Samenvatting Inleiding in de Biologie

Thema 1 – Inleiding in de Biologie
Basisstof 1 – Wat is Biologie?

Organismen 
 Alle organismen vertonen levensverschijnselen zoals voortplanting, groeien,
ontwikkelen en stofwisseling.
 Met stofwisseling worden alle chemische reacties in een organisme bedoeld.
 Enzymen versnellen (katalyseren) de chemische reacties van
stofwisselingsprocessen.
 Als een organisme geen levensverschijnselen vertoont, is het dood. Dingen in de
natuur die nooit hebben geleefd zijn levenloos.

Levenscyclus van organismen 
 Elk organisme (individu) heeft een levensloop.
 Wanneer een organisme zich ontwikkelt, treden er veranderingen op in de bouw en
het functioneren van het organisme of van bepaalde delen ervan.
 Elk organisme van dezelfde soort doorlopen dezelfde fases tijdens hun levenscyclus.
 Een soort zijn organismen die zich onderling kunnen voortplanten en vruchtbare
nakomelingen voortbrengen.

Organisatieniveaus in de biologie 
 Organismen zijn georganiseerd in de biologische eenheden (klein naar groot)
 Molecuul (bouwstenen van stoffen bijvoorbeeld DNA)
 Cel (organismen bestaan uit 1 of meer cellen)
 Orgaan (een deel van een organisme met een specifieke bouw en functie)
 Organisme (eencellig of meercellig levend wezen, individu)
 Populatie (een groep individuen van dezelfde soort die in een bepaald gebied leeft)
 Ecosysteem (een begrensd gebied bestaande uit levende en niet-levende natuur)
 Biosfeer/Systeem aarde (het geheel aan ecosystemen op aarde)
 Als er op een hoger organisatieniveau een nieuwe eigenschap ontstaat die er op het
lagere organisatie niveau niet is, noem je dat een emergente eigenschap.
 Biologische eenheden reageren op elkaar en op de invloeden uit hun omgeving, dat
noem je interactie.




Basisstof 2 – Organen, weefsels en cellen.

, Orgaanstelsels met organen 
 Een orgaanstelsel bestaat uit een aantal organen dat samen een bepaalde functie
uitoefent. Bijvoorbeeld het verteringsstelsel, het ademhalingsstelsel en het
bloedvatenstelsel.

Weefsels 
 Een groep cellen met dezelfde vorm en functie noem je een weefsel.
 De vorm van cellen hangt samen met de functie.
 Organen zijn opgebouwd uit weefsels.
 4 soorten weefsels ->
- Dekweefsel (Bekleedt en beschermt inwendige en uitwendige
lichaamsoppervlakten. De cellen zijn vaak rechthoekig en liggen heel dicht
tegen elkaar aan.)
- Zenuwweefsel (De zenuwcellen in je zenuwweefsel geven informatie
door. Daarvoor bezitten zenuwcellen sterk vertakte uitlopers die een
netwerk vormen.)
- Spierweefsel (Bestaat uit langgerekte cellen die kunnen samentrekken.)
- Bindweefsel (Geeft steun en vorm aan het organisme en aan afzonderlijke
organen. Cellen liggen verder uit elkaar met daartussen vezels en
tussencelstof.)

Tussencelstof 
 Bij veel weefsels liggen de cellen niet direct tegen elkaar aan, maar komt
tussencelstof voor.
 De celwand bij planten bevat tussencelstof en geeft de cel stevigheid.

Vorm en functie 
 Bij organismen is er verband tussen de vorm en de functie van de biologische
eenheden waaruit ze zijn opgebouwd.
 Diersoorten die in het water leven zijn vaak gestroomlijnd om de waterweerstand te
verlagen.