt af
Twee visies op het verklaren van crimineel gedrag:
1. Klassieke school: de mens is een rationeel wezen -> iemand pleegt een misdaad met zijn
volle verstand, mensen hebben de vrijheid om te kiezen of ze wel of niet criminele
handelingen doen -> de kosten en baten worden gewogen, dit bepaald of iemand crimineel
gedrag gaat vertonen
2. Moderne school: mensen hebben geen vrije wil -> mens is grotendeels of geheeld onvrij in
zijn denken en handelen, beslissingen zijn nooit volledig rationeel -> sommige mensen
hebben een persoonlijkheidsstoornis of getraumatiseerd.
Daadrecht (klassieke school): alle daders van een vergelijkbaar vergrijp moeten dezelfde straf krijgen
o Afschrikking en vergelding zijn de hoofdoelen van straffen volgens de klassieke school
Daderrecht (moderne school): belangrijk hoe iemand tot het vergrijp is gekomen -> er word naar de
omstandigheden en de persoon zelf gekeken voordat er een straf word opgelegd
o Speciale preventie, resocialisatie en bescherming van de samenleving zijn de hoofdoelen van
straffen volgens de moderne school
In NL is het strafrecht een combinatie van de klassieke en moderne school
o Per vergrijp is er een maximum straf vastgelegd -> klassieke school
o Bij het bepalen van de straf word er rekening gehouden met de dader en de omstandigheden
-> moderne school
